Küresel gıda fiyatları neden geriledi? Dünya sofralarında fiyat freni
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel gıda fiyatlarının mayıs ayında bir önceki aya göre %0,8 oranında gerilediğini açıkladı. Bu düşüşte özellikle tahıl, bakliyat ve şeker fiyatlarındaki düşüş etkili oldu. FAO Gıda Fiyat Endeksi, mayıs ayında 127,7 puana gerileyerek Mart 2022’de Rusya-Ukrayna Savaşı sırasında kaydedilen rekor seviyenin yaklaşık %20 altına indi.
TAHIL VE YAĞDA ARZ ARTIŞI FİYATLARI BASTIRDI
Gıda fiyatlarındaki gerilemenin başlıca nedenleri arasında Güney Amerika’daki rekor hasatlar, ABD’deki güçlü üretim beklentileri ve Güneydoğu Asya’daki stok artışları yer aldı. Tahıl Fiyat Endeksi, özellikle mısır ve buğdaydaki fiyat düşüşlerinin etkisiyle aylık bazda %1,8, yıllık bazda ise %8,2 oranında geriledi.
Soya yağı fiyatları, biyoyakıt talebindeki zayıflık ve artış gösteren Güney Amerika arzı nedeniyle düşerken, Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi toplamda %3,7 azaldı. Ancak bu endeks hâlâ geçen yılın %19,1 üzerinde seyrediyor.
PİRİNÇTE ARTIŞ: KUR VE TALEP ETKİLİ
Diğer tahılların aksine pirinç fiyatları mayıs ayında %1,4 oranında arttı. FAO, bu artışın arkasında güçlü dış talep ve kur hareketlerinin etkili olduğunu belirtti.
ŞEKERDE GERİLEME ÜÇÜNCÜ AYDA DA DEVAM ETTİ
Şeker Fiyat Endeksi, küresel ekonomideki belirsizlikler ve gıda-içecek sektöründen gelen zayıf taleple %2,6 düşüş gösterdi. Böylece şeker fiyatları art arda üçüncü ayda da gerilemiş oldu. Yıllık bazda ise düşüş oranı %6,6 olarak kaydedildi.
SÜT VE ET FİYATLARI YÜKSELİŞTE
FAO verilerine göre, mayıs ayında Süt Ürünleri Fiyat Endeksi %0,8 artış gösterdi. Özellikle tereyağı fiyatları, Avustralya’daki daralan süt arzı ve Asya-Orta Doğu’dan gelen taleple tarihi zirvelerde kalmaya devam etti. Ancak Avrupa’daki talep yavaşlaması fiyat artışlarını sınırladı.
Et Fiyat Endeksi de aynı dönemde %1,3 arttı. Büyükbaş hayvan eti fiyatları, ihracat arzının düşük olduğu ülkelerde yüksek talep nedeniyle yeni tarihi zirvelere ulaştı.
TAHILDA YENİ REKOR BEKLENİYOR
FAO, 2024 yılı küresel tahıl üretimi tahminini yukarı yönlü revize ederek 2,911 milyar tona çıkardı. Bu, geçen yıla göre %2,1’lik artış anlamına geliyor. Daha önceki tahmin 2,848 milyar ton seviyesindeydi. Bu artış, küresel stokların ve fiyat istikrarının korunması açısından kritik önem taşıyor.
KÜRESEL GIDA FİYATLARI NEDEN GERİLEDİ?
Küresel gıda fiyatları, özellikle tahıl, bitkisel yağ ve şeker fiyatlarındaki düşüş nedeniyle geriledi. FAO’nun Mayıs 2025 verilerine göre, bu fiyat gerilemesinin başlıca nedenleri şöyle:
TAHIL FİYATLARINDAKİ SERT DÜŞÜŞ
Mısır ve buğday fiyatlarında, Güney Amerika (Arjantin, Brezilya) ve ABD’deki güçlü hasat beklentileriyle önemli düşüş yaşandı.
Küresel talebin zayıflaması ve mahsul koşullarının iyileşmesi fiyatları aşağı çekti.
BİTKİSEL YAĞLARDA ARZ ARTIŞI
Güneydoğu Asya’daki mevsimsel üretim artışı ve yüksek stoklar nedeniyle fiyatlar düştü.
Özellikle soya yağı, biyoyakıt talebindeki zayıflıkla birlikte değer kaybetti.
ŞEKER TALEBİNDE ZAYIFLAMA
Şeker fiyatları, zayıf küresel talep, gıda-içecek sanayisindeki durgunluk ve ekonomik belirsizliklerle geriledi.
Bu düşüş, üçüncü ay üst üste devam etti.
KUR ETKİLERİ VE ARZ FAZLASI
Bazı ürünlerde döviz kuru dalgalanmaları, ithalatı daha avantajlı hale getirerek yerel fiyatları aşağı çekti.
Pirinç hariç çoğu tarım ürününde arz fazlası yaşandı.
Tüm bu gelişmeler, FAO Gıda Fiyat Endeksi’nin Mayıs ayında bir önceki aya göre %0,8 gerileyerek 127,7 puana düşmesine yol açtı. Endeks, Mart 2022’deki zirvesinin yaklaşık %20 altında seyrediyor.
