Katılım endeksi nedir, Katılım endeks hisseleri nelerdir?

07 Ağustos 2025, 02:21

Yatırım dünyasında çeşitlilik artarken, değer ve inanç temelli yatırımlar da giderek daha fazla ilgi görüyor. Bu kapsamda Katılım Endeksleri, faizsiz yatırım anlayışıyla hareket eden bireyler için önemli bir alternatif sunuyor. İslami finans ilkeleriyle uyumlu hisse senetlerinden oluşan bu endeksler, yatırımcılara hem etik hem de sürdürülebilir bir yatırım evreni vadediyor.

Peki Katılım Endeksi nedir, nasıl oluşturulur ve hangi kriterlerle şekillenir? Bu yazıda, İslami finans yaklaşımına uygun yatırım modellerini ve Katılım Endeksi türlerini detaylı bir şekilde ele alıyoruz.

KATILIM ENDEKSİ NEDİR?

Katılım Endeksi, Borsa İstanbul’da (BIST) işlem gören ve faizsiz finans prensiplerine uygun faaliyet gösteren şirketlerin hisse senetlerinden oluşturulmuş özel bir endekstir. Geleneksel endekslerden farklı olarak, bu endeksin oluşturulmasında sadece finansal performans değil, etik değerlere ve dini hassasiyetlere uyumluluk da belirleyici rol oynar.

Yatırımcılar, Katılım Endeksleri sayesinde spekülasyondan uzak, sorumlu yatırım anlayışıyla hisse senedi piyasasına adım atabilir.

KATILIM ENDEKSİNİN TEMEL AMACI

Katılım Endekslerinin ana hedefi, İslami ilkelere uygun yatırım yapmak isteyen bireyler için şeffaf, denetlenebilir ve etik yatırım alternatifleri sunmaktır. İşte bu endekslerin taşıdığı başlıca amaçlar:

  • Faiz, kumar, alkol gibi İslam’da haram sayılan sektörlerden arındırılmış yatırım araçları sunmak.

  • Yatırım kararlarını dini hassasiyetleriyle uyumlu şekilde almak isteyen bireylere rehberlik etmek.

  • Yatırımcılara, etik ve sürdürülebilir büyüme potansiyeli taşıyan şirketlere yönelme imkanı sağlamak.

  • Katılım finans prensiplerine uygun portföylerin performansını ölçmek ve karşılaştırmak.

KATILIM ENDEKSİ NASIL OLUŞTURULUR?

Endeksin oluşturulmasında Türkiye Katılım Bankaları Birliği Danışma Kurulu etkin rol oynar. Şirketler, “Katılım Finans İlkeleri Bilgi Formu”nu doldurarak İslami kriterlere uyumluluklarını beyan eder. Bu bilgiler, izahnameler ve Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) verileriyle düzenli olarak güncellenir.

Uygun görülen şirketler; faaliyet alanı, gelir kaynakları ve finansal yapıları bakımından detaylı bir elemeye tabi tutulur.

KATILIM ENDEKSİNİN KAPSAMI NASIL BELİRLENİR?

Katılım Endeksi oluşturulurken aşağıdaki kriterler esas alınır:

  • Şirketlerin faaliyetlerinin İslami değerlere uygun olması gerekir.

  • Toplam faizli borçların piyasa değerine oranı %33’ü geçmemelidir.

  • Faiz gelirli varlıkların oranı da %33’ü aşmamalıdır.

  • Etik dışı sektörlerden elde edilen gelirlerin toplam gelir içindeki oranı %5’in altında kalmalıdır.

Bu finansal ve sektörel filtreler, yatırımcılara güvenli ve uyumlu bir yatırım ortamı sunar.

HANGİ SEKTÖRLER KAPSAM DIŞIDIR?

Katılım Endeksi’ne dahil edilmeyen başlıca sektörler şunlardır:

  • Alkollü içki ve domuz ürünleri üretimi

  • Kumar ve bahis faaliyetleri

  • Faizli finans hizmetleri

  • Tütün ürünleri üretimi

  • Ahlaka ve İslami değerlere aykırı yayıncılık

  • Genetik müdahaleler ve çevreye zarar veren faaliyetler

KATILIM ENDEKSİ TÜRLERİ NELERDİR?

Borsa İstanbul’da çeşitli temalara uygun farklı Katılım Endeksleri oluşturulmuştur:

  • BIST KATILIM TÜM (XKTUM): Faizsiz finans kriterlerine uyan tüm şirketleri kapsar.

  • BIST KATILIM 100 (XK100): En yüksek işlem hacmine sahip 100 şirketin yer aldığı endekstir.

  • BIST KATILIM 50 (XK050): İlk 50 şirketten oluşur.

  • BIST KATILIM 30 (XK030): Likiditesi en yüksek 30 katılım hissesi yer alır.

  • BIST KATILIM SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK (XSRDK): Hem katılım hem de çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik kriterlerini karşılayan şirketlerden oluşur.

  • BIST KATILIM TEMETTÜ (XKTMT): Katılım kriterlerini sağlayan ve temettü dağıtan şirketleri içerir.

KATILIM HİSSE SENEDİ NEDİR?

Katılım hisse senetleri, İslami finans ilkeleri çerçevesinde yatırımcılara sunulan pay senetleridir. Bu hisseler, faizden uzak durmak isteyen yatırımcılar için güvenli bir liman işlevi görür. Katılım hisseleri sayesinde yatırımcılar, faizsiz finans anlayışına uygun, şeffaf ve sürdürülebilir şirketlere ortak olabilir.