Gelişmekte olan ekonomilerin borsalarında fiyat marjları: Türkiye nerede duruyor?

Fon sürecinde Borsa İstanbul’da günlük fiyat marjlarının yeniden yüzde 20’ye çıkarılması piyasada tartışılırken, EKOTÜRK Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomilerin seçilmiş borsalarındaki uygulamaları derledi.

Hisselerin bir işlem gününde ne kadar yükselip düşebileceğini belirleyen fiyat marjları, piyasalar arasında farklılaşıyor. Türkiye’de yüzde 10 olarak uygulanan günlük sınır, karşılaştırılan borsalarda hisseye, pazara ve fiyat seviyesine göre değişiyor.

Türkiye’de yüzde 10 uygulanıyor

Borsa İstanbul’da Yıldız Pazar ve Ana Pazar’da işlem gören hisselerde günlük fiyat marjı aşağı ve yukarı yönlü yüzde 10 olarak uygulanıyor. Baz fiyatı 100 TL olan bir hisse için bu oran, günlük 90 TL alt sınır ve 110 TL üst sınır anlamına geliyor.

Mevcut uygulama, pandeminin küresel piyasalarda sert dalgalanmalara yol açtığı Mart 2020’de başladı. Pazara ve gruba göre yüzde 20 veya yüzde 15 olan marjlar, 13 Mart 2020’den itibaren yüzde 10’a indirildi.

Çin ve Hindistan’da pazara ve hisseye göre değişiyor

Çin’de Şanghay ve Shenzhen ana pazarlarında genel günlük fiyat limiti yüzde 10. STAR Market ve ChiNext’te ise yüzde 20 uygulanıyor. İlgili yeni halka arzlarda ilk beş işlem günü günlük fiyat sınırı bulunmuyor.

Hindistan’da bütün hisseler için tek bir oran kullanılmıyor. Hisseye göre aşağı ve yukarı yönlü yüzde 2, yüzde 5, yüzde 10 veya yüzde 20 fiyat bantları uygulanıyor. Üzerinde türev ürün bulunan hisseler ise sabit günlük bant uygulamasından ayrılıyor; bu hisselerde dinamik işlem aralıkları kullanılıyor.

Malezya’da hissenin fiyatı belirleyici

Malezya’da referans fiyatı 1 ringgit ve üzerindeki standart hisselerde günlük sınır yüzde 30. Referans fiyatı 1 ringgitin altında olan hisselerde ise sınır yüzde olarak değil, aşağı ve yukarı yönde 30 sen olarak belirleniyor. Bu nedenle Malezya’daki uygulama bütün hisseler için yüzde 30 şeklinde özetlenemiyor.

Tayland’da yüzde 30, Suudi Arabistan’da yüzde 10

Tayland Borsası’nda standart hisseler için günlük fiyat hareket sınırı önceki kapanış fiyatına göre aşağı ve yukarı yönlü yüzde 30 olarak uygulanıyor.

Suudi Arabistan Ana Pazarı’nda genel günlük limit yüzde 10. Yeni listelenen hisselerde ilk üç işlem günü yüzde 30 olan sınır, dördüncü işlem gününden itibaren yüzde 10’a dönüyor.

Karşılaştırılan piyasalarda Türkiye’nin yüzde 10’luk marjı, Suudi Arabistan Ana Pazarı ve Çin’in ana pazarlarındaki genel oranla aynı seviyede bulunuyor. Tayland ve Malezya’nın belirli fiyat grubundaki hisselerinde daha geniş sınırlar uygulanırken, Hindistan’da hisseye göre farklılaşan bir yapı öne çıkıyor. Günlük marjların yanında halka arz istisnaları ve gün içi fiyat kontrol mekanizmaları da piyasaların işlem kurallarını şekillendiriyor.