ABD'de ekonomik büyümenin yeni kaynağı yapay zeka oldu

ABD ekonomisinde üçüncü çeyreğe ilişkin büyüme verileri 29 Ekim'de açıklanacak. Ekonomistler, yıllıklandırılmış büyüme hızının son bir yılın en yüksek seviyesine ulaşmasını bekliyor. Veri merkezleri, teknoloji altyapısı ve yazılım yatırımları ekonomik faaliyetleri desteklerken yapay zekanın büyümeye sağladığı katkının boyutu konusunda farklı hesaplamalar yapılıyor.

Yapay zekanın ABD ekonomisine katkısı ne kadar?

Ekonomistlerin hesaplamaları, yapay zekanın ekonomik büyümeye etkisinin kullanılan yönteme göre önemli ölçüde değiştiğini gösteriyor.

Goldman Sachs, ithalat giderleri, enflasyon ve diğer yatırımların azalması gibi etkenleri dikkate alarak yapay zekanın son bir yıldaki büyümeye katkısını 0,1 yüzde puan olarak hesapladı. ABD ekonomisi, 2025'in ikinci çeyreğinden 2026'nın aynı dönemine kadar yüzde 2,2 büyüdü.

Nationwide Mutual ekonomistleri ise doğrudan yatırımlar, veri merkezi inşaatlarının istihdama etkisi ve borsadaki yükselişin tüketimi desteklemesiyle yapay zekanın büyümeye 0,6 yüzde puan katkı sağladığını tahmin etti.

ING, ABD ekonomisinin 2026'da yüzde 2,4 büyümesini beklerken bunun yaklaşık 0,8 yüzde puanlık bölümünün yapay zekadan kaynaklanacağını öngörüyor.

Fed'in temmuz ayında yayımladığı araştırma da yapay zeka bağlantılı yatırımların yıllık ekonomik büyümenin yaklaşık beşte birini oluşturduğunu ortaya koydu.

Yapay zeka yatırımlarında 10,3 trilyon dolarlık beklenti

Columbia Business School Öğretim Üyesi Stijn Van Nieuwerburgh, yapay zeka altyapısına yönelik yatırımların ABD tarihindeki en büyük yatırım hamlesine dönüşebileceğini hesapladı.

Veri merkezleri, elektrik altyapısı, çipler ve bilgisayar ekipmanlarına yapılacak toplam yatırımın 2025-2032 döneminde 10,3 trilyon dolara ulaşması bekleniyor.

Bu tutarın yıllık ortalamada ABD gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yaklaşık yüzde 3,6'sına karşılık geleceği tahmin ediliyor.

Karşılaştırma olarak, 1870-1890 yılları arasındaki büyük demiryolu yatırımlarının ekonomideki payı yaklaşık yüzde 2,2 seviyesinde gerçekleşmişti.

Çip ve bilgisayar ithalatı büyüme hesaplarını etkiliyor

Yapay zeka harcamaları, milli gelir hesaplarında özellikle ekipman ve fikri mülkiyet yatırımları üzerinden görülüyor.

Ancak kullanılan yarı iletkenlerin, bilgisayarların ve diğer donanımların önemli bir bölümü Güney Kore ve Tayvan gibi ülkelerden temin ediliyor.

ABD dışında üretilen bu ürünlerin ithalatı, milli gelir hesaplanırken toplam harcamalardan düşülüyor. Bu nedenle yapay zeka için yapılan her harcama, ABD'nin yurt içi üretimine aynı ölçüde katkı sağlamıyor.

Bloomberg Economics'in değerlendirmesine göre, yapay zekanın etkileri resmi istatistiklere daha kapsamlı yansıtılsaydı ABD'nin 2025 yılı büyümesi kaydedilen yüzde 2,3 yerine yüzde 3,1 olabilirdi.

Borsadaki yükseliş tüketici harcamalarını destekliyor

Yapay zeka şirketlerine yönelik yatırımcı ilgisi, ABD borsalarında 2024'ten bu yana görülen rekor yükselişlerin önemli etkenleri arasında bulunuyor.

Hisse senedi değerlerindeki artış, özellikle yüksek gelirli hanelerin servetini büyüterek tüketim harcamalarını destekliyor.

ABD'de toplam hanehalkı servetinin yaklaşık üçte ikisi en zengin yüzde 10'luk kesimin elinde bulunuyor. En düşük servete sahip nüfusun yarısının toplam servetten aldığı pay ise yüzde 2'nin biraz üzerinde kalıyor.

ING Baş Uluslararası Ekonomisti James Knightley, yüksek gelirli hanelerin tüketimini güçlü biçimde sürdürdüğünü, orta ve düşük gelir gruplarının ise yaşam maliyetleri ve zayıf ücret artışları nedeniyle daha fazla baskı altında olduğunu belirtti.

Bazı tahminlerde yapay zekanın büyümeye katkısının yaklaşık yarısının, yükselen varlık fiyatlarının tüketimi artırmasından kaynaklandığı hesaplanıyor.

Veri merkezleri inşaat sektöründe istihdamı artırıyor

ABD'de konut inşaatlarında çalışan sayısı 2024 sonbaharından bu yana 97 bin 500 kişi azaldı. Buna karşılık veri merkezi projeleri, konut dışı inşaat faaliyetlerinin rekor seviyeye ulaşmasına katkı sağladı.

Capital Economics Kıdemli Kuzey Amerika Ekonomisti Thomas Ryan, yapay zeka yatırımlarının büyüme rakamlarını desteklediğini ancak ekonomik faaliyetlerin tamamını açıklamadığını belirtti.

Sağlık sektörü, son bir yılda oluşturulan istihdamın yaklaşık dörtte üçünü sağladı. İmalat sanayisinde üretim artışıyla birlikte yeni çalışan alımları da görüldü.

Ekonomistler, yapay zeka yatırımlarında yaşanabilecek bir yavaşlamanın şirket harcamaları, inşaat faaliyetleri ve hisse senedi fiyatları üzerinden ekonomik büyümeyi etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

Yapay zeka istihdam piyasasını nasıl değiştirecek?

Yapay zekanın üretkenlik üzerindeki uzun vadeli etkisi henüz netleşmedi. Bununla birlikte bazı araştırmalar, yazılım geliştirme ve müşteri hizmetleri gibi alanlarda kariyerinin başındaki çalışanlara yönelik işe alımların azaldığını gösteriyor.

McKinsey'in araştırmasına göre, yapay zekanın iş gücü piyasasında yol açacağı değişimler nedeniyle gelecek 10 yılda yaklaşık 11 milyon Amerikalının başka bir işe geçmesi gerekebilir.

Microsoft'un kurucu ortaklarından Bill Gates, ağustos ayında yayımladığı değerlendirmede, yapay zekanın yeni istihdam alanları oluşturabileceğini ancak uygun politikalar geliştirilmemesi halinde mevcut işlerin sayısında azalma yaşanabileceğini ifade etti.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook ise eylül ayındaki konuşmasında, yapay zekanın uzun vadede üretkenliği artırarak Amerikalıların yaşam standartlarını yükseltebileceğine ilişkin beklentisini dile getirdi.