Kerem Alkin’den piyasalardaki sert düşüşe çarpıcı analiz

30 Ocak 2026, 23:41

Küresel piyasalarda gün içinde yaşanan sert satış dalgası, yatırımcıların “ne oldu da bir anda her şey çözüldü?” sorusunu gündeme taşıdı. Ekonomist Kerem Alkin, sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede, yaşananların basit bir jeopolitik gelişmeyle açıklanamayacağını, asıl nedenin para politikası beklentilerindeki ani kırılma ve aşırı dolu pozisyonların aynı anda boşalması olduğunu vurguladı.

Piyasalardaki çöküş, tek bir haberin değil, uzun süredir biriken risklerin aynı anda boşalmasının sonucu olarak görülüyor.

FED ALGISINDA SERT DÖNÜŞ: DENGELERİ BOZAN ANA FAKTÖR

Son günlerde küresel finans çevrelerinde konuşulan en kritik başlık, ABD Merkez Bankası’nın (Federal Reserve) gelecekteki duruşuna yönelik beklentilerin sertleşmesi oldu. Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın, Fed başkanlığı için daha “şahin” çizgide görülen Kevin Warsh ismini öne çıkarması, para politikasında gevşeme umudunu zayıflattı.

Bu gelişme piyasalarda şu zinciri tetikledi:

Faizlerin uzun süre yüksek kalabileceği beklentisi güçlendi

Dolar küresel çapta değer kazandı

ABD tahvil getirileri yükselişe geçti

Faiz getirisi olmayan varlıklar baskı altına girdi

“FED daha sert olacak” algısı, değerli metallerdeki satışların psikolojik eşiğini kıran ana unsur oldu.

ALTIN VE GÜMÜŞTE AŞIRI ŞİŞMİŞ RALLİ TERS DÖNDÜ

Düşüş öncesinde altın tarihi zirvelere yakın seyrediyor, gümüş ise son yılların en hızlı yükseliş dönemlerinden birini yaşıyordu. Küresel ölçekte yatırımcıların büyük bölümü aynı yöne pozisyon almıştı. Finans literatüründe bu tablo “kalabalık işlem” olarak tanımlanır.

Bu tür ortamlarda küçük bir ters rüzgâr bile büyük bir fiyat çöküşüne dönüşebilir. Fed beklentilerindeki sert değişim, tam da bu kırılgan zemin üzerinde etkili oldu.

KALDIRAÇ VE MARGIN ÇAĞRILARI: DÜŞÜŞÜN HIZLANDIRICISI

Özellikle gümüş tarafında yüksek kaldıraçla açılmış çok sayıda pozisyon bulunuyordu. Fiyatlar gerilemeye başlayınca borsalar teminat oranlarını artırdı. Birçok yatırımcı ek teminat sağlayamayınca pozisyon kapatmak zorunda kaldı.

Bu süreç şu döngüyü oluşturdu:
Zorunlu satış → Fiyat düşüşü → Yeni margin çağrısı → Yeni satış

Kaldıraçlı pozisyonların tasfiyesi, satış dalgasını kendi kendini besleyen bir sürece dönüştürdü.

ASYA CEPHESİNDEN SOĞUTMA ADIMLARI

Çin tarafında spekülatif işlemleri sınırlamaya yönelik düzenlemeler ve bazı hesaplara getirilen kısıtlamalar da yukarı yönlü ivmeyi zayıflattı. Vadeli piyasalarda hız kesilmesi, yükseliş trendinin kırılmasına katkı sundu. İvme kaybı sonrası piyasada yön değişimi sert oldu.

JEOPOLİTİK SÖYLENTİLER SADECE “ARKA PLAN” ETKİSİ

Rusya-Ukrayna hattında ateşkes ihtimali ya da ABD-İran arasında diplomatik temas söylentileri güvenli liman talebini psikolojik olarak zayıflatabilir. Ancak uzmanlara göre bu tür haberler, yaşanan sert fiyat hareketini tek başına açıklamaya yetmiyor. Asıl belirleyici faktörler para politikası, dolar ve faiz cephesinde oluştu.

PROFESYONELLER HANGİ GÖSTERGELERE ODAKLANIYOR?

Kurumsal yatırımcılar şu başlıkları yakından izliyor:

  1. Dolar Endeksi ve ABD Tahvil Faizleri: Yükseliş sürerse değerli metaller üzerindeki baskı devam edebilir.

  2. Büyük Fon Pozisyonları: Toplu satışların bitmesi, tepki yükselişini tetikleyebilir.

  3. Teminat Koşulları: Yeni margin artışları yeni satış dalgaları yaratabilir.

  4. Fed Mesajları: Daha yumuşak bir ton, piyasalara nefes aldırabilir.

BU BİR KRİZ Mİ, YOKSA “POZİSYON TEMİZLİĞİ” Mİ?

Uzman görüşleri, yaşananların kalıcı bir ayı piyasasından çok aşırı yükün boşaltıldığı bir dengeleme süreci olduğuna işaret ediyor. Kalıcı bir düşüş trendinden söz edebilmek için:

Doların uzun süre güçlü kalması

Faizlerin yüksek seviyelerde kalıcı olması

Enflasyonda net ve sürdürülebilir düşüş görülmesi

gerekiyor. Bu koşullar oluşmazsa, piyasada yeni bir denge ve toparlanma ihtimali masada kalmaya devam edecek.