AB’de ücret şeffaflığı hedefi sekteye uğradı: Çoğu ülke son tarihi kaçırdı

Avrupa Birliği’nde çalışanların ücret bilgilerine erişimini artırmayı ve kadınlarla erkekler arasındaki maaş farkını azaltmayı amaçlayan Ücret Şeffaflığı Direktifi için geri sayım sona erdi. Ancak 7 Haziran 2026’da yürürlüğe girmesi gereken düzenleme, birçok üye ülkede henüz ulusal mevzuata aktarılmadı.

Avrupa genelinde milyonlarca çalışan, iş başvurusu yaparken pozisyonun ne kadar ücret sunduğunu bilmeden hareket etmeye devam ediyor. Yeni düzenleme ise işverenleri ücret politikalarında daha açık olmaya zorlayarak çalışanların maaş eşitliği konusunda daha fazla bilgi sahibi olmasını hedefliyor.

Ücret eşitsizliği gündemde kalmaya devam ediyor

AB verilerine göre kadınlar, aynı veya benzer pozisyonlarda çalışan erkeklere kıyasla ortalama yüzde 11 daha düşük saatlik ücret alıyor. Bu fark yalnızca gelir eşitsizliği yaratmakla kalmıyor, aynı zamanda uzun vadede emeklilik gelirlerinden sosyal haklara kadar birçok alanda etkisini gösteriyor.

Ücret şeffaflığının gecikmesi nedeniyle kadın çalışanların her yıl milyarlarca avroluk gelir kaybına uğradığı tahmin ediliyor.

Avrupa Sendikalar Konfederasyonu’nun hesaplamalarına göre direktifin uygulanmaması kadınlara yılda en az 4,8 milyar avro, bazı senaryolarda ise 7,2 milyar avroya kadar ulaşan ekonomik kayıp yaratıyor. Bu da kişi başına yıllık 465 ila 700 avro arasında değişen gelir kaybına karşılık geliyor.

Direktifi uygulamayan ülkeler dikkat çekiyor

Üye devletlerin kuralları en geç 7 Haziran 2026’ya kadar ulusal hukuk sistemlerine dahil etmesi gerekiyordu. Ancak son değerlendirmeler, birçok ülkenin bu hedefi tutturamadığını ortaya koydu.

Mayıs 2026 itibarıyla Avusturya, Bulgaristan, Hırvatistan, Macaristan, Lüksemburg ve Portekiz'in direktifin uygulanmasına yönelik resmi bir adım atmadığı belirtiliyor. İsveç ise hazırlanan tasarıya rağmen süreci askıya aldı.

Almanya’da düzenlemelerin yıl içinde güncellenmesi beklenirken, Çekya, Finlandiya, Yunanistan, Slovenya ve İspanya’da yasa hazırlıkları sürüyor.

On ülke yasa taslağını yayımladı

Kıbrıs, Danimarka, Estonya, Fransa, İrlanda, İtalya, Letonya, Litvanya, Hollanda ve Romanya ise taslak düzenlemeleri kamuoyuyla paylaşmış durumda. Belçika, Malta ve Polonya’da ise bazı hükümler kısmen uygulanmaya başladı.

Slovakya, direktifi uygulama konusunda en somut adımlardan birini atan ülkeler arasında yer aldı. Parlamento tarafından kabul edilen Eşit Ücret Yasası'nın 7 Haziran 2026 itibarıyla yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Fransa ve Almanya'da belirsizlik sürüyor

Uzmanlara göre Fransa’da son tarihe uyulması artık oldukça düşük bir ihtimal olarak görülüyor. Yasa çıksa bile uygulamaya ilişkin birçok ayrıntının daha sonra çıkarılacak ek düzenlemelerle netleşmesi bekleniyor.

İş hukuku uzmanları, şirketlerin yasal zorunlulukları beklemeden ücret yapılarını gözden geçirmeleri, pozisyon sınıflandırmalarını yeniden değerlendirmeleri ve olası ücret farklılıklarını tespit etmeleri gerektiğine dikkat çekiyor.

Şirketler, ulusal düzenlemeler tamamlanmadan dahi yeni ücret şeffaflığı standartlarına uyum sağlamak zorunda kalabilir.

Almanya’da da benzer bir tablo söz konusu. Hukuki çerçevenin tamamlanmamış olması işverenler açısından belirsizlik yaratırken, çalışanların ve mahkemelerin şimdiden AB direktifinin ruhuna uygun taleplerde bulunabileceği değerlendiriliyor.

İş ilanlarında maaş bilgisi artıyor

Küresel istihdam platformu Indeed’in verileri, Avrupa’da maaş bilgisinin yer aldığı iş ilanlarının sayısının son yıllarda düzenli biçimde yükseldiğini ortaya koyuyor.

Mart 2026 itibarıyla Birleşik Krallık, yüzde 56 ile maaş bilgisinin en sık paylaşıldığı ülke konumunda bulunuyor. Hollanda yüzde 48, Fransa yüzde 43, İrlanda yüzde 39 ve İtalya yüzde 36 oranıyla üst sıralarda yer alıyor.

İtalya’da maaş bilgisinin ilanlarda paylaşılma oranı bir yıl içinde yüzde 23’ten yüzde 36’ya yükselerek dikkat çekici bir artış gösterdi.

Buna karşılık İspanya’da iş ilanlarının yalnızca yüzde 17’sinde, Almanya’da ise yüzde 12’sinde maaş bilgisi bulunuyor.

Çalışanlar hâlâ ücret bilgisinden yoksun

Uzmanlar, ücretin yeni iş arayışında en belirleyici unsur olmasına rağmen Avrupa genelinde iş ilanlarının büyük bölümünde maaş bilgisinin yer almadığını vurguluyor.

Avrupa'da milyonlarca kişi hâlâ maaş aralığını öğrenemeden iş başvurusu yapmak zorunda kalıyor.

İşgücü piyasası uzmanlarına göre ücret bilgisini açık şekilde paylaşan şirketler ise aday güvenini artırıyor, daha nitelikli başvurular alıyor ve gelecekteki yasal düzenlemelere karşı önemli bir avantaj elde ediyor. Ücret şeffaflığı kurallarının tam olarak uygulanmasıyla birlikte Avrupa iş gücü piyasasında daha adil ve daha eşitlikçi bir dönemin başlaması bekleniyor.