Körfez ülkelerinden Türk yumurtasına talep patladı: İhracat kotası Türk yumurta sektörünü zorluyor
Türkiye’nin son yıllarda hızla büyüyen yumurta ihracatı, küresel gelişmelerin etkisiyle yeni bir fırsat yakalamış olsa da mevcut ihracat kısıtlamaları nedeniyle sektör bu talebi değerlendirmekte zorlanıyor. Özellikle Orta Doğu’da yaşanan jeopolitik gelişmelerin ardından Körfez ülkelerinden gelen yoğun talep, Türk üreticileri için önemli bir pazar potansiyeli oluşturdu. Ancak uygulanan kota ve kayıt zorunluluğu nedeniyle ihracatın önünde ciddi bir engel bulunuyor.
Türkiye, kümes hayvancılığı alanında son yıllarda üretim kapasitesini önemli ölçüde artırırken yumurta ihracatında da dikkat çekici bir performans sergiledi. 2023 yılında yaklaşık 400 milyon dolar seviyesine ulaşan ihracat geliri, 2024’te ise 460 milyon doların üzerine çıkarak sektörün dış ticaretteki önemini pekiştirdi.
İHRACATA FİYAT İSTİKRARI GEREKÇESİYLE KISITLAMA
İç piyasada dönem dönem yaşanan fiyat artışlarının kontrol altına alınması amacıyla 2025 yılında önemli bir politika değişikliğine gidildi. Devlet, yumurta ihracatına Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) kesintisi uygulamaya başladı. Bu düzenlemenin ardından yumurta, ihracatı kayda bağlı ürünler listesine dahil edildi.
Bu karar, fiilen yumurta ihracatını büyük ölçüde yavaşlattı. İhracatçıların yeni prosedürlere uyum sağlaması ve maliyetlerin artması nedeniyle sektörün dış satışları belirgin biçimde geriledi.
Yumurta ihracatına getirilen düzenleme, sektör gelirlerinde önemli bir düşüşe neden olurken toplam ihracatın önceki yıla kıyasla 60 milyon doların üzerinde gerilemesine yol açtı.
Yıl sonunda Türkiye’nin yumurta ihracatı yeniden 400 milyon dolar seviyesinin altına indi.
HÜRMÜZ KRİZİ GIDA TİCARETİNİ DE ETKİLEDİ
Şubat ayının son günlerinde ABD, İsrail ve İran arasında başlayan askeri gerilim ise küresel ticaret akışlarını yeniden şekillendirdi. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma kararı, yalnızca enerji piyasalarını değil bölgedeki gıda tedarik zincirlerini de etkiledi.
Deniz yolu taşımacılığının aksaması, Körfez ülkelerini alternatif tedarik kanalları aramaya yöneltti. Bu süreçte kara yolu ile hızlı şekilde ulaşabilen Türk gıda ürünleri, özellikle yumurta için yeni bir talep dalgası oluşturdu.
Ancak ihracatın kayda bağlı hale getirilmesi nedeniyle sektör, oluşan bu yüksek talebi karşılayamıyor ve önemli bir ticari fırsatın kaçırıldığı belirtiliyor.
SEKTÖR KISITLAMALARIN KALDIRILMASINI İSTİYOR
Sektör temsilcileri, yaşanan gelişmelerin Türkiye için stratejik bir ihracat fırsatı sunduğunu ifade ediyor. Üreticiler, mevcut düzenlemenin gözden geçirilmesi ve yumurtanın “ihracı kayda bağlı mallar” listesinden çıkarılması için Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı’na başvuruda bulundu.
Edinilen bilgilere göre sektörün taleplerinin değerlendirilmesi için çalışmalar sürerken, olası bir düzenleme değişikliğinin Ramazan Bayramı sonrasında gündeme gelebileceği konuşuluyor.
Üreticiler, özellikle Körfez pazarında oluşan yeni talep dalgasının Türkiye açısından önemli bir ihracat avantajına dönüşebileceğini vurguluyor.
TÜRKİYE’DE YUMURTA ÜRETİMİ REKOR SEVİYEDE
Yumurta Üreticileri Merkez Birliği (YUMBİR) tarafından yapılan değerlendirmeler de üretimdeki güçlü artışı ortaya koyuyor. TÜİK kümes hayvancılığı verilerine göre Türkiye’de yumurta üretimi son dönemde önemli ölçüde yükseldi.
YUMBİR Başkanı İbrahim Afyon, toplam üretimin yüzde 15,1 artarak 1 milyar 902 milyon adede ulaştığını belirtti. Bu rakam, Türkiye’nin kümes hayvancılığı sektöründe önemli bir üretim kapasitesine sahip olduğunu gösteriyor.
Sektör temsilcileri, üretim artışının sürdürülebilir olması için ihracatın yeniden hız kazanmasının kritik öneme sahip olduğuna dikkat çekiyor. Üretim fazlasının dış pazarlara yönlendirilmesinin hem üretici gelirlerini artıracağı hem de iç piyasadaki fiyat dalgalanmalarını dengeleyeceği ifade ediliyor.
