TÜRK-İŞ: GIDA FİYATLARI ARALIK'TA AYLIK %2,91, YILLIK %19,75 ARTTI

Gıda fiyatları Aralık'ta aylık %2,91, yıllık %19,75 arttı.

Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nun (TÜRK-İŞ) çalışanların  ‘geçim şartlarını’ ortaya koymak amacıyla hazırladığı“açlık ve yoksulluk sınırı” araştırmasında  şöyle denildi:
"Asgari ücret tartışmalarının gündemde ağırlıklı yer kapladığı  yılın son ayında “asgari ücret insan onuruna yaraşır geçim şartları  sağlamalıdır” talebi işçi kesimi tarafından kamuoyunda yoğun olarak  seslendirilmiş ve fakat işveren-hükümet kesiminin belirlemesi düşük  olmuştur.TÜRK-İŞ Araştırmasına göre 2020 Aralık ayında Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli  beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık  sınırı) 2.589,94 TL,Gıda harcaması ile birlikte giyim, konut (kira, elektrik, su,  yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması  zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı ise (yoksulluk  sınırı) 8.436,27 TL,Bekâr bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ ise aylık 3.146,98 TL  olmuştur.

Dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması (mutfak masrafı) bir  yıl öncesine göre 427 TL, temel ihtiyaçlar için yapılması gereken  toplam harcama ise 1.392 TL artmıştır. Sadece son ayda aile bütçesine  gıdadaki fiyat artışlarından dolayı gelen ek yük 73 TL’dir. Diğer  harcamalarla birlikte dört kişilik ailenin aylık ek harcama  zorunluluğu 239 TL’ye ulaşmıştır. Yürürlükteki asgari ücret halen dört  kişilik ailenin açlık sınırını bile karşılamaktan uzaktır. Kaldı ki  “yetecek ücret” kavramı, ailenin sadece gıdasını karşılayan, karın  tokluğuna çalışmanın karşılığı olarak değil, “insan onuruna yakışır”  bir yaşantıyı sağlayacak gelir olarak tanımlanmaktadır. Ülkemizde  çalışanların yaklaşık yarıya yakını asgari ücret veya civarında bir  gelirle yaşamak durumunda kalmaktadır. Ele geçen asgari ücret  işçilerin prime esas ortalama aylık kazançlarının yüzde 68’ini  oluşturmaktadır. Özellikle küresel salgın Kovid19’a bağlı olarak  hanehalkı harcamaları değişmiş, borçluluk oranı da yükselmiştir. 2020  yılında geçerli olacak asgari ücret de aylık net 2.825,90 TL olarak  belirlenmiştir. Çalışanların beklentisi yine karşılanmamış ve  çalışanların yoksulluğu devam etmiştir.

TÜRK-İŞ ile TÜİK tarafından hesaplanan gıda fiyatları endeksinde  son on iki aylık değişim eğilimi birbiriyle uyumludur. Aşağıdaki  şekilde görüldüğü üzere, gıda fiyatlarında geçen yılın sonunda  başlayan artış eğilimi ilerleyen aylarda yükselerek devam etmiş ve  yüzde 20 bandına yerleşmiştir. Bu artışta yaş sebze-meyve fiyatlarının  azımsanmayacak etkisi vardır.
TÜRK-İŞ’in verileri temel alındığında “mutfak enflasyonu”ndaki  değişim 2020 Aralık ayı itibariyle şu şekilde olmuştur:

• Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması  gereken asgari harcama tutarı bir önceki aya göre yüzde 2,91 oranında  artış gösterdi.
• Yılın ilk on iki ayı itibariyle fiyatlardaki artış yüzde 19,75  oranında oldu.
• Gıda enflasyonunda son on iki ay itibariyle artış oranı yüzde
19,75’dir.
• Yıllık ortalama artış oranı ise yüzde 16,16 olarak hesaplandı.
TÜRK-İŞ hesaplamasına temel alınan gıda ürünlerinin fiyatlarında
2020 Aralık ayı itibariyle gözlenen değişim şu şekildedir:
• Süt, yoğurt, peynir grubunda  önemli bir fiyat değişikliği  görülmedi. Ancak son aylarda dikkati çeken bir gelişme  önceleri  raflarda bol olan süt ürünleri ile yoğurt çeşidinin giderek azalması  ve aralarındaki fiyat farkının küsuratlarda olmasıdır. Hesaplamada  genellikle inek peyniri fiyatı dikkate alınmaktadır. Ancak koyun  peynirini 62 lira ve keçi peynirinin 66 liraya ulaştığı, kaşar veya  tulum peyniri gibi çeşitlerin de bu civarda olduğu dikkat çekmektedir.
Kutuda satılan peynirin 1 kilogram haricinde 0,8 veya 0,9 kilogram  olarak satıldığı ve bu nedenle fiyatlarında farklılık olduğu gibi algı  da oluşmaktadır.
• Et, tavuk, balık, sakatat, bakliyat ürünlerinin bulunduğu  grupta  kıyma ve kuşbaşı ile tavuk ve sakatat (ciğer, yürek, böbrek)  ürünleri fiyatı bu ay aynı kaldı. Balık fiyatları, geçtiğimiz aya göre  değişmedi. Yumurtada fiyat artışı bu ay yüksek oranda oldu ve tanesi
1,16 lira oldu. Bakliyat ürünleri (kuru fasulye, kırmızı-yeşil  mercimek, nohut, barbunya vb.) fiyatlarında geçen ay fiyat artışı  görülen yeşil mercimek, nohut ve barbunyada fiyatlar aynı kalırken, bu  ay yine kuru fasulye fiyatı ile kırmızı mercimek fiyatı artış gösterdi.
• Sebze-meyve fiyatları bu ay yine en fazla değişiklik gösteren  harcama grubu olmuş ve geçen aya göre hepsinde artış gerçekleşmiştir.
Mevsim sebze ve meyvelerinin temel alındığı hesaplamada kapsamdaki  ürünler de farklılık göstermektedir. Hesaplamada bu ay 19 sebze ve 10  meyve olmak üzere toplamda 29 ürün dikkate alınmıştır. Yaş sebze-meyve  ortalama kilogram fiyatı bu ay 7,19 TL (geçen ay 6,71 TL) olarak  hesaplanmıştır. Geçen aya göre meydana gelen artış büyük ölçüde meyve  fiyatlarından kaynaklanmıştır. Kasım ayında 6,77 TL olarak hesaplanan  ortalama meyve fiyatı bu ay 7,60 TL olmuştur. Geçen ay 6,68 TL olarak  hesaplanan sebze ortalama kilogram fiyatı bu ay 6,97 TL olmuştur.
Hesaplama yapılırken -her zaman olduğu gibi- pazarda yaygın bulunan  mevsim ürünleri esas alınmış, ürünlerin tek tek ağırlığı yerine  harcama sepetindeki meyvesebze tüketiminin toplam miktarından hareket  edilmiştir.
• Ekmek, pirinç, un, makarna, bulgur, irmik gibi ürünlerin  bulunduğu grupta  tam buğday, ekşi mayalı vb. çeşitlemelerle bazı  ekmek çeşitlerinde artış gerçekleştirildi. Bu ay pirinç ve bulgur  fiyatı değişmezken, makarna, un ve irmik fiyatı arttı.
• Son grup içinde yer alan gıda maddelerinden  tereyağı, margarin  ile zeytinyağı fiyatı aynı kalmış ve fakat ayçiçeği yağı fiyatı yine  artmıştır. Hesaplamada dikkate alınan siyah ve yeşil zeytin ortalama  fiyatı bu ay da değişmemiştir. Yağlı tohum (ceviz, fındık, fıstık,  ayçekirdeği vb.) ürünlerinde ceviz ve fındık fiyatı artmış, diğerleri  değişmemiştir. Baharat ürünleri (kimyon, nane, karabiber vb.) fiyatı  da aynı kalmıştır. Çay ve ıhlamur yanı sıra bal, reçel, pekmez, şeker  ve tuz fiyatı ile salça fiyatı da bu ay yine fiyatı aynı kalan ürünler  arasında yer almıştır. Konfederasyonumuzca hesaplanan tutarlar ücret  düzeyi olmayıp haneye girmesi gereken toplam gelir miktarıdır. Ancak  hanede çalışan sayısının sınırlı ve fakat ele geçen ücretin yetersiz  olduğu durumlarda, elde edilen gelir birden fazla kişinin geçimini  karşılayamamakta, kişi başına “insanca geçim için” yapılması gereken  harcama tutarı yetersiz kalmaktadır. "