Bakan Fatih Kacır: Türkiye yapay zekada kendi yolunu çizecek

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye Yapay Zeka Zirvesi’nde açıklanan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı’nın, ülkenin dijital dönüşüm sürecinde yol haritası niteliği taşıdığını belirterek, yapay zekanın ekonomik kalkınmanın itici gücü ve dijital egemenliğin teminatı haline getirileceğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla gerçekleştirilen zirvede konuşan Kacır, Türkiye’nin yapay zeka alanında yalnızca teknolojiyi kullanan değil, geliştiren ve küresel ölçekte söz sahibi olan ülkelerden biri olmayı hedeflediğini ifade etti.

“Türkiye, yapay zekayı ekonomik refahının kaldıracı ve milli egemenliğinin dijital dünyadaki güvencesi haline getirecek iddia, irade ve vizyona sahip.”

Bakan Kacır, son 23 yılda teknoloji ve inovasyon alanında önemli bir altyapı oluşturulduğunu belirterek, bugün 114 teknoparkta faaliyet gösteren 13 binden fazla teknoloji girişiminin ve sayıları 1.700’ü aşan AR-GE ile tasarım merkezlerinin Türkiye’nin yenilik kapasitesine katkı sunduğunu dile getirdi.

Türkiye’nin AR-GE harcamalarının 2002 yılında 1,2 milyar dolar seviyesindeyken 19,9 milyar dolara ulaştığını kaydeden Kacır, aynı dönemde AR-GE personeli sayısının 29 binden 311 bine yükseldiğini söyledi.

Türkiye’nin teknoloji altyapısı güçleniyor

Savunma sanayisinde elde edilen kazanımların, kritik teknolojilerde bağımsızlık hedefinin somut sonuçları olduğunu belirten Kacır, Türk mühendisleri tarafından geliştirilen sistemlerin uluslararası dengeleri etkileyen bir noktaya ulaştığını ifade etti.

Mobilite, uzay teknolojileri ve yüksek katma değerli üretim alanlarında yeni adımlar atıldığını dile getiren Kacır, Türkiye’nin Togg ile yerli elektrikli otomobil üretiminde önemli bir eşik aştığını söyledi.

TÜRKSAT 6A’nın hizmete alınmasıyla Türkiye’nin uydu teknolojileri geliştirebilen dünyadaki ilk 11 ülke arasına girdiğini hatırlatan Kacır, Milli Uzay Programı kapsamında çalışmaların sürdüğünü aktardı.

Yapay zeka ekonomide stratejik rol üstleniyor

Yapay zekanın veriyi bilgiye, bilgiyi öngörüye ve öngörüyü ekonomik değere dönüştüren dönüştürücü bir teknoloji olduğuna işaret eden Kacır, küresel sermaye ve yetenek havuzunun bu alana yöneldiğini ifade etti.

Geçen yıl dünya genelinde yapay zeka yatırımlarının 1,5 trilyon dolar seviyesine ulaştığını belirten Kacır, üretken yapay zekanın kısa sürede oluşturduğu ekosistemin gelecekteki ekonomik dönüşümün habercisi olduğunu kaydetti.

Bununla birlikte veri güvenliği, algoritmik önyargılar, dezenformasyon ve siber tehditler gibi risklerin de göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulayan Kacır, ülkelerin dijital bağımsızlığını koruyacak mekanizmalar geliştirmesinin önemine dikkat çekti.

“Kendi verisini koruyamayan, kendi modellerini geliştiremeyen ve kendi dijital altyapısını kuramayan ülkeler veri tarlasına dönüşme riskiyle karşı karşıya.”

Yapay zekanın etik ilkeler çerçevesinde geliştirilmesi gerektiğini dile getiren Kacır, insanı merkeze almayan teknolojik ilerlemenin kalıcı fayda üretmesinin mümkün olmadığını söyledi.

Türkçe büyük dil modeli çalışmaları sürüyor

Türkiye’nin yapay zeka alanındaki kurumsal kapasitesini artırmak amacıyla TÜBİTAK bünyesinde Yapay Zeka Enstitüsünün kurulduğunu anımsatan Kacır, kamu kurumları ve özel sektörün ihtiyaçlarına yönelik çözümler geliştirildiğini ifade etti.

TÜBİTAK Yapay Zeka Ekosistem Çağrıları aracılığıyla teknoloji şirketleri, üniversiteler ve araştırma merkezlerinin ortak projelerde buluşturulduğunu belirten Kacır, Türkçe Büyük Dil Temel Modeli Sektörel Uyarlama Projesi ile yerli çözümlerin desteklendiğini kaydetti.

Sektörlerin yapay zeka dönüşümünü hızlandıracak projelerin hayata geçirildiğini söyleyen Kacır, Türkçe odaklı akıllı uygulamaların yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

Yapay zeka yatırımları için milyarlarca dolarlık destek

Bakan Kacır, gençlerin yeni teknolojilere hazırlanması amacıyla TEKNOFEST, Deneyap Teknoloji Atölyeleri, Yazılım Okulları ve Yapay Zeka Akademisi gibi programların sürdürüldüğünü belirtti.

Yüksek başarımlı hesaplama altyapısının güçlendirilmesi amacıyla ARF hesaplama kümesinin hizmete alındığını ifade eden Kacır, EuroHPC işbirliği sayesinde Türk araştırmacıların Avrupa’nın gelişmiş süper bilgisayar altyapılarına erişim sağladığını söyledi.

Dünyanın en güçlü 20 süper bilgisayarı arasında yer alan MareNostrum 5’in kapasitesinden Türk girişimlerinin ücretsiz yararlandığını kaydeden Kacır, yapay zeka ve veri merkezi yatırımları için kapsamlı teşvik programlarının devreye alındığını açıkladı.

Bu kapsamda 1,5 milyar dolarlık destek büyüklüğüne sahip HIT-Veri Merkezi Çağrısı ile veri merkezi yatırımlarının teşvik edildiğini belirten Kacır, 1,6 milyar dolarlık HIT-Yapay Zeka Çağrısı ile bulut altyapılarının geliştirilmesinin hedeflendiğini söyledi.

Ayrıca HIT-Kuantum Çağrısı ile kuantum teknolojilerine yönelik altyapı çalışmalarının başlatıldığını ifade eden Kacır, yapay zeka girişimlerinin finansmana erişimini kolaylaştırmak amacıyla girişim sermayesi fonlarına 150 milyon dolarlık kaynak yönlendirilmesi için adım atıldığını bildirdi.

Türkiye yapay zeka eylem planı 75 bin vatandaşın görüşüyle şekillendi

Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı’nın hazırlık sürecinde kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının katkılarının alındığını belirten Kacır, 75 bin vatandaşın katıldığı öneri anketiyle toplumsal beklentilerin analiz edildiğini ifade etti.

Uluslararası iyi uygulamaların incelendiğini kaydeden Kacır, planın insan odaklı, güvenilir ve sürdürülebilir bir yapay zeka ekosistemi oluşturma hedefiyle hazırlandığını söyledi.

“Kendi ihtiyaçlarımızı, öncelik ve değerlerimizi esas alan, insan odaklı, güvenilir ve sürdürülebilir bir yapay zeka ekosistemi inşa etmeyi hedefledik.”

Kacır, önümüzdeki dönemde kamu ve özel sektör işbirliğiyle sektörel veri alanlarının kurulacağını, girişimciler ve araştırmacılar için yeni imkanların oluşturulacağını belirterek, daha az veri ve enerji tüketimiyle çalışan teknolojilere odaklanacaklarını ifade etti.

Bulut teknolojileriyle birlikte uçta hesaplama çözümlerinin yaygınlaştırılacağını söyleyen Kacır, veri güvenliğini artıran ve üretici bağımlılığını azaltan yerli çözümlerin önceliklendirileceğini kaydetti.

Türkiye’nin güçlü sanayi altyapısı, yetişmiş insan kaynağı ve stratejik konumuyla küresel dijital dönüşüm sürecinde etkin rol üstlenmeye hazır olduğunu belirten Kacır, yapay zeka alanında yeni döneme kararlı adımlarla ilerlediklerini sözlerine ekledi.