Tarım ve Orman Bakanlığı’nın verilerine göre, Türkiye’de koza üretimi son üç yılda istikrarlı şekilde artış gösterdi. 2023’te 78 ton olan üretim, 2024’te 85 tona yükselirken, bu yıl ise 100 tonu aşması bekleniyor.

Bursa Koza Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (KOZABİRLİK) Genel Müdürü Mustafa Çakır, koza üreticilerine sağlanan devlet desteklerinin etkisine dikkat çekti.

Çakır, kilogram başına 1000 TL destek verildiğini; kadın üreticilere ve 40 yaş altındaki genç girişimcilere bu rakamın 1400 TL olduğunu belirtti.

Desteklerin artması sayesinde, 2022’de 69 ton olan üretim 2023’te 78 tona, 2024’te ise 85 tona ulaştı.

2025’TE 100 TONUN ÜZERİ HEDEFLENİYOR

KOZABİRLİK, bu yıl için üretimin 100 tonun üzerine çıkmasını bekliyor. Ancak bazı bölgelerde yaşanan don olayları, üretimde lokal düşüşlere neden oldu.

Çakır, “Dondan etkilenen bölgeler olmasaydı, bu yılki üretim çok daha yüksek olabilirdi” dedi.

GEÇMİŞTE 2 BİN TON ÜRETİM YAPILIYORDU

1980’li ve 1990’lı yıllarda Türkiye’nin koza üretimi yaklaşık 2 bin tondu. O dönem üretimin yarısı yalnızca Bursa tarafından karşılanıyordu.

Ancak zamanla çevresel etkenler, yoğun ilaçlamalar ve kırsal göç, üretimin azalmasına yol açtı. Şimdi ise yeniden büyüme planları devreye alındı.

Türkiye’de hâlen sadece iki ipek çekim fabrikası bulunuyor: Biri Bursa’da, diğeri ise Diyarbakır’ın Kulp ilçesinde.

“Geçen yılki üretim, sadece tek bir fabrikanın ihtiyacını karşılayabildi. İki fabrikanın tam kapasiteyle çalışabilmesi için yıllık en az 200 ton koza üretimi gerekiyor” diyen Çakır, bu hedefe ulaşmak için planlı adımlar attıklarını belirtti.

EL SANATLARI VE GELENEKSEL KULLANIMLAR İÇİN DE KOZA AYRILIYOR

Üretilen kozaların bir bölümü, el sanatları ve geleneksel mancınık çekimi için de ayrılıyor. Bu kapsamda 3-4 tonluk koza özel kullanım için değerlendiriliyor.

2024’TE 1631 AİLE KOZADAN GELİR ELDE ETTİ

Bu yıl üretimden toplam 1631 aile gelir sağladı. Üreticilere ayrıca 4491 kutu tohum desteği verildi.

Tohumdan çıkan 20 bin ipek böceği larvası, teknik personel eşliğinde üreticilere teslim edildi.

DUT YAPRAĞIYLA BESLENEN İPEK BÖCEĞİNE ÖZEL DESTEK

İpek böceği yalnızca dut yaprağıyla besleniyor. Bu nedenle KOZABİRLİK, üreticilere dut fidanı desteği de sunuyor.

Fidanlar, dallardan köklendirilerek yetiştiriliyor ve uygun boyuta geldiklerinde üreticilere dağıtılıyor.

KOZABİRLİK TÜM TÜRKİYE’YE ÜCRETSİZ HİZMET VERİYOR

KOZABİRLİK’in Bursa, Bilecik, Sakarya, Eskişehir ve Alanya’da toplam beş kooperatifi bulunuyor.

Bu kooperatifler aracılığıyla Türkiye’nin her yerine teknik destek ve eğitim hizmeti ücretsiz olarak sağlanıyor.

20 BİN LARVA İÇİN 600 KG DUT YAPRAĞI GEREKİYOR

Bir kutuda 20 bin larva bulunuyor ve bunların beslenmesi için yaklaşık 500-600 kilogram dut yaprağı gerekiyor.

Üretim için 25-30 metrekare kapalı ve zirai ilaçlamadan uzak alan yeterli. Bu şartlarda kutu başına 30-40 kilogram arası koza verimi alınabiliyor.