ABD, İran’a gitmeye çalışan ticari gemiyi vurdu

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı merkezli gerilim yeniden tırmanırken, Washington yönetimi dikkat çeken bir askeri müdahaleye imza attı. ABD ordusu, İran limanlarına yönelik uygulanan deniz ablukasını ihlal etmeye çalıştığı öne sürülen bir ticari yük gemisini hedef alarak seyrini durdurdu.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) açıklamasına göre, Gambiya bayraklı Lian Star isimli yük gemisi İran kıyılarına yönelirken yapılan çok sayıda uyarıya rağmen rotasını değiştirmedi. Bunun üzerine Amerikan güçleri geminin makine dairesini hedef alan kontrollü bir füze saldırısı gerçekleştirdi.

CENTCOM: 20’DEN FAZLA UYARI YAPILDI

ABD ordusu, olayın Umman Körfezi açıklarında yaşandığını ve gemi mürettebatına gece boyunca 20’den fazla telsiz ve görsel uyarı gönderildiğini açıkladı. Yetkililer, tüm çağrıların yanıtsız kalmasının ardından müdahale kararı alındığını belirtti.

Saldırının ardından geminin hareket kabiliyetini kaybettiği ve bölgede sürüklenmeye başladığı bildirildi. İlk bilgilere göre ABD birlikleri henüz gemiye çıkmazken, güvenlik çemberi oluşturularak bölge kontrol altına alındı.

ABD güçleri, İran ablukasını aşmaya çalışan altıncı gemiyi de durdurarak bölgedeki deniz denetimini daha da sıkılaştırmış oldu.

ATEŞKES GÖLGESİNDE GERİLİM YENİDEN YÜKSELİYOR

Son gelişme, ABD ile İran arasındaki savaşın ardından ilan edilen kırılgan ateşkesin geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırdı. 7 Nisan’dan bu yana yürürlükte bulunan ateşkes süreci devam ederken, taraflar arasında zaman zaman yaşanan askeri temaslar bölgedeki tansiyonun düşmediğini ortaya koyuyor.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’ın nükleer programını gerekçe göstererek başlattığı operasyonların ardından bölgede dengeler değişmiş, Hürmüz Boğazı küresel enerji güvenliğinin merkezine yerleşmişti.

ABLUKAYI DELMEYE ÇALIŞAN GEMİ SAYISI ARTIYOR

Amerikan ordusunun verilerine göre, İran limanlarına ulaşmaya çalışan altı gemi şimdiye kadar durduruldu. Bunlardan yalnızca biri gerekli kontrollerin ardından geçiş izni alabildi.

Ayrıca son haftalarda 116’dan fazla ticari geminin rotasını değiştirmek zorunda kaldığı açıklandı. Denizcilik uzmanları, uygulanan deniz ablukasının bölgedeki lojistik akışı ciddi şekilde etkilediğini ifade ediyor.

ABD’nin 17 Nisan’da başlattığı deniz ablukası nedeniyle yüzlerce ticari gemi alternatif güzergâhlara yönelmek zorunda kaldı.

WASHINGTON’UN HEDEFİ İRAN EKONOMİSİNİ BASKI ALTINDA TUTMAK

ABD yönetimi, uyguladığı deniz kontrol mekanizmasının temel amacının İran’ın ticari gelir kaynaklarını sınırlandırmak olduğunu savunuyor. Washington, özellikle enerji ihracatı ve deniz ticareti üzerinden elde edilen gelirlerin azaltılmasıyla Tahran üzerindeki ekonomik baskının artırılmasını hedefliyor.

Uzmanlara göre yaptırımlar ve abluka uygulamaları, uzun süredir yüksek enflasyon ve kur baskısıyla mücadele eden İran ekonomisi üzerinde ilave yük oluşturuyor.

TRUMP KARARINI ERTELEDİ

ABD Başkanı Donald Trump’ın cuma günü Beyaz Saray’da güvenlik ve dış politika ekibiyle kritik bir toplantı gerçekleştirdiği bildirildi. Görüşmelerde ateşkesin uzatılması, Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kapasiteyle açılması ve İran’la yürütülen diplomatik temaslar ele alındı.

Ancak Beyaz Saray kaynakları, tarafların geçici bir çerçeve üzerinde mutabakata varmasına rağmen Trump’ın nihai kararını henüz vermediğini belirtti.

Bu durum, uluslararası piyasalarda belirsizliğin sürmesine neden olurken enerji fiyatlarında da dalgalanmaları beraberinde getiriyor.

İRAN’DAN YENİ GEÇİŞ UYARISI

İran Ortak Askeri Komutanlığı ise devlet televizyonunda yayımlanan açıklamasında, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan gemilere yönelik yeni kuralların uygulanacağını duyurdu.

Açıklamada, belirlenen prosedürlerin ihlal edilmesi halinde geçiş güvenliğinin riske gireceği belirtilirken, İran’ın denetim yetkisine müdahale etmeye çalışacak askeri unsurların hedef alınabileceği vurgulandı.

Tahran yönetimi ayrıca bazı ticari geçişler için yüksek ücretler talep etmeyi sürdürürken, bu uygulama uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğu gerekçesiyle birçok ülke tarafından eleştiriliyor.

KATAR’DAN DİKKAT ÇEKEN HÜRMÜZ MESAJI

Katar Başbakan Yardımcısı Şeyh Saoud bin Abdulrahman bin Hassan bin Ali Al Thani, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin yeniden normalleşmesinin küresel ekonomi açısından kritik önem taşıdığını söyledi.

Katarlı yetkili, geçiş ücretleri konusunda bazı teknik düzenlemelerin müzakere edilebileceğini ancak ticaret yollarının açık tutulmasının öncelik olması gerektiğini ifade etti.

KÜRESEL TİCARET VE ENERJİ PİYASALARI ENDİŞELİ

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmeler küresel piyasalar tarafından yakından takip ediliyor.

Bölgede süren belirsizlik nedeniyle petrol, doğal gaz ve gübre sevkiyatlarının önemli bölümü gecikmelerle karşı karşıya kalırken, uzmanlar tedarik zincirlerinde yeni sorunların ortaya çıkabileceği uyarısında bulunuyor.

Enerji maliyetlerindeki yükselişin ise başta sanayi üretimi ve gıda sektörü olmak üzere birçok alanda fiyat baskısını artırabileceği değerlendiriliyor.