KEARNEY: DEVLET DESTEĞİ AZALINCA ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN SATIŞLARI DÜŞÜYOR

Uluslararası danışmanlık şirketi Kearney, elektrikli araçlar  sektörünün durumu ve geleceğine dair beklentileri içeren bir rapor  yayınladı. Rapora göre elektrikli araçlar henüz otomotiv endüstrisinin  küçük bir kısmını oluşturuyor. Elektrikli araçların küresel otomotiv  satışlarındaki payı henüz yüzde 5’e ulaşamadı. Türkiye’de ise  elektrikli ve hibrit araçların pazar payı yüzde 3.4’le sınırlı kaldı. Dünyanın en büyük pazarı ABD’de elektrikli araçlar toplam otomobil  üretiminin sadece yüzde 1.5’ini oluşturuyor.

Kearney uzmanlarının değerlendirmesine göre elektrikli araç  satışlarının kritik eşiği aşabilmesi için tüketicilerin finansal ve  günlük kullanım açısından bu araçları edinmenin mantıklı olduğuna dair  ikna edilmeleri şart. Bunun için öncelikle elektrikli araçların evde  ve işte kolayca şarj edilebilmeleri gerekiyor.

Ölçek ekonomisi eksikliği

Tüketicilerin elektrikli araç edinme konusunda tereddüt  yaşamasının en önemli nedeni, bu araçların ortalama menzilinin 450  kilometre ile sınırlı olması. Üstelik elektrikli araçların tek şarjla  kat edebileceği mesafe, soğuk havalarda daha da kısalıyor. Kearney’in raporuna göre elektrikli araçların daha az tercih  edilmesinin ikinci önemli nedeni ise fiyatlar. Elektrikli araçların  yüksek fiyattan satılmasının arkasında ölçek ekonomisinin  oluşturulamaması yatıyor. Yüksek sayılarla üretime geçilememesinin yol  açtığı birim başına yüksek maliyet, bu araçların yüksek fiyatlarla  satılmasına yol açıyor.

Devlet desteğine hâlâ ihtiyaç var

Yeni gelişen endüstrilerin kritik eşiği geçebilmek için devlet  desteğine ihtiyaç duyduğu belirtilen raporda, elektrikli araçların  sadece çalışanlara ve tüketicilere fayda sağlamadığı  havayı  temizlediği ve karbon salımını azalttığı için küresel ısınmanın  yavaşlatılması ve çevrenin korunmasını da sağladığı kaydedildi.Kearney uzmanlarına göre, elektrikli araçları tüketici açısından  daha tercih edilir kılmanın bir yolu da seçenek sayısını arttırmak. Ucuzdan pahalıya, büyükten küçüğe, arazi için olanından şehir içi  versiyonuna pek çok model seçeneğinin bulunması, elektrikli araçların  yaygınlaşabilmesi için büyük önem taşıyor.

Vergi teşvikleri fiyatları düşürür

Rapora göre elektrikli araçların yaygınlaşması için devlete düşen  önemli sorumluluklar da var. Bunların başında vergi teşvikleriyle  fiyatın azaltılması geliyor. Yerel yönetimlere ve enerji şirketlerine  yönelik destekler de, Kearney uzmanlarına göre altyapının gelişmesini  sağlayacağı için önem taşıyor. Rapora göre devletlere düşen bir başka  görev, otoparklar ve trafikte bazı avantajlar sağlayarak elektrikli  araçların cazibesini artırmak.

En fazla destek Norveç’te

Raporda, güçlü destekler sunan ülkelerde elektrikli araçların daha  hızlı yaygınlaştığına dikkat çekildi. Dünyada elektrikli araçlara en  fazla destek sağlayan ülkelerin başında Norveç geliyor. Sağlanan vergi  teşvikleri maliyet dezavantajını tümüyle ortadan kaldırdığı için,  satılan araçların yüzde 50’den fazlası elektrikli. Ekim ayında Norveç’te elektrikli araçların payı yüzde 60’ı da aştı.

Destek kesilince satışlar düşüyor

Danimarka’da elektrikli araçlara yönelik destekler 2016’da  azaltılınca fiyatlar anında yükseldi ve satışlar yüzde 60’dan fazla  düştü. Kanada’nın Ontario eyaletinde teşvik programı 2018’de sona  erdirilince satışlar yüzde 50 geriledi. Çin’de elektrikli araçlara  yönelik destekler 2019’da yarı yarıya azaltılınca, yerli üretici BYD’nin satışları bir önceki yıla göre yüzde 39 azaldı.

Salgın döneminde destekler sürmeli

Kearney uzmanlarına göre, Kovid-19 salgınından çıkış dönemi,  teşviklerden vazgeçilerek elektrikli araç üreticilerinin kendi  ayakları üzerinde durmalarını beklemek için pek doğru bir zaman değil. Kearney Türkiye Direktörü Onur Okutur, halihazırda sağlanan tüm  desteklere rağmen elektrikli araçların maliyetinin konvansiyonel  araçlardan hâlâ çok yüksek olduğuna dikkat çekerek, “Buna rağmen  elektrikli araçların, bireysel alıcılar için ağırlıklı olarak tüketici  hassasiyetinden, kurumsal alıcılar açısından ise karbon nötr  yaklaşımından ötürü tercih edildiğini söyleyebiliriz. Fosil yakıtlı  muadillerine göre pahalı olduğu halde bu araçları almayı tercih  edenleri caydırabilecek adımlar atmamakta fayda var” dedi.

Devlet destekleri vergi teşvikinden ibaret değil

Kearney raporunda, elektrikli araçlara yönelik devlet  desteklerinin vergi teşviklerinden ibaret olmadığı, farklı desteklere  de ihtiyaç duyulduğu belirtildi. Bunlardan biri, yerleşim bölgelerinde  şarj altyapısının oluşturulması. Bu kapsamda, yeni yerleşim  bölgelerinde şarj altyapısının oluşturulmasının yasal bir zorunluluk  haline getirilebileceği belirtildi. Bir diğer seçenek olarak, şarj  altyapısının oluşturulmasına yönelik düşük faizli kredilerin  sağlanması. Kearney Türkiye Direktörü Onur Okutur, elektrik dağıtım  şirketlerinin çeşitli desteklerle, ücretsiz veya kar marjı konulmayan  şarj istasyonlarının inşaatı konusunda cesaretlendirilmesinin faydalı  olacağını belirtti ve başta EPDK olmak üzere kamu kurumlarının gerekli  düzenlemeler için çalışmalarını sürdürdüğünü vurguladı.

Ar-Ge destekleri nereye yönelmeli?

Elektrikli araçların gelişiminin önündeki en büyük engellerden  biri, halihazırda yüksek gelir gruplarına yönelik üretiliyor olması. Bunun nedeni, pil ve diğer bazı kritik ekipmanların yüksek maliyeti. Kearney uzmanları, elektrikli araçların menzilini artırmanın maliyet  üzerinde aşağı yönlü bir etki doğurmayabileceğine dikkat çekti ve  devlet desteklerinin fiyatı azaltmaya yönelik Ar-Ge çalışmalarına  yöneltilmesi gereğini belirtti. Raporda, “Elektrikli araçlarda en  maliyetli kısım pil olduğu için devlet destekleri özellikle bu  alandaki çalışmaları hedeflemeli” denildi.

Nadir elementlere bağımlılık

Kearney raporunda dikkat çekilen bir başka nokta, elektrikli  araçlarla alanındaki teknolojilerin nadir bulunan elementlere ve  kobalta bağımlılığı. Nadir element olarak nitelendirilen maddelerin  çoğunlukla Çin’de, kobaltın ise Orta Afrika’da çıktığı hatırlatılan  raporda, ülkeler arasındaki politik sorunların arz kesintilerine yol  açabileceği vurgulandı. Raporda, bu nedenle nadir bulunan elementlere  bağımlılığı ortadan kaldıracak Ar-Ge çalışmalarının desteklenmesinin  özel bir önem taşıdığı kaydedildi.

İşbirlikleri desteklenmeli

Devletin elektrikli araçlara destek verebileceği bir başka alan,  otomotiv üreticilerinin filo şirketleri ve bankalarla işbirlikleri. Kearney uzmanlarına göre, tüketicideki elektrikli araçlara yönelik  psikolojik bariyerleri kaldırmak için devletler görev üstlenmeli.
Raporda bu kapsamda ilgili resmi makamların şarj istasyonlarının  görünürlüğünü artırması önerildi. Bir başka öneri, kamu spotları ile  başlangıç maliyetleri yüksek olsa da elektrikli araçların uzun vadede  daha kârlı olduklarını vurgulamak.