AB’den aday ülkelere üyelik öncesi tek pazar formülü

Avrupa Birliği, aday ülkelerin tam üyeliği beklemeden bazı ekonomik imkanlardan yararlanabileceği yeni bir model üzerinde çalışıyor. Politico’nun ulaştığı Avrupa Komisyonu taslağı, erişimin reform performansı ve AB dış politikasıyla uyuma bağlanmasını öngörüyor.

Taslağın varlığına ilişkin haberler, aday ülkeler için kademeli tek pazar entegrasyonu ve dört ülkeye özel yol haritaları üzerinde çalışıldığını aktarıyor.Plan hayata geçerse aday ülkelerin tek pazar, araştırma programları ve sanayi işbirliği imkanlarına aşamalı katılımı genişleyebilecek.

Tek pazar ekonomik entegrasyonun merkezinde olacak

Taslakta ekonomik yakınlaşmanın öncelikli alanı AB tek pazarı olarak belirleniyor.

Böylece mallar, hizmetler, sermaye ve kişilerin serbest dolaşımına dayalı ortak ekonomik alana erişimin üyelik öncesinde artırılması değerlendiriliyor.

Plan, aday ülkelerle ekonomik bağların erken aşamada güçlendirilmesini amaçlıyor. Bunun Avrupa değer zincirlerini desteklemesi ve stratejik bağımlılıkları azaltması öngörülüyor.

Teknoloji ve sanayi işbirliği genişletilebilecek

Komisyon taslağı, aday ülkelerin mevzuat uyumu ile uygulama kapasitesini dikkate alacak.

Bu çerçevede araştırma ve yenilikçilik programlarına daha kapsamlı katılım gündeme gelebilecek.

Sanayi işbirliği için yarı iletkenler, kuantum teknolojileri, biyoteknoloji, yapay zeka ve uzay alanları değerlendirilecek.

Ekonomik imkanlar dış politika uyumuna bağlanacak

Aday ülkelere sağlanacak avantajlar yalnızca ekonomik reformlarla sınırlı olmayacak.

Stratejik uyum, kritik bağımlılıkların yönetimi ile altyapı ve tedarik zinciri riskleri de dikkate alınacak.

Hassas teknolojilerin AB’nin hasım olarak değerlendirdiği devletlere veya ticari rakiplere aktarılması erişim kararlarında etkili olabilecek.

Taslağa göre yükümlülüklerini yerine getirmeyen ülkelerin kazandığı bazı imkanlar askıya alınabilecek veya geri çekilebilecek.

Kademeli entegrasyon tam üyeliğin yerini almayacak

Önerilen sistemin nihai hedefi tam üyelik olmaya devam edecek.

Aday ülkelerin katılım müzakerelerini tamamlaması ve kalıcı reformları hayata geçirmesi gerekecek.

Demokrasi ve hukukun üstünlüğü alanındaki düzenlemelerin üyelik sonrasında korunmasına yönelik izleme ve uygulama mekanizmaları da taslakta yer alıyor.

Avrupa Komisyonu’nun mevcut genişleme yaklaşımında reformların hızı, özellikle demokrasi, hukukun üstünlüğü ve temel haklar alanındaki ilerlemeyle ilişkilendiriliyor.

Dört aday ülke için yol haritası hazırlanması planlanıyor

Ukrayna, Moldova, Arnavutluk ve Karadağ için ayrı üyelik yol haritalarının hazırlanması öngörülüyor.

Bu planlarla söz konusu ülkelerin gelecek yıllardaki katılım süreçlerinin hızlandırılması hedefleniyor.

Komisyon, Moldova ve Karadağ için mevcut süreçlerde de tek pazara entegrasyon ve ekonomik yakınlaşmayı üyelik hazırlıklarının unsurları arasında kullanıyor.

AB karar sisteminde nitelikli çoğunluk seçeneği

Taslak, genişleme sonrasında karar alma süreçlerinde oluşabilecek gecikme ve tıkanmalara da odaklanıyor.

Bu kapsamda daha fazla alanda nitelikli çoğunlukla karar alınması seçeneği değerlendiriliyor.

Belgenin 6 Ekim’de üst düzey AB yetkililerinin gündemine gelmesi planlanıyor.

Taslağın daha sonra 15-16 Ekim’de Brüksel’de düzenlenecek AB Liderler Zirvesi’nde ele alınması bekleniyor.