Hanehalkı harcamalarında en büyük pay konut ve kiraya ayrıldı
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçları, vatandaşların gelirlerinin büyük bölümünü hangi alanlara harcadığını ortaya koydu. Verilere göre barınma giderleri hane bütçelerinde en büyük payı alırken, ulaştırma ve gıda harcamaları da temel harcama kalemleri arasında yer aldı. Araştırma, gelir düzeyi, gelir kaynağı ve hane büyüklüğüne göre tüketim alışkanlıklarında önemli farklılıklar bulunduğunu da gösterdi.
KONUT VE KİRA HARCAMALARI İLK SIRADAKİ YERİNİ KORUDU
2025 yılında Türkiye genelindeki hanehalklarının tüketim amaçlı harcamaları incelendiğinde, en yüksek payın yüzde 29,3 ile konut ve kira harcamalarına ayrıldığı görüldü. Barınma maliyetleri, toplam harcamalar içinde en büyük kalem olmayı sürdürdü.
Konut ve kirayı yüzde 20,5 ile ulaştırma harcamaları takip ederken, gıda ve alkolsüz içecekler harcamaları yüzde 17,3’lük payla üçüncü sırada yer aldı.
Hanehalklarının toplam tüketim harcamalarının yaklaşık üçte biri konut ve kira giderlerine ayrıldı.
Öte yandan bütçelerde en düşük paya sahip harcama grupları da dikkat çekti. Sigorta ve finansal hizmetler yüzde 0,8 ile listenin sonunda yer alırken, eğitim hizmetleri yüzde 1,8 ve sağlık harcamaları yüzde 2,2 pay aldı.
GELİR DÜZEYİ YÜKSELDİKÇE ULAŞTIRMA HARCAMALARI ARTIYOR
Gelir gruplarına göre yapılan değerlendirmeler, harcama tercihleri arasındaki farkı net şekilde ortaya koydu. En yüksek gelir grubunda bulunan haneler bütçelerinin yüzde 25’ini ulaştırmaya, yüzde 25,7’sini konut ve kiraya, yüzde 12,4’ünü ise gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdı.
Buna karşılık en düşük gelir grubundaki haneler için barınma ve temel ihtiyaçlar ön plana çıktı. Bu grupta yer alan aileler harcamalarının yüzde 38,7’sini konut ve kiraya, yüzde 29,2’sini gıdaya ve yalnızca yüzde 8,6’sını ulaştırmaya yönlendirdi.
Yüksek gelir grubundaki hanelerin ulaştırmaya ayırdığı pay, düşük gelir grubundaki hanelerin yaklaşık üç katına ulaştı.
Bu tablo, gelir seviyesi yükseldikçe ulaşım, araç sahipliği ve seyahat harcamalarının bütçe içindeki ağırlığının arttığını gösterdi.
GELİR KAYNAĞI TÜKETİM ALIŞKANLIKLARINI ETKİLİYOR
Araştırma sonuçları, hanelerin gelir elde etme biçiminin de harcama tercihlerini şekillendirdiğini ortaya koydu.
Temel gelir kaynağı maaş, ücret veya yevmiye olan haneler bütçelerinin yüzde 26,4’ünü konut ve kiraya, yüzde 21,9’unu ulaştırmaya ve yüzde 16’sını gıda harcamalarına ayırdı.
Müteşebbis geliri elde eden hanelerde ise ulaştırma harcamalarının payı daha yüksek gerçekleşti. Bu grupta ulaştırmanın payı yüzde 25,9 olurken, konut ve kira harcamaları yüzde 25,5, gıda harcamaları ise yüzde 17 seviyesinde kaydedildi.
TEK KİŞİLİK HANELERDE KİRA YÜKÜ DAHA FAZLA
Hane büyüklüğü bazında yapılan incelemeler de dikkat çekici sonuçlar ortaya çıkardı. Tek kişilik haneler bütçelerinin yüzde 41’ini konut ve kira harcamalarına ayırırken, yüzde 14,3’ünü gıda ve alkolsüz içeceklere, yüzde 14,4’ünü ise ulaştırmaya harcadı.
Altı ve daha fazla kişinin yaşadığı kalabalık hanelerde ise harcama dağılımı farklılaştı. Bu grupta gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yüzde 23,7’ye yükselirken, konut ve kira harcamalarının payı yüzde 24,4 olarak gerçekleşti. Ulaştırma harcamaları ise yüzde 18,1 seviyesinde ölçüldü.
Veriler, tek başına yaşayan bireylerin barınma maliyetlerinden daha fazla etkilendiğini ortaya koydu.
GIDA İSRAFINDA İLK SIRADA TAZE MEYVE VE SEBZELER YER ALDI
Araştırmada gıda israfına ilişkin veriler de paylaşıldı. Hanehalkları tarafından en fazla israf edilen ürün grubunun yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler olduğu belirlendi.
Bu grubu yüzde 32,5 ile ekmek takip ederken, süt ve süt ürünleri yüzde 15,1’lik payla üçüncü sırada yer aldı.
Uzmanlar, gıda israfının azaltılmasının hem aile bütçelerine katkı sağlayacağını hem de sürdürülebilir tüketim açısından önemli kazanımlar yaratacağını vurguluyor.
