Hürmüz açıldı, gübre fiyatları çakıldı: Çiftçiye nefes aldıran gelişme
Orta Doğu’da gerilimin yumuşamasıyla birlikte küresel tarım piyasalarında kritik bir gelişme yaşandı. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı ticari gemi geçişlerine yeniden açtığını duyurması, haftalardır yükseliş trendinde olan gübre fiyatlarında sert bir geri çekilmeyi beraberinde getirdi. Özellikle tarımsal üretimin en önemli girdilerinden biri olan azot bazlı gübrelerde fiyat düşüşü dikkat çekici boyutlara ulaştı.
ÜRE FİYATLARINDA SERT GERİLEME
Piyasalarda en yaygın kullanılan azot gübresi olan ürenin tonu, ABD’nin New Orleans bölgesinde yaklaşık yüzde 18 düşüşle 640 dolara kadar geriledi. Hafta başında 780 dolara kadar yükselen fiyatların bu seviyelere inmesi, özellikle maliyet baskısı altındaki çiftçiler için önemli bir nefes alanı oluşturdu. Gübre fiyatlarının mısır fiyatına kıyasla tarihi zirveye ulaştığı haftanın ardından gelen bu düşüş, piyasada dengelenme sinyali olarak değerlendiriliyor.
Bloomberg Intelligence tarım analistlerinden Alexis Maxwell’e göre, fiyatlardaki düşüş hızlı ve etkili şekilde hissediliyor. Ancak uzmanlar, arz tarafında henüz belirgin bir rahatlama olmadığını, düşüşün büyük ölçüde beklentilere dayalı olduğunu vurguluyor.
FİYATLAR DÜŞTÜ AMA TEDARİK SORUNU SÜRÜYOR
Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması piyasada psikolojik bir rahatlama yaratsa da, fiziki tedarik zincirinde sorunlar devam ediyor. Orta Doğu’dan ABD’ye ulaşacak yeni gübre sevkiyatlarının limanlara varması ve iç bölgelere taşınması en az bir ayı bulacak. Bu durum, özellikle ekim sezonunun başlangıcında olan çiftçilerin maliyet avantajından hemen yararlanamayacağı anlamına geliyor.
Montana’da üretim yapan çiftçi Sarah Degn, fiyat düşüşüne rağmen mevcut sezon için bunun yeterli olmadığını ifade ederek, yüksek maliyetler nedeniyle mısır ekim alanını daraltma kararı aldığını belirtti.
“FİYATLAR DÜŞÜYOR AMA ETKİSİ GECİKMELİ OLACAK”
Uzmanlara göre fiyatlardaki gerileme kısa vadede çiftçiye sınırlı katkı sağlarken, asıl etkisi önümüzdeki aylarda hissedilecek. ABD Tarım Bakanlığı da gübre maliyetlerindeki düşüşün piyasaya tam olarak yansımasının birkaç ay sürebileceğini öngörüyor.
StoneX gübre analisti Quan Nguyen ise dikkat çekici bir noktaya işaret ediyor: Hürmüz Boğazı açık olsa da gemi trafiğinde henüz ciddi bir artış görülmedi. Bu durum, fiyatların kalıcı olarak düşmesi için kritik olan arz artışının henüz gerçekleşmediğini gösteriyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI TARIM PİYASALARI İÇİN KRİTİK NOKTA
Dünya genelinde gübre ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, küresel tarım üretimi açısından stratejik bir öneme sahip. İran’ın ateşkes kapsamında bu hattı yeniden açtığını açıklaması, enerji ve tarım piyasalarında zincirleme bir etki yarattı. Boğazın açılmasıyla birlikte gübre fiyatlarında sert düşüş yaşanırken, küresel tarım üretimi üzerindeki baskının kademeli olarak azalması bekleniyor.
ABD Başkanı Donald Trump ise İran’ın nükleer programını süresiz askıya almayı kabul ettiğini öne sürerken, Tahran yönetiminden bu yönde resmi bir açıklama gelmedi. Piyasalar ise diplomatik gelişmeler kadar, bölgedeki fiili gemi trafiğini yakından izlemeyi sürdürüyor.
PİYASALAR GÖZÜNÜ GEMİ TRAFİĞİNE ÇEVİRDİ
Uzmanlara göre, gübre fiyatlarının kalıcı olarak düşüş trendine girmesi için Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemi sayısında belirgin bir artış görülmesi gerekiyor. Aksi halde mevcut düşüşlerin sınırlı kalabileceği ve yeniden fiyat dalgalanmalarının yaşanabileceği belirtiliyor.
Kısa vadede belirsizlik sürse de, boğazın açık kalması halinde hem enerji hem de tarım piyasalarında maliyet baskısının kademeli olarak hafiflemesi bekleniyor.
