Sağlık Bakanlığı sigaraya karşı düğmeye bastı: Japonya modeli geliyor

Türkiye’de tütün kullanımını azaltmaya yönelik politikalar yeni bir aşamaya geçiyor. Sağlık Bakanlığı, sigara satışında denetimi sıkılaştıracak yeni bir sistem üzerinde çalışırken, Japonya’da uygulanan “kimlik ile satış” modeli Türkiye için örnek alınan başlıklar arasında öne çıkıyor.

Erzurum’da düzenlenen MedAI 26 Tıpta Yapay Zeka Kongresi’nde konuşan Sağlık Bakan Yardımcısı Şuayip Birinci, sigara ile mücadelede yeni bir döneme girileceğinin sinyalini verdi. Birinci, özellikle genç yaşta sigaraya erişimin önüne geçmek amacıyla satış süreçlerinin daha kontrollü hale getirileceğini ifade etti.

SAĞLIK MALİYETİ VE EKONOMİK YÜK ARTIYOR

Türkiye’de sigara kullanımının sadece bireysel değil, aynı zamanda ekonomik bir sorun haline geldiğine dikkat çekiliyor. Yapılan hesaplamalara göre, bir sigara kullanıcısının sağlık sistemi üzerindeki yıllık maliyeti yaklaşık 1028 dolar seviyesinde bulunuyor. Hane halkının tütün ürünlerine ayırdığı toplam kaynak ise yıllık 15 milyar liraya ulaşıyor.

Sigaranın yol açtığı sağlık harcamalarının toplamı 5 milyar doları bulurken, yangın gibi dolaylı zararların maliyeti de 4 milyar lirayı aşıyor.

Uzmanlar, bu verilerin sigara ile mücadelede daha sert politikaların kaçınılmaz hale geldiğini gösterdiğini belirtiyor.

GENÇLERDE ERKEN BAŞLAMA ALARMI

Avrupa genelinde yapılan araştırmalar, sigaraya başlama yaşının ciddi şekilde düştüğünü ortaya koyuyor. 37 ülkeyi kapsayan ankete göre, 15-16 yaş grubundaki öğrencilerin yüzde 55’i sigaraya erişebiliyor. Daha çarpıcı olan ise ilk deneme yaşının 12’nin altına kadar gerilemiş olması.

İlk sigara deneme yaşının 12’nin altına düşmesi, yetkililerin “alarm seviyesinde” olarak tanımladığı bir tabloyu ortaya koyuyor.

Bu durum, özellikle satış kanallarının daha sıkı kontrol edilmesi gerektiği yönündeki görüşleri güçlendiriyor.

DÜNYA GENELİNDE ÖLÜMLERİN BÜYÜK NEDENİ

Sigaranın küresel ölçekteki etkisi de dikkat çekici boyutlarda. Her yıl yaklaşık 7 milyon kişi doğrudan tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybederken, 1,6 milyon kişi ise pasif içicilik nedeniyle yaşamını yitiriyor.

Dünya genelinde görülen kanser vakalarının yaklaşık yüzde 25’inin sigarayla bağlantılı olması, riskin boyutunu gözler önüne seriyor.

Türkiye’de ise her 100 çocuktan 44’ünün sigara dumanına maruz kaldığı belirtiliyor.

TÜRKİYE SİGARA TÜKETİMİNDE ÜST SIRALARDA

Veriler, Türkiye’nin sigara tüketiminde dünya sıralamasında üst sıralarda yer aldığını gösteriyor. Endonezya’nın ardından en çok sigara içilen ülkelerden biri olan Türkiye, aynı zamanda fiyat açısından da dikkat çekiyor.

Sigara fiyatlarının görece düşük olması tüketimi artıran önemli faktörlerden biri olarak görülüyor. Yapılan analizler, fiyat artışlarının doğrudan tüketimi azalttığını ortaya koyuyor. Gelişmiş ülkelerde yüzde 4’lük bir fiyat artışı kullanım oranını düşürürken, gelişmekte olan ülkelerde bu oran yüzde 10’luk artışta daha belirgin hale geliyor.

Fiyat artışıyla birlikte sigara içenlerin oranı yaklaşık yüzde 2,1 azalırken, toplam tüketimde yüzde 4’e yakın bir düşüş yaşanıyor.

JAPONYA MODELİ MASADA

Sigara ile mücadelede örnek alınan ülkelerden biri de Japonya. Bu ülkede sigara satışının kimlik doğrulaması ile yapılması, özellikle gençlerin erişimini sınırlayan etkili bir yöntem olarak değerlendiriliyor.

Türkiye’de de benzer bir sistemin devreye alınması için çalışmalar yürütülüyor. Yetkililer, kimlik kontrolü ile satış yapılmasının hem yaş denetimini güçlendireceğini hem de kayıt dışı satışın önüne geçebileceğini ifade ediyor.

Elektronik sigara konusuna da değinen Birinci, bu ürünlerin satışının Türkiye’de yasal olmadığını ancak bulundurmanın yasak kapsamında değerlendirilmediğini hatırlattı. Uzmanlar, elektronik sigaraların da ciddi sağlık riskleri barındırdığına dikkat çekiyor.