Borsa İstanbul, BIST 100’den ibaret değil
Borsa İstanbul’dan söz ederken çoğu zaman BIST 100’ü kastediyoruz. Hatta bazen adını bile anmadan “Endeks kaç puan oldu, yüzde kaç yükseldi, ne kadar düştü?” diye soruyoruz. Bu soruların merkezinde genellikle aynı gösterge var: BIST 100.
Piyasanın nabzını tutmak için BIST 100 önemli bir referans. Ancak özellikle son dönemdeki hareketler, başka bir soruyu da gündeme getiriyor: Borsanın geri kalanında ne oluyor?
İşte bu sorunun yanıtını ararken BIST Tüm-100’e de bakmak gerekiyor.
Vitrinin ötesine bakmak
BIST Tüm-100, BIST Tüm Endeksi’nde yer alan ancak BIST 100’e dahil olmayan hisselerden oluşuyor. Bu nedenle piyasa hareketinin BIST 100 dışındaki şirketlere ne ölçüde yayıldığına ilişkin farklı bir pencere açıyor.
BIST 100’ün yükselmesiyle borsadaki hisselerin genel olarak yükselmesi aynı şey değil.
Örneğin BIST 100 yüzde 2 yükselirken BIST Tüm-100 yüzde 1 geriliyorsa, iki hisse grubu arasında belirgin bir ayrışma var demektir. Böyle bir tabloda, yalnızca gösterge endekse bakarak yükselişin piyasaya yayıldığını söylemek güçleşir.
Tersi de mümkün. BIST 100 sınırlı yükselirken BIST Tüm-100 daha güçlü bir performans gösterebilir. Bu da BIST 100 dışındaki hisselere yönelik ilginin arttığına işaret edebilir.
Dolayısıyla “Borsa yükseliyor mu?” sorusunun yanına bir soru daha eklemekte fayda var: “Bu yükselişe hangi hisseler, ne ölçüde katılıyor?”
İki farklı kamera açısı
BIST 100’ü piyasanın öne çıkan şirketlerine yönelen bir kamera gibi düşünebiliriz. BIST Tüm-100 ise kadrajın dışında kalan şirketleri görmemizi sağlar. BIST Tüm de iki grubu birlikte izleme imkânı sunar.
Bu göstergeler arasındaki performans farkı, zaman zaman oldukça çarpıcı bir tablo ortaya koyuyor.
Yatırımcıların Borsa İstanbul’a ilgisinin hızlandığı 2020’de BIST 100, TL bazında yüzde 29,06 yükseldi. Aynı yıl BIST Tüm yüzde 39,59, BIST Tüm-100 ise yüzde 124,72 değer kazandı.
Benzer bir ayrışma 2025’te de görüldü. BIST 100 yüzde 14,5 yükselirken BIST Tüm’de artış yüzde 23,89’a, BIST Tüm-100’de ise yüzde 54,1’e ulaştı.
2026’da, 30 Ekim kapanışı itibarıyla tablo tersine döndü. Yılbaşından bu yana BIST 100 yüzde 4,46 gerilerken BIST Tüm yüzde 12,47, BIST Tüm-100 ise yüzde 35,37 değer kaybetti.
Bu rakamlar, gösterge endeksin tek başına yatırımcıların karşılaştığı tablonun tamamını anlatmadığını gösteriyor.
Endeks yükselirken portföy neden geriler?
Endeksin performansı ile yatırımcının portföyünde gördüğü sonuç her zaman örtüşmeyebilir. Bunu, genel enflasyon oranıyla kişisel harcama sepetimiz arasındaki farka benzetebiliriz. Kirada yaşayan biriyle kendi evinde oturan birinin kira artışından doğrudan etkilenme biçimi aynı değildir.
Borsada da benzer bir durum var. BIST 100 yükselirken bu endekste yer almayan bir hisse değer kaybedebilir. Hatta BIST 100’ün içindeki bütün hisseler de aynı yönde hareket etmek zorunda değildir.
Endeks yüzde 2 yükselirken çok sayıda hisse gerileyebilir. Başka bir gün ise endeksteki sınırlı artışa daha geniş bir hisse grubu eşlik edebilir. Piyasanın genişliği, yükselişin veya düşüşün kaç hisseye yayıldığıyla ilgilidir.
Yazıda esas alınan verilere göre BIST Tüm’de 584 hisse bulunuyor. Bunların BIST 100’de yer alan 100’ü dışarıda bırakıldığında, BIST Tüm-100 kapsamında 484 hisse kalıyor. Dolayısıyla gösterge endeksin dışındaki hareketler de dikkate değer bir alan oluşturuyor.
Tek başına yeterli değil
Burada bir ayrımı korumak gerekiyor: BIST Tüm-100’ün yükselmesi, tek başına bütün piyasaya yayılan güçlü bir yükselişin kanıtı değil.
Bu endeksin performansını da işlem hacmi, yükselen ve düşen hisse sayıları, sektörlerin seyri ve hisselerin endeks içindeki ağırlıklarıyla birlikte değerlendirmek gerekiyor.
BIST 100 ile BIST Tüm-100’ün birlikte yükselmesi, hareketin daha geniş bir tabana yayılmış olabileceğine işaret eder. Ancak kaç hissenin bu yükselişe katıldığını anlamak için endeks seviyelerinin ötesine bakmak şart.
Bu yüzden “BIST 100 bugün kaç oldu?” sorusu önemli, ama yeterli değil. Yanına “Borsanın geri kalanı ne yapıyor?” sorusunu da eklemeliyiz.
Piyasanın yönü kadar, o yöne kaç hissenin birlikte hareket ettiği de önemli.
