Bakan Şimşek açıkladı: Eşel mobil olmasaydı mazot 89,4 lira olacaktı

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, küresel enerji fiyatlarında yaşanan sert yükselişin Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına tam olarak yansıtılmadığını belirterek, eşel mobil sistemiyle vatandaşın ve iş dünyasının önemli ölçüde korunduğunu açıkladı. Şimşek’in verdiği rakamlara göre, eşel mobil uygulaması devreye alınmasaydı motorinin litre fiyatı bugün 89,4 liraya kadar çıkacaktı. Ancak uygulama sayesinde mazot fiyatı yaklaşık 72,7 lira seviyesinde tutuldu.

EŞEL MOBİL SİSTEMİ AKARYAKITTA ZAM YÜKÜNÜ HAFİFLETTİ

Küresel piyasalarda petrol fiyatlarının hızla yükselmesi, Türkiye’de akaryakıt fiyatları üzerinde ciddi baskı oluşturdu. Hürmüz Boğazı kaynaklı arz sıkıntısı ve enerji maliyetlerindeki artış nedeniyle benzin ve motorinde yukarı yönlü güçlü bir baskı meydana geldi.

Bu süreçte hükümet, akaryakıt fiyatlarındaki artışın tamamının pompa fiyatlarına yansımaması için eşel mobil sistemini devreye aldı. Sistem kapsamında, akaryakıt ürünlerinde alınan maktu ÖTV’den feragat edilerek fiyat artışının önemli bir bölümü bütçe tarafından karşılandı.

Şimşek, petrol fiyatlarındaki artışın pompaya yansımasının yaklaşık yüzde 75’inin bütçe tarafından üstlenildiğini belirtti.

Bu adımla birlikte hem vatandaşın alım gücünün korunması hem de üretim, ulaşım, tarım ve sanayi üzerindeki maliyet baskısının azaltılması hedeflendi.

MAZOT 89,4 LİRA OLACAKTI, 72,7 LİRADA TUTULDU

Bakan Şimşek’in paylaştığı verilere göre eşel mobil sistemi uygulanmasaydı motorinin litre fiyatı yaklaşık 89,4 liraya ulaşacaktı. Başka bir ifadeyle mazot fiyatı bugünkü küresel enerji maliyetleriyle 90 liraya dayanacaktı.

Ancak eşel mobil sayesinde motorin fiyatı 72,7 lira seviyesinde kaldı. Şimşek, bu rakamı yuvarlayarak mazotun yaklaşık 73 lira seviyesinde vatandaşlara sunulduğunu ifade etti.

Eşel mobil olmasaydı 90 liraya yaklaşacak olan mazot, uygulama sayesinde yaklaşık 17 lira daha düşük seviyede tutuldu.

Bu fark, özellikle taşımacılık, tarım, lojistik ve üretim maliyetleri açısından büyük önem taşıyor. Çünkü motorin yalnızca bireysel araç kullanıcılarını değil, aynı zamanda gıda fiyatlarından nakliye giderlerine kadar birçok kalemi doğrudan etkiliyor.

BENZİNDE DE BÜYÜK FARK OLUŞTU

Eşel mobil uygulamasının etkisi yalnızca mazotla sınırlı kalmadı. Benzin fiyatlarında da benzer bir tablo ortaya çıktı. Şimşek’in açıklamasına göre, eşel mobil sistemi devreye alınmasaydı benzinin litre fiyatı yaklaşık 79 liraya çıkacaktı.

Mevcut durumda ise benzin fiyatı yaklaşık 64,6 lira seviyesinde bulunuyor. Bakan Şimşek bu rakamı da yuvarlayarak benzinin yaklaşık 65 lira seviyesinde tutulduğunu söyledi.

Böylece benzinde de küresel fiyat artışının tamamı vatandaşa yansıtılmamış oldu. Devlet, ÖTV gelirinden vazgeçerek fiyat artışının önemli bir kısmını bütçe üzerinden karşılamayı tercih etti.

VATANDAŞIN ALIM GÜCÜ KORUNMAK İSTENDİ

Şimşek, eşel mobil sisteminin temel amacının vatandaşın alım gücünü korumak olduğunu vurguladı. Küresel ölçekte büyük bir enerji şoku yaşandığını belirten Şimşek, Türkiye’nin bu gelişmelerden tamamen bağımsız kalamayacağını ancak etkilerin sınırlandırılması için bütçe imkanlarının kullanıldığını söyledi.

Akaryakıt fiyatları, doğrudan hane halkı harcamalarını etkilediği gibi dolaylı olarak birçok ürünün fiyatına da yansıyor. Özellikle taşımacılık maliyetleri arttığında gıdadan sanayi ürünlerine kadar geniş bir alanda fiyat baskısı oluşuyor.

Bu nedenle eşel mobil uygulamasıyla yalnızca pompa fiyatları değil, aynı zamanda enflasyon üzerindeki ilave baskı da sınırlanmaya çalışıldı.

ENFLASYONDA DAHA SERT ARTIŞIN ÖNÜNE GEÇİLDİ

Bakan Şimşek, eşel mobilin devreye alınmaması halinde enflasyondaki yükselişin çok daha ağır olacağını söyledi. Küresel petrol fiyatlarındaki artış doğrudan akaryakıta yansıtılsaydı, fiyatlar üzerinden ekonominin geneline daha sert bir maliyet baskısı yayılacaktı.

Merkez Bankası tarafından yapılan çalışmalara da işaret eden Şimşek, mevcut yansımanın sınırlı kaldığını ve eşel mobilin enflasyon üzerindeki baskıyı azaltan önemli bir tampon görevi gördüğünü ifade etti.

Eşel mobil sistemi devreye alınmasaydı, akaryakıt kaynaklı fiyat artışı enflasyonu çok daha yüksek seviyelere taşıyabilirdi.

Bu yönüyle uygulama, yalnızca akaryakıt fiyatlarını sınırlayan bir mekanizma değil, aynı zamanda genel fiyat istikrarını destekleyen bir maliye politikası aracı olarak öne çıktı.

ÇİFTÇİ, ESNAF, SANAYİCİ VE İHRACATÇI DESTEKLENDİ

Motorin fiyatları özellikle tarım ve taşımacılık sektörleri için kritik öneme sahip. Traktörlerden nakliye araçlarına, şehir içi lojistikten şehirler arası taşımacılığa kadar birçok alanda mazot temel girdi konumunda bulunuyor.

Şimşek, eşel mobil uygulamasıyla çiftçinin, esnafın, sanayicinin ve ihracatçının da desteklendiğini söyledi. Çünkü akaryakıt maliyetindeki sert artış, üretim maliyetlerini yükselterek rekabet gücünü zayıflatabilirdi.

Bu nedenle hükümet, akaryakıttaki küresel fiyat şokunu tamamen piyasaya bırakmak yerine, bütçe üzerinden karşılayarak ekonomik faaliyetteki maliyet baskısını azaltmayı amaçladı.

BÜTÇEYE İLK İKİ AYLIK MALİYET 90 MİLYAR LİRA

Eşel mobil uygulamasının kamu maliyesi açısından ciddi bir fedakarlık anlamına geldiğini belirten Şimşek, ilk iki ayda oluşan gelir kaybının yaklaşık 90 milyar lira olduğunu açıkladı.

Bu tutar, yaklaşık 2 milyar dolarlık bir büyüklüğe karşılık geliyor. Şimşek, küresel fiyatlardaki mevcut seyrin yıl boyunca devam etmesi halinde eşel mobilin bütçeye toplam etkisinin 600 milyar lira seviyesine ulaşabileceğini söyledi.

Bu rakamın bugünkü fiyatlarla yaklaşık 13-14 milyar dolarlık bir maliyete denk geldiği ifade edildi. Ayrıca bu tutarın finansman maliyeti de kamu bütçesi üzerinde ek yük oluşturuyor.

BÜTÇE DİSİPLİNİ SAYESİNDE DEVREYE ALINDI

Şimşek, eşel mobil sisteminin uygulanabilmesinde bütçe disiplininin belirleyici olduğunu belirtti. Kamu harcamalarının kontrol altına alınması, gelirlerin artırılması ve bütçe açığının düşürülmesi sayesinde böyle bir mali alan oluşturulduğunu ifade etti.

Bakan Şimşek’e göre, mali disiplinde sağlanan iyileşme olmasaydı, akaryakıt fiyatlarındaki bu kadar büyük bir şokun bütçe üzerinden karşılanması mümkün olmayacaktı.

Bu nedenle eşel mobil uygulaması, hem vatandaşın korunması hem de bütçe imkanlarının kriz döneminde kullanılması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

AKARYAKITTA DEVLET DESTEĞİYLE FİYAT ŞOKU SINIRLANDI

Küresel petrol fiyatlarında yaşanan hızlı artış, normal şartlarda Türkiye’de pompa fiyatlarına çok daha sert şekilde yansıyacaktı. Ancak eşel mobil sistemiyle bu yükselişin büyük bölümü bütçe tarafından karşılandı.

Mazotta yaklaşık 90 liralık fiyat ihtimali 73 lira seviyesine çekilirken, benzinde de 79 liraya çıkabilecek fiyat 65 lira civarında tutuldu. Böylece hem vatandaşın cebine doğrudan yansıyacak maliyet azaltıldı hem de ekonominin genelinde oluşabilecek daha büyük bir enflasyon dalgası frenlendi.

Şimşek’in açıklamaları, eşel mobil uygulamasının yalnızca geçici bir fiyat müdahalesi değil, aynı zamanda küresel enerji krizine karşı devreye alınan geniş kapsamlı bir ekonomik koruma mekanizması olduğunu ortaya koydu.