Avrupa Birliği gübre vergilerini geçici olarak kaldırıyor
Avrupa Birliği, İran savaşı sonrası küresel piyasalarda hızla yükselen gübre maliyetlerine karşı yeni bir ekonomik önlem paketini devreye aldı. Avrupa Birliği Konseyi, özellikle tarım sektörünü doğrudan etkileyen fiyat artışlarını sınırlamak amacıyla üre ve amonyak gibi temel azot bazlı gübre ürünlerinde uygulanan gümrük vergilerinin geçici olarak askıya alınacağını duyurdu.
Karara göre söz konusu ürünlerde uygulanan vergiler bir yıl boyunca kaldırılacak. Böylece Avrupa’daki çiftçilerin artan maliyet baskısının hafifletilmesi ve tarımsal üretimde yaşanabilecek yeni fiyat şoklarının önüne geçilmesi hedefleniyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ GÜBRE PİYASASINI SARSTI
Kararın arkasındaki en önemli nedenlerden biri ise küresel gübre ticaretinin kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan ciddi aksama oldu. İran savaşı sonrası bölgede yükselen gerilim nedeniyle boğaz trafiğinin neredeyse tamamen durma noktasına gelmesi, dünya genelindeki gübre tedarik zincirini doğrudan etkiledi.
AB Konseyi, küresel gübre ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki krizin fiyatları sert şekilde yukarı çektiğini bildirdi. Özellikle azot bazlı gübrelerde yaşanan maliyet artışı, Avrupa’daki tarım üreticileri açısından yeni bir risk unsuru oluşturdu.
AB yetkilileri, Avrupa’nın Orta Doğu kaynaklı gübrelere doğrudan yüksek düzeyde bağımlı olmadığını vurgulasa da küresel tedarik zincirindeki yön değişimlerinin tüm piyasayı etkilediğine dikkat çekti. Alternatif tedarik arayışına giren ülkelerin talebi artırmasıyla birlikte uluslararası gübre fiyatlarında geniş çaplı yükseliş yaşandığı belirtildi.
RUSYA VE BELARUS MUAFİYET DIŞINDA TUTULDU
Geçici vergi indirimi uygulaması Rusya ve Belarus’tan yapılacak gübre ithalatını kapsamayacak. Avrupa Birliği, mevcut yaptırım politikaları doğrultusunda bu iki ülkeye yönelik ticari kısıtlamaları sürdürme kararı aldı.
Konsey açıklamasında, Avrupa’nın tercihli ticaret anlaşmasına sahip bazı ülkelerden hâlihazırda önemli miktarda gübreyi gümrüksüz ithal ettiği ifade edildi. Ancak halen yüzde 5,5 ila yüzde 6,5 arasında değişen gümrük vergilerine tabi büyük bir ithalat hacmi bulunduğu kaydedildi.
AB’nin bir yıllık vergi kaldırma hamlesiyle tarım sektöründeki maliyet baskısını azaltması ve arz güvenliğini koruması amaçlanıyor.
AB’NİN GÜBRE İTHALATI 6,7 MİLYON TONA ULAŞTI
Avrupa Birliği verilerine göre birlik ülkeleri 2024 yılında toplam 6,7 milyon ton azot bazlı gübre ithal etti. Bu rakamın içerisinde 2 milyon ton amonyak ile 5,9 milyon ton üre ve azot içeren karışımlar yer aldı.
Avrupa Komisyonu verileri, AB’nin Orta Doğu’ya doğrudan bağımlılığının sınırlı seviyede kaldığını ortaya koyuyor. Buna göre amonyakta bağımlılık oranı yaklaşık yüzde 3 seviyesinde bulunurken, azot bazlı gübrelerde bu oran yüzde 1 ila 2 arasında değişiyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü de geçen ay yayımladığı değerlendirmede, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin uzun sürmesi halinde tarım-gıda zincirinde küresel ölçekte ciddi sorunlar yaşanabileceği uyarısında bulunmuştu.
FAO, enerji ve gübre maliyetlerinde yaşanacak kalıcı yükselişin küresel gıda fiyatlarını da yeniden tırmandırabileceğine dikkat çekmişti.
