Trump’tan Suudi Arabistan’a İsrail baskısı: “İbrahim Anlaşmaları’nı imzalayın”
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen geçici barış ve nükleer müzakere sürecini yeni bir diplomatik şartla genişletmek istedi. Trump, Suudi Arabistan ve Katar başta olmak üzere bölgedeki ülkelerin İsrail’i resmen tanımasını ve İbrahim Anlaşmaları’na katılmasını istediğini açıkladı. Washington yönetiminin İran ile yürüttüğü temasların “olumlu ilerlediğini” savunan Trump, Orta Doğu’daki yeni denklemin İsrail’in bölgesel kabulüyle tamamlanabileceğini söyledi.
TRUMP: “SUUDİ ARABİSTAN VE KATAR DERHAL İMZALAMALI”
Trump, Truth Social hesabından yaptığı yaklaşık 550 kelimelik açıklamada, İran ile sürdürülen görüşmelerin “karmaşık ama umut verici” olduğunu belirtti. ABD Başkanı, bu sürecin başarıya ulaşabilmesi için bölgedeki ülkelerin eş zamanlı şekilde Abraham Accords kapsamına dahil olması gerektiğini ifade etti.
“Bu süreç Suudi Arabistan ve Katar’ın derhal anlaşmayı imzalamasıyla başlamalı” diyen Trump, diğer ülkelerin de ardından gelmesi gerektiğini savundu.
Trump açıklamasında Türkiye, Pakistan, Mısır ve Ürdün’ü de örnek gösterdi. Mısır ve Ürdün hâlihazırda İsrail’i resmen tanısa da İbrahim Anlaşmaları’nın resmi tarafları arasında yer almıyor. İlk Trump döneminde imzalanan anlaşmalara Birleşik Arap Emirlikleri ile Bahreyn katılmıştı.
İRAN ANLAŞMASINA YENİ ŞART: “KATILMAYANLAR MASADA OLMASIN”
Trump’ın en dikkat çeken çıkışı ise İran ile olası anlaşmayı, Arap ülkelerinin İsrail’i tanıma şartına bağlaması oldu. ABD Başkanı, anlaşmaya dahil olmayan ülkelerin “iyi niyet göstermemiş sayılacağını” belirterek diplomatik baskıyı artırdı.
Trump, “Eğer bu ülkeler anlaşmaya katılmazsa, İran mutabakatının parçası olmamaları gerekir” sözleriyle sürece sert bir siyasi mesaj verdi.
Washington kulislerinde Trump’ın bu çıkışının, İran’a taviz verilmesine karşı çıkan Cumhuriyetçi çevrelere mesaj niteliği taşıdığı değerlendiriliyor. Özellikle Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham gibi isimler, Trump yönetiminin Tahran’a fazla yakınlaştığını savunuyordu.
SUUDİ ARABİSTAN VE KATAR’DAN SESSİZLİK
Trump’ın açıklamalarına Suudi Arabistan ve Katar’dan ilk etapta resmi bir yanıt gelmedi. Ancak her iki ülke de daha önce yaptıkları açıklamalarda, İsrail ile normalleşmenin ancak bağımsız bir Filistin devletinin kurulması halinde mümkün olabileceğini vurgulamıştı.
Gazze savaşı sonrası Arap kamuoyunda yükselen tepki nedeniyle Riyad yönetiminin İsrail konusunda daha temkinli hareket ettiği belirtiliyor. Katar ise uzun süredir Hamas ile diplomatik temaslarda arabulucu rolü üstleniyor.
TRUMP’TAN DİKKAT ÇEKEN “İRAN DA KATILABİLİR” ÇIKIŞI
Trump’ın açıklamasındaki en sıra dışı bölüm ise İran’ın da gelecekte İbrahim Anlaşmaları’na dahil olabileceğini söylemesi oldu. Ancak mevcut İran yönetiminin İsrail karşıtı politikaları nedeniyle bunun kısa vadede gerçekçi olmadığı değerlendiriliyor.
İran’daki dini yönetim yıllardır İsrail’in varlığını tanımıyor ve sert söylemler kullanıyor. Buna rağmen Trump, “İran’ın da bu anlaşmanın içinde olması özel bir gelişme olurdu” diyerek kapıyı tamamen kapatmadı.
Orta Doğu’da İran savaşı sonrası oluşan yeni güç dengesi, enerji güvenliği, Hürmüz Boğazı’nın durumu ve ABD seçimleri yaklaşırken Washington’un bölgesel diplomasi hamleleri daha da kritik hale geliyor.
