TCMB Analizi: İkinci çeyrekte ihracattaki güçlü seyir dış ticaret dengesini destekledi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ekonomistleri Yasemin Barlas ve Şebnem Oğuz tarafından hazırlanan Merkezin Güncesi yazısında, ikinci çeyrekte enerji ithalatındaki artışa rağmen ihracattaki güçlü performans sayesinde dış ticaret dengesinde iyileşme yaşandığı belirtildi.
Analizde, ABD/İsrail-İran savaşı sonrasında enerji fiyatlarında yaşanan yükselişin dış ticaret görünümünü olumsuz etkilemesinin beklendiği ancak ikinci çeyrek verilerinin farklı bir tablo ortaya koyduğu ifade edildi.
Enerji ithalatı arttı
Yazıda, ikinci çeyrek ortalamalarına göre Brent petrol fiyatının yıllık bazda yüzde 55,2, doğal gaz fiyatlarının ise yüzde 28,2 yükseldiği kaydedildi. Bu gelişmeye paralel olarak takvim etkilerinden arındırılmış enerji ithalatının yıllık yüzde 32,4 arttığı belirtildi.
Analizde, enerji fiyatlarında son dönemde başlayan normalleşmeye rağmen mevcut tedarik anlaşmaları ve fiyat gelişmelerinin gecikmeli etkileri nedeniyle kısa vadede enerji ithalatına yönelik yukarı yönlü risklerin tamamen ortadan kalkmadığı vurgulandı.
İhracat güçlü seyretti
TCMB ekonomistleri, enerji tarafındaki olumsuz görünümün ihracattaki güçlü performansla önemli ölçüde dengelendiğini ifade etti.
Yazıda, Orta Doğu’ya ihracatın savaşın başlamasının ardından mart ayında gerilemesine karşın ikinci çeyrekte toparlandığı belirtilirken, küresel tedarik zincirlerinde yaşanan yeniden yönlenmenin Türkiye’nin ihracatını desteklediği kaydedildi.
Analize göre, Hürmüz Boğazı’na ilişkin belirsizlikler, uzayan teslim süreleri ile artan navlun ve sigorta maliyetleri talebin bir bölümünün Türkiye’ye yönelmesinde etkili oldu.
Savunma sanayi katkısı arttı
Yazıda, savunma sanayindeki kapasite ve teknoloji yatırımlarının yüksek katma değerli ihracata katkısını artırdığı ifade edildi.
Son dört yılda savunma sanayinin toplam ihracattaki payının yaklaşık 2,3 puan artarak yüzde 4’e ulaştığı belirtilirken, mevcut jeopolitik gelişmelerin sektöre yönelik talebi de desteklediği kaydedildi.
İç talepteki zayıflık ithalatı sınırladı
Analizde, ikinci çeyrekte ithalattaki artışın tamamen enerji kaynaklı olduğu, enerji hariç ithalatın ise gerilediği belirtildi.
Yatırım ve tüketim malları ithalatındaki düşüşün sıkı para politikasının etkisiyle iç talepte süren zayıf görünümle uyumlu olduğu ifade edilirken, kredi kartı harcamaları ve PMI verilerinin de bu görünümü desteklediği aktarıldı.
Cari açık riskinde azalma değerlendirmesi
TCMB ekonomistleri, ikinci çeyrekte enerji fiyatlarındaki yükselişin dış ticaret dengesi üzerindeki olumsuz etkisinin güçlü ihracat performansıyla büyük ölçüde dengelendiğini belirtti.
Yazıda ayrıca, iç talepteki zayıf görünümün ithalat kompozisyonunu değiştirerek dış ticaret dengesini desteklediği, jeopolitik risklerin azalmasıyla enerji fiyatlarında başlayan normalleşmenin de etkisiyle savaşın cari açık üzerindeki yukarı yönlü risklerinin önceki aylara göre azaldığı değerlendirmesine yer verildi.
