TCMB: Net hata ve noksandaki negatif birikimin yarıdan fazlasının kaynağı tespit edildi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Finans Hesabı’nda yapılan üç revizyonun ardından 2023-2026 döneminde 57,8 milyar dolar olan negatif Net Hata ve Noksan (NHN) birikiminin 23,5 milyar dolara gerilediğini açıkladı. TCMB, böylece son dönemdeki negatif birikimin yarıdan fazlasının kaynağının tespit edilerek ilgili Finans Hesabı kalemlerine taşındığını bildirdi.
TCMB’nin “Merkezin Güncesi” blogunda yayımlanan “Finans Hesabı Revizyonları ve Net Hata ve Noksan’a Etkileri” başlıklı yazıda, Haziran 2026 Ödemeler Dengesi İstatistikleri ile yapılan üç Finans Hesabı revizyonunun NHN üzerindeki etkileri ele alındı.
Birikimli NHN -34,3 milyar dolardan -14,5 milyar dolara geldi
TCMB’nin hesaplamalarına göre, üç revizyonla birlikte Ocak 2014-Mayıs 2026 dönemine ilişkin birikimli NHN, eksi 34,3 milyar dolardan eksi 14,5 milyar dolara geldi.
Revizyon öncesi ve sonrası serilerin en fazla ayrıştığı 2023-2026 döneminde ise eksi 57,8 milyar dolar olan NHN, revizyon sonrasında eksi 23,5 milyar dolar olarak gerçekleşti.
TCMB, revizyonların tek yönlü çalışmadığını, 2021-2022 dönemindeki yüksek pozitif NHN’yi aşağı, 2023-2025 dönemindeki negatif NHN’yi ise yukarı çektiğini belirtti.
Üç alanda değişikliğe gidildi
İlk revizyon kapsamında, yurt içi yerleşik gerçek kişilerin yurt dışı mevduat hareketlerinin derlenmesinde SWIFT verileri kullanılmaya başlandı. Bu değişikliğin Ocak 2023-Mayıs 2026 döneminde NHN üzerindeki birikimli etkisi eksi 13,3 milyar dolar olarak hesaplandı. TCMB, bu tutarın yeni bir kaynak çıkışı anlamına gelmediğini, daha önce NHN’ye yansıyan hareketlerin doğru kalemde gösterilmesinden kaynaklandığını vurguladı.
İkinci revizyonda, yurt içi yerleşiklerin yurt dışı yerleşiklerle gerçekleştirdiği swap, forward ve opsiyon gibi finansal türev işlemlerinden doğan kâr ve zararlar Finans Hesabı’na dâhil edildi. Bu revizyonun Ocak 2014-Mayıs 2026 döneminde NHN üzerindeki birikimli etkisi 6,5 milyar dolar tutarında net zarar olarak hesaplandı.
Üçüncü revizyon kapsamında ise yurt içi yerleşiklere ait efektifin bankacılık sistemine giriş ve çıkışları, yurt içi ve yurt dışı kaynaklı olarak ayrıştırıldı. Bu revizyonun ilgili dönemde birikimli NHN’yi değiştirmediği, ancak dönemsel NHN değerlerindeki dalgalanmaları dengelediği belirtildi.
Cari işlemler hesabı değişmedi
TCMB, yapılan revizyonların Cari İşlemler Hesabı’nı değiştirmediğinin altını çizdi. Değişikliklerle daha önce NHN’ye yansıyan bazı tutarlar ekonomik niteliklerine uygun Finans Hesabı kalemlerine taşındı.
Merkez Bankası, söz konusu değişikliklerin yeni bir kaynak girişi veya çıkışı anlamına gelmediğini, gerçekleşmiş işlemlerin doğru kalemler altında kaydedilmesini ifade ettiğini belirtti.
TCMB ayrıca 2026’nın ilk beş ayında NHN’nin revizyon sonrasında da görece yüksek negatif düzeyde kaldığını, ancak bu döneme ilişkin verilerin henüz geçici nitelikte olduğunu bildirdi.
