ABD’de benzin vergisi tatili tartışması büyüyor: Benzin fiyatları 4 doların üzerine çıktı
ABD’de İran krizi sonrası yükselen akaryakıt fiyatları siyasetin en sıcak başlıklarından biri haline gelirken, gündeme gelen “benzin vergisi tatili” önerisi ekonomi çevrelerinde yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Uzmanlara göre seçmene kısa vadeli rahatlama sağlayacak gibi görünen bu adım, uzun vadede bütçe dengelerini bozarak ekonomiye daha büyük zarar verebilir.
Bloomberg Editorial Board değerlendirmesinde, federal benzin vergisinin geçici olarak kaldırılmasının siyasi açıdan cazip görünse de ekonomik açıdan verimsiz ve maliyetli bir politika olduğu vurgulandı.
ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı üzerinden yürüyen gerilim nedeniyle enerji fiyatlarının yeniden yükselişe geçmesi, Washington’da akaryakıt vergisinin askıya alınması tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
ABD’DE AKARYAKIT FİYATLARI 4 DOLARIN ÜZERİNE ÇIKTI
ABD’de benzin fiyatlarının galon başına yeniden 4 dolar seviyesinin üzerine çıkması, özellikle yaklaşan ara seçimler öncesinde siyasi baskıyı artırdı.
Cumhuriyetçi Senatör Josh Hawley federal benzin vergisinin 90 gün süreyle kaldırılması için yasa tasarısı sundu. Demokrat Parti içinde de benzer teklifler gündeme gelirken, bazı eyaletler kendi akaryakıt vergilerini geçici olarak askıya aldı.
Ancak ekonomistler, bu adımın tüketicilere sağlayacağı gerçek faydanın oldukça sınırlı olduğunu belirtiyor.
Uzmanlara göre federal benzin vergisinin kaldırılması, ortalama bir sürücünün aylık harcamasında 10 doların altında tasarruf sağlayacak.
ABD’de federal benzin vergisi galon başına 18,4 cent seviyesinde bulunurken, eyalet vergileriyle birlikte toplam yük daha da yükseliyor. Buna rağmen vergi indiriminin tamamının tüketiciye yansımadığı, akaryakıt şirketleri ve dağıtıcıların da bu avantajın bir kısmını gelir olarak tuttuğu ifade ediliyor.
EKONOMİSTLERDEN “KÖTÜ POLİTİKA” UYARISI
Uzmanlara göre kısa vadeli siyasi kazanç amacıyla uygulanacak vergi tatili, kamu maliyesi açısından ciddi sorunlar yaratabilir.
Federal akaryakıt vergisi, ABD’de karayolu ve altyapı yatırımlarını finanse eden Highway Trust Fund’ın en önemli gelir kaynaklarından biri olarak öne çıkıyor.
Halihazırda 2028 yılı itibarıyla mali sürdürülebilirlik riskiyle karşı karşıya olan fonun gelir kaybı yaşaması durumunda yeni bütçe açıklarının oluşabileceği belirtiliyor.
Ekonomistler, benzin vergisinin kaldırılmasının yol ve köprü yatırımlarını zayıflatabileceği konusunda uyarıyor.
Gelir kaybının telafi edilebilmesi için ya kamu harcamalarının azaltılması, ya yeni vergilerin artırılması ya da ek borçlanmaya gidilmesi gerekeceği ifade ediliyor.
Bu durumun da uzun vadede faiz baskısını artırarak ekonomiye ek yük getirebileceği değerlendiriliyor.
ENERJİ PİYASASINDA DENGELERİ BOZABİLİR
Uzmanlara göre benzin vergisi tatili aynı zamanda enerji piyasalarında ters etki yaratabilir.
Vergi indirimiyle birlikte petrol talebinin daha da artması, zaten sınırlı olan arz üzerinde ek baskı oluşturabilir. Bu da vergi öncesi akaryakıt fiyatlarının daha da yükselmesine yol açabilir.
Ayrıca enerji fiyatlarının yüksek olduğu bir dönemde petrol üreticilerine ek kazanç sağlanmasının piyasa dengelerini bozabileceği belirtiliyor.
Bloomberg değerlendirmesinde, akaryakıt vergisinin tamamen kaldırılması yerine daha kapsamlı reformlara ihtiyaç olduğu vurgulandı.
Özellikle araçların kat ettiği kilometre baz alınarak uygulanacak yeni nesil vergilendirme modellerinin hem altyapı maliyetleriyle daha uyumlu olacağı hem de çevresel etkileri daha doğru yansıtabileceği ifade edildi.
2022 TARTIŞMASI YENİDEN GÜNDEMDE
Benzer bir tartışma 2022 yılında da yaşanmıştı. Rusya-Ukrayna savaşı sonrası enerji fiyatlarının sert yükselmesi üzerine dönemin ABD Başkanı Joe Biden geçici vergi indirimi çağrısı yapmıştı.
Ancak Cumhuriyetçiler bu öneriye karşı çıkmış, dönemin Senato azınlık lideri Mitch McConnell söz konusu planı “etkisiz bir siyasi gösteri” olarak nitelendirmişti.
Bugün yeniden gündeme gelen benzin vergisi tatili tartışması, ABD’de seçim ekonomisi ve mali disiplin arasındaki gerilimi yeniden ön plana taşıyor.
