ABD ve İran taslak anlaşma için görüşüyor, İsrail Lübnan operasyonunu genişletiyor

Orta Doğu’da savaşın üçüncü ayı geride kalırken, diplomasi ve çatışma aynı anda hız kazandı. ABD ile İran arasında ateşkesin uzatılması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kapasiteyle uluslararası geçişlere açılmasını hedefleyen taslak anlaşma üzerinde görüşmeler sürerken, İsrail’in Lübnan’daki askeri operasyonlarını genişletmesi bölgedeki tansiyonu yeniden yükseltti.

Taraflar hafta sonu boyunca taslak metin üzerinde karşılıklı değişiklik önerileri sunarken, müzakerelerin hangi noktada olduğu konusunda net bir tablo ortaya çıkmadı. Diplomatik temaslar devam etse de anlaşmanın sonuçlanıp sonuçlanmayacağına ilişkin belirsizlik sürüyor.

ABD VE İRAN ARASINDA TASLAK ANLAŞMA TRAFİĞİ SÜRÜYOR

Washington ve Tahran yönetimleri arasında devam eden görüşmelerin merkezinde ateşkesin kalıcı hale getirilmesi ve küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli geçişlere açılması bulunuyor.

İran basınında yer alan bilgilere göre iki taraf, taslak metin üzerinde çeşitli değişiklikler talep ediyor. Ancak önerilen revizyonların anlaşmayı güçlendirip güçlendirmeyeceği ya da süreci çıkmaza sürükleyip sürüklemeyeceği henüz bilinmiyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, görüşmelerin sürdüğünü belirterek kesin bir sonuca ulaşılmadan yapılan yorumların spekülasyondan ibaret olduğunu ifade etti.

Taraflar arasında mesaj trafiği devam ederken, anlaşmanın kaderi üzerinde yoğun diplomatik pazarlıklar yürütülüyor.

TRUMP’TAN NÜKLEER PROGRAM VE HÜRMÜZ ŞARTI

ABD Başkanı Donald Trump, daha önce yaptığı açıklamalarda İran’ın nükleer faaliyetlerini durdurmasını ve Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz ticaretine tamamen açık hale getirilmesini talep etmişti.

İran devlet televizyonunda yer alan haberlere göre son taslakta, boğazdan geçen gemilerin denetlenmesine ilişkin bazı maddeler bulunuyor. Ancak bu başlıkların Washington tarafından kabul edilip edilmeyeceği belirsizliğini koruyor.

Taslak metinde ayrıca ABD’nin İran’a ait dondurulmuş fonların bir bölümünün serbest bırakılmasına yönelik bazı maddelerin yer aldığı öne sürülürken, söz konusu metnin henüz nihai nitelik taşımadığı belirtiliyor.

İSRAİL LÜBNAN’DA OPERASYONLARI DERİNLEŞTİRDİ

Diplomatik temaslar sürerken sahadaki askeri hareketlilik de dikkat çekiyor. İsrail ordusu, Lübnan’ın güneyindeki operasyon alanlarını genişletirken Hizbullah’ın saldırılarında da artış yaşandı.

İsrail kaynaklarına göre hafta sonu boyunca kuzey İsrail ve Lübnan’daki askeri hedeflere yönelik 300’den fazla füze ve mühimmat kullanıldı. Son gelişmeler, daha önce ilan edilen kırılgan ateşkesin fiilen sona erdiğine işaret ediyor.

İsrail’in Lübnan’ın iç kesimlerine doğru ilerlemesi, son çeyrek yüzyılın en kapsamlı kara operasyonlarından biri olarak değerlendiriliyor.

İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların yeniden şiddetlenmesi, bölgesel savaş riskine ilişkin endişeleri artırdı.

NÜKLEER DOSYA YENİDEN MASADA

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdünün görüşmelerde ilk kez açık şekilde gündeme geldiğini söyledi.

Washington yönetimi bunu önemli bir diplomatik ilerleme olarak değerlendirirken, İran tarafı ise uzun yıllardır nükleer programının askeri değil sivil amaçlı olduğunu savunuyor.

Uzmanlar, nükleer başlığın çözülmesinin yalnızca İran-ABD ilişkileri açısından değil, bölgesel güvenlik dengeleri bakımından da kritik öneme sahip olduğunu belirtiyor.

PİYASALAR ANLAŞMA UMUDUNA ODAKLANDI

Orta Doğu’daki çatışmalara rağmen küresel finans piyasaları son günlerde diplomatik gelişmelere odaklandı. Ateşkesin uzatılabileceği beklentisi, hisse senetleri ve riskli varlıklarda yükselişi destekleyen başlıca unsurlar arasında yer aldı.

Ancak uzmanlar, müzakerelerin başarısız olması durumunda enerji fiyatlarında yeni dalgalanmalar yaşanabileceği ve piyasalardaki iyimserliğin hızla tersine dönebileceği uyarısında bulunuyor.

KUVEYT’TEKİ ÜSSE FÜZE SALDIRISI İDDİASI

Bölgedeki gerilimin bir diğer yansıması ise Kuveyt’teki bir askeri üsse yönelik balistik füze saldırısı iddiası oldu. İddialara göre saldırı sırasında bazı Amerikan personeli hafif şekilde yaralanırken, yüksek maliyetli insansız hava araçlarında da hasar meydana geldi.

Yetkililer olayla ilgili resmi açıklama yapmazken, gelişme bölgedeki güvenlik risklerinin devam ettiğini ortaya koydu.

MACRON’DAN ATEŞKES ÇAĞRISI

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İsrail’in Lübnan’daki yeni ilerleyişini eleştirerek bölgede acilen ateşkes sağlanması gerektiğini söyledi.

Macron, Güney Lübnan’da yaşanan askeri tırmanışın kabul edilemez olduğunu belirterek taraflara gerilimi düşürme çağrısında bulundu.

Lübnan Sağlık Bakanlığı verilerine göre son aylarda düzenlenen saldırılarda binlerce kişi hayatını kaybederken, geniş bölgelerde ciddi yıkım meydana geldi.