Doğum sonrası istihdamda büyük kayıp: Kadınların yüzde 56’sı işten ayrılıyor
Doğum sonrası dönemde kadın istihdamına ilişkin çarpıcı veriler ortaya çıktı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) ortaklığında hazırlanan kapsamlı analiz, annelik sürecinin kadınların çalışma hayatındaki yerini nasıl etkilediğini net biçimde gözler önüne serdi. Araştırma, doğum sonrası süreçte işten ayrılmaların kademeli ancak güçlü bir artış eğilimi gösterdiğini ortaya koyuyor.
DOĞUM SONRASI İŞTEN AYRILMALAR HIZLA ARTIYOR
2016-2025 yılları arasında doğum yapan yaklaşık 1,4 milyon özel sektör çalışanı kadının verileri incelenerek hazırlanan rapor, bu alanda şimdiye kadar yapılmış en kapsamlı çalışmalardan biri olma özelliği taşıyor. Analize göre kadınların doğumdan sonraki ilk ayda yüzde 3,7’si işten ayrılırken, bu oran altıncı ayda yüzde 39,9’a, bir yıl sonunda ise yüzde 56,5’e yükseliyor.
Kadınların yarıdan fazlasının doğumdan sonraki ilk yıl içinde iş hayatından kopması dikkat çekici bir tablo ortaya koydu.
Bu veriler, iş gücünden ani bir çıkıştan ziyade zaman içinde hızlanan bir ayrılma sürecine işaret ediyor. Uzmanlara göre bu durum, kadınların doğum sonrası dönemde artan sorumluluklar nedeniyle iş hayatında kalmakta zorlandığını gösteriyor.
BAKIM YÜKÜ VE ESNEK ÇALIŞMA EKSİKLİĞİ BELİRLEYİCİ OLDU
Araştırmada, kadınların işten ayrılmasında etkili olan temel nedenler de detaylı şekilde incelendi. Ev içi sorumlulukların büyük ölçüde kadınlar üzerinde olması, çocuk bakımına yönelik desteklerin sınırlı kalması ve esnek çalışma modellerinin yeterince yaygın olmaması en önemli faktörler arasında yer aldı.
Ev ve bakım sorumluluklarının büyük kısmının kadınların üzerinde olması, istihdamdan kopuşu hızlandıran en kritik unsur olarak öne çıktı.
Ayrıca güvenilir ve ulaşılabilir bakım hizmetlerinin sınırlı olması, çalışan annelerin iş hayatına devam etmesini zorlaştıran bir diğer önemli etken olarak dikkat çekti.
İŞE DÖNÜŞ VAR AMA SÜRE UZUN
Raporda işten ayrılan kadınların yeniden istihdama katılımı da analiz edildi. Buna göre kadınların yüzde 64,33’ü belirli bir süre sonra tekrar kayıtlı iş hayatına dönüyor. Ancak bu dönüş ortalama 13,3 ayı buluyor.
Kadınların yalnızca yüzde 15,9’u aynı işyerine geri dönerken, yüzde 48,2’si aynı sektörde, yüzde 53,1’i ise aynı meslekte çalışmaya devam ediyor. Bu da iş gücü piyasasında ciddi bir yeniden yerleşim sürecine işaret ediyor.
Öte yandan şirket ölçeği de önemli bir fark yaratıyor. Büyük işletmelerde doğum sonrası işten ayrılma oranı yüzde 15 seviyesinde kalırken, küçük ölçekli firmalarda bu oran yüzde 43’e kadar çıkıyor.
DESTEK MEKANİZMALARI SINIRLI KALIYOR
Raporda dikkat çeken bir diğer başlık ise mevcut desteklerin kullanım oranlarının düşük olması oldu. Ücretsiz doğum izni ve yarı zamanlı çalışma gibi uygulamalardan faydalanan kadınların oranı beklenenin altında kaldı.
Çalışan kadınların yalnızca yüzde 24,22’sinin ücretsiz doğum izni kullandığı belirlenirken, önemli bir kesimin bu haklardan çeşitli nedenlerle yararlanamadığı görülüyor.
2016-2024 döneminde doğum sonrası işten ayrılan ve bir daha kayıtlı istihdama dönmeyen kadın sayısının 309 bin 581 olması ise sorunun boyutunu gözler önüne seriyor.
AİLE DOSTU POLİTİKALAR GÜNDEMDE
Yetkililer, kadınların iş ve aile yaşamı arasında tercih yapmak zorunda kalmaması gerektiğine dikkat çekiyor. Bu doğrultuda daha kapsayıcı, esnek ve aile dostu çalışma modellerinin yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Kadınların hem çalışma hayatında güçlü şekilde yer aldığı hem de aile kurma kararlarını özgürce verebildiği bir sistem oluşturulması temel hedef olarak öne çıkıyor.
