Küresel kriz ilaç piyasasına yansıdı: Fiyatlar artmaya başladı

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası büyüyen bölgesel kriz, küresel tedarik zincirlerinde yeni bir kırılma yarattı. Enerji piyasalarında başlayan dalgalanma kısa sürede ilaç sektörüne sıçrarken, İngiltere ve Hindistan başta olmak üzere birçok ülkede temel ilaç fiyatlarında sert artışlar görüldü. Ağrı kesicilerden antibiyotiklere kadar geniş ürün grubunda maliyet baskısı dikkat çekiyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ TEDARİK ZİNCİRİNİ SARSTI

Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan gerilim ve sevkiyat sorunları, ilaç üretiminde kullanılan petrokimya bazlı ham maddelerin taşınmasını zorlaştırdı. Üretim hatlarında yaşanan gecikmeler, birçok üreticiyi kapasite düşürmeye zorladı. Uzmanlara göre enerji krizinin ilaç sektörüne yansıması, önümüzdeki haftalarda daha sert hissedilebilir.

İlaç sanayisinde kullanılan ambalaj malzemeleri, plastik türevleri ve çeşitli kimyasal bileşenlerde maliyetlerin artması da fiyat baskısını hızlandırdı. Sektör temsilcileri, tedarik sürecindeki aksaklıkların yalnızca üretimi değil, dağıtım ağlarını da olumsuz etkilediğini belirtiyor.

HAVA TAŞIMACILIĞI MALİYETLERİ FIRLADI

İlaçların yaklaşık yüzde 35’inin, kritik aşıların ise yüzde 90’a yakınının hava yoluyla taşındığı biliniyor. Bölgedeki hava sahası kapanmaları ve jet yakıtı fiyatlarındaki yükseliş, lojistik giderlerini rekor seviyelere taşıdı. Bu tablo, raf fiyatlarına doğrudan yansırken özellikle acil ihtiyaç grubundaki ürünlerde yeni zam dalgası riskini artırdı.

Uzmanlar, mevcut sorunun şimdilik fiziksel kıtlıktan çok gecikme ve maliyet artışı kaynaklı olduğunu, ancak kriz uzarsa bazı ürünlerde stok baskısının da başlayabileceğini ifade ediyor.

İNGİLTERE VE HİNDİSTAN’DA İLK ETKİLER GÖRÜLDÜ

Fiyat artışları en net şekilde İngiltere ve Hindistan pazarlarında hissedildi. Hindistan’daki eczacılar, parasetamol gibi yaygın ağrı kesicilerde yüzde 96’ya varan zamlar bildirirken, İngiltere’de de toptan ilaç fiyatlarında güçlü yükseliş kaydedildi. Düşük kâr marjıyla satılan jenerik ilaçların ise bu süreçten daha ağır etkilendiği belirtiliyor.

GLOBAL GÜNEY İÇİN RİSK BÜYÜYOR

Avrupa ülkeleri stratejik stoklar ve güçlü sağlık altyapıları sayesinde krizi bir süre yönetebilirken, düşük gelirli ülkeler için tablo daha kritik görünüyor. Sudan, Yemen, Filistin ve Sahra Altı Afrika’daki birçok ülke hem yüksek fiyatlar hem de tedarik sorunları nedeniyle ciddi sağlık riskiyle karşı karşıya.

Uzmanlar, ilaç krizinin uzaması halinde bazı bölgelerde insani yardım gerektiren yeni sağlık acilleri yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.

KÖRFEZ ÜLKELERİ DE KIRILGAN KONUMDA

Körfez ülkeleri şimdilik ilaç tedarikinde sorun yaşanmadığını açıklasa da, hava kargo ağındaki aksama ve soğuk zincir gerektiren ürünlerin taşınmasındaki zorluklar bölgeyi hassas hale getiriyor. Özellikle yüksek sıcaklıkta korunması gereken ilaçlar için risk seviyesi artıyor.