Zelenskiy’den Sırbistan’a tarihi ziyaret: Belgrad-Moskova hattında dengeler değişiyor

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, savaşın ardından ilk kez Sırbistan’ı ziyaret ediyor. Zelenskiy’nin Belgrad temasları, Sırbistan’ın Rusya ile ekonomik bağlarını azalttığı bir döneme denk geldi. Bununla birlikte Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, Moskova ile ilişkilerini tamamen koparmış değil.

Zelenskiy, 8 Ağustos Cumartesi günü Sırbistan’a ilk resmi ziyaretini gerçekleştiriyor.

Zelenskiy ilk kez Sırbistan’ı ziyaret ediyor

Zelenskiy’nin ziyareti, Ukrayna-Sırbistan ilişkilerinde yeni bir diplomatik temas anlamına geliyor. Ayrıca ziyaret, Belgrad’ın dış politikasındaki değişimlerin yakından izlendiği bir dönemde gerçekleşiyor.

Sırbistan, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya başlattığı geniş çaplı saldırıyı kınadı. Ancak Belgrad yönetimi, buna rağmen Moskova’ya yönelik yaptırımlara katılmadı.

Öte yandan iki ülke arasındaki ekonomik ilişkiler son yıllarda geriledi. Dolayısıyla Rusya’nın Sırbistan ekonomisindeki etkisi de belirli alanlarda azaldı.

Sırbistan Rusya ile ilişkilerinde mesafeyi artırdı

Vucic, uzun yıllar Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yakın ilişkiler yürüttü. Ancak Ukrayna savaşının ardından iki ülke arasındaki ilişkilerde gerilim arttı.

Rusya, Sırbistan’ı Ukrayna’nın silahlandırılmasına dolaylı destek vermekle suçladı. Buna karşılık Belgrad, Moskova ile bağlarını tamamen koparmadı.

Ayrıca Sırbistan’ın Rus doğal gazına bağımlılığı devam ediyor. Bu nedenle Vucic yönetimi enerji politikasında denge arayışını sürdürüyor.

Gazprom’un Sırbistan’daki NIS hisseleri gündemde

Enerji sektörü, Rusya-Sırbistan ilişkilerinin en önemli başlıklarından biri olmaya devam ediyor.

Vucic daha önce Gazprom Neft’e NIS’teki çoğunluk payını satması çağrısı yaptı. Satışın Sırbistan’a veya üçüncü taraf yatırımcılara yapılması seçenekler arasında yer aldı.

Çünkü NIS, Sırbistan’ın akaryakıt piyasasında kritik bir konuma sahip. Ancak şirketin faaliyetleri ABD yaptırımlarından etkileniyor.

Dolayısıyla Belgrad yönetimi, ülkenin yakıt tedarikinde yaşanabilecek sorunları sınırlamaya çalışıyor.

Sırbistan ordusunda Rus uçaklarının yerini Rafale alacak

Belgrad’ın Moskova’dan uzaklaşması savunma sektöründe de görülüyor. Sırp ordusu uzun yıllar Sovyet ve Rus yapımı sistemlere bağımlı kaldı.

Ancak uluslararası yaptırımlar, yeni savunma ekipmanlarının tedarikinde değişime yol açtı.

Sırbistan, 2024 yılında Fransa ile Rafale savaş uçakları için anlaşma imzaladı. Böylece mevcut Rus MiG savaş uçaklarının kademeli olarak değiştirilmesi kararlaştırıldı.

Sırbistan, 2024’te yaptığı anlaşma kapsamında Rus MiG uçaklarını Fransız Rafale savaş uçaklarıyla değiştirecek.

Sırbistan ABD ile stratejik diyaloğa başladı

Belgrad yönetimi bir yandan Washington ile ilişkilerini de güçlendiriyor. Vucic, ABD Başkanı Donald Trump ve ailesiyle yakın temas kurmaya çalışıyor.

Ayrıca Sırbistan ile ABD arasında geçen ay “stratejik diyalog” süreci başladı. Böylece iki ülke arasındaki siyasi temaslar yeni bir çerçeve kazandı.

Bununla birlikte Sırbistan’ın Rusya ile tarihsel bağları iç siyasette önemini koruyor. Özellikle Vucic’in seçmenlerinin bir bölümünde Rusya’ya yönelik güçlü yakınlık bulunuyor.

Bu nedenle Belgrad’ın Moskova ile ilişkilerindeki değişim kademeli ilerliyor.

Vucic erken seçim hazırlığı yapıyor

Sırbistan’daki dış politika dengeleri iç siyasi takvimle de kesişiyor. Vucic’in cumhurbaşkanlığı görev süresi gelecek yıl sona erecek.

Vucic daha önce yeniden başbakanlığa dönme ihtimalini gündeme getirdi. Ayrıca merkez sağdaki İlerleme Partisi’ni erken seçime götüreceğini açıkladı.

Bu nedenle Sırbistan yönetimi hem Batı hem de Rusya ile ilişkilerini sürdürmeye çalışıyor.

Zelenskiy’nin ilk Belgrad ziyareti de bu diplomatik süreç içerisinde gerçekleşiyor.