Staj ve çıraklık mağdurları haklarını arıyor: Murat Bal’dan EKOTÜRK’te çarpıcı sözler

EKOTÜRK ekranlarında Gün Ortası programında Lale Elmacıoğlu’nun konuğu olan Sosyal Güvenlik Müşaviri Murat Bal, memur maaş zammı, özlük hakları, Bağ-Kur düzenlemesi ve staj-çıraklık mağduriyeti hakkında çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Yaklaşık 6,5 milyon çalışanı ilgilendiren toplu sözleşme görüşmeleri, yeni tartışmaları da beraberinde getirdi.

6,5 MİLYON KİŞİYİ İLGİLENDİREN ZAM PAZARLIĞI

Memur-Sen ve hükümet arasında yürütülen toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşma sağlanamadı. Teklifin hakem heyetine taşınması, sürecin farklı bir boyuta evrilmesine yol açtı. İlk altı ay için %11, ikinci altı ay için %7 oranında artış öngörülse de, sendikalar bu teklifi yetersiz buluyor.

Murat Bal, bu durumun yalnızca maaş zamlarını değil, aynı zamanda gelecekte yapılacak diğer artışların da seyrini belirleyeceğini söyledi. Çünkü yapılacak düzenleme, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin zam oranları için de referans niteliği taşıyor.

TABAN AYLIK DÜZENLEMESİ GÜNDEMİN ODAĞINDA

Memurlar açısından en kritik başlık, taban aylık artışı oldu. Hükümetin önerdiği 1000 TL’lik ek ödeme büyük tepki toplarken, sendikaların talebi 10.000 TL seviyesindeydi.

Murat Bal bu farkı şöyle yorumladı:
“Ortalama memur maaşı 75 bin TL civarında. Yalnızca yüzde 10’luk artışla bu maaşlar enflasyon karşısında erir. Taban aylık artışı 5000 TL ve üzerine çıkarılmadıkça memurları tatmin etmez. Ayrıca yapılacak tüm zamlar taban aylık üzerinden hesaplanacağı için uzun vadede kaybı daha da büyütür.”

ENFLASYON HEDEFİ VE EKONOMİ POLİTİKALARI

Toplu sözleşme sürecinde hükümetin tavrı, Mehmet Şimşek’in ekonomi programı ile yakından ilişkili. Bal’a göre, kredi derecelendirme kuruluşları ve dış finans çevreleri, Türkiye’den “hedeflenen enflasyon” üzerinden zam yapılmasını talep ediyor.

“Hedeflenen enflasyon üzerinden zam yapmak, uluslararası kuruluşları memnun ediyor ancak memurun cebini boş bırakıyor. Eğer enflasyon gerçekleşme oranı hedefin üstüne çıkarsa, memur ciddi kayıp yaşıyor” dedi.

MEMUR EMEKLİLERİ DERİN MAĞDURİYET YAŞIYOR

Son yıllarda memur emeklilerinin durumuna dikkat çeken Bal, tabloyu çarpıcı örneklerle anlattı:

• 2023’te aktif memurlara verilen 8077 TL’lik seyyanen zam emeklilere yansıtılmadı.

• Hesaplama yöntemlerindeki farklılık nedeniyle memur emeklileri, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinden bile düşük artış aldı.

• Geçim şartlarının ağırlaştığı dönemde 2,5 milyon memur emeklisi ciddi ekonomik sıkıntılarla karşı karşıya.

Bal, “Artık memur emeklilerinin maaşları görece yüksek değil, tam tersine düşük. Bu tablo değişmezse emekliler yaşam standartlarını koruyamayacak” ifadelerini kullandı.

SOSYAL HAKLAR VE ÖZLÜK BEKLENTİLERİ

Toplu sözleşme yalnızca maaş zammından ibaret değil. Kreş hakkı, kira yardımı, 3600 ek gösterge, fazla mesai ödemeleri gibi başlıklar da masada.

Murat Bal, “2025 Aile Yılı ilan edildi. Bu kapsamda memurlara kreş hakkı tanınmalı, büyükşehirlerde kira desteği sağlanmalı. Çünkü bugün bir memurun tek maaşla İstanbul veya Ankara’da yaşaması çok zor” dedi.

BAĞ-KUR PRİM İNDİRİMİ VE EV KADINLARININ EMEKLİLİĞİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın seçim vaatleri arasında yer alan iki düzenleme, milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiriyor:

1. Bağ-Kur prim gününün 9000’den 7200’e düşürülmesi

2. Ev kadınlarının emekliliğinde primin üçte birini devletin karşılaması

Bal, bu sözlerin mutlaka yerine getirileceğini belirterek, “Esnaf bu ülkenin direğidir. 25 yıl prim ödeyen Bağ-Kur’lular 16.881 TL maaş alıyor. Bu tablo adil değil. Düzenleme en kısa sürede yapılmalı” dedi.

STAJ VE ÇIRAKLIK MAĞDURİYETİ: 500 BİN KİŞİ HAK ARIYOR

Türkiye’de yıllardır tartışılan en önemli sosyal güvenlik sorunlarından biri olan staj ve çıraklık mağduriyeti gündemdeki yerini koruyor. Yaklaşık yarım milyon kişinin doğrudan etkilendiği bu sorun, emeklilik sisteminde adalet tartışmalarını yeniden alevlendirdi.

Sosyal Güvenlik Müşaviri ve Staj ve Çıraklık Sigortası Mağdurları Federasyonu Onursal Başkanı Murat Bal, canlı yayında mağdurların sesini duyurdu:

“Elimize kart verildi, sigortamız başladı denildi. Ama bugün emeklilik hesabında geçersiz sayılıyor. Bu bir kandırılmışlıktır” diyerek mağduriyetin boyutunu anlattı.

Murat Bal konuyla ilgili olarak şu ifadelerde bulundu.

“Yaklaşık 500 bin kişinin staj ve çıraklık sigortası mağduriyeti var. Elimize devlet tarafından verilen kartlar vardı. Üzerinde sigorta numaramız yazılıydı, hatta o dönemde SGK’dan kontrol ettiğimizde sigortalı olduğumuz söylendi. Ama bugün geldiğimiz noktada bu girişler emeklilik hesabına sayılmıyor. Resmi bir evrakın bir tarafı geçerli, diğer tarafı geçersiz. Bu kabul edilebilir bir durum değil. Biz kandırıldık.

Yurt dışında yapılan staj girişleri Türkiye’ye dönüşte kabul ediliyor ama Türkiye’de yapılan stajlar kabul edilmiyor. Hans’a geçerli olan Hasan’a neden geçersiz? Bu çok büyük bir adaletsizlik.

Bakın size çok çarpıcı bir örnek vereyim. İkiz kardeşler Hasan ve Hüseyin… Babaları, Hüseyin askere gitmeden önce onun sigorta girişini yaptı. Hasan ise meslek lisesinde staj yapmıştı, kartı vardı, kendini sigortalı sandı ve ayrıca giriş yapılmadı. Bugün Hüseyin emekli, Hasan ise emekli olamıyor. İkiz kardeşlerden biri emekli, diğeri mağdur. İşte bu durumun özeti budur.

Bizim elimizde verilen kartlarda sigorta girişimiz var. Eğer o kartın üzerinde ‘bu giriş sadece sağlık için geçerlidir, emekliliğe sayılmaz’ yazsaydı, biz de hakkımızı bilir, başka çare arardık. Ama bu yapılmadı. Emek var, ter var, kayıt var ama hak yok.

Bizim talebimiz erken emeklilik değil, özlük hakkımızın teslim edilmesi. Çalıştık, maaş aldık, iş aktimiz oluştu. Ancak geldiğimiz noktada emeklilik başlangıcı kabul edilmiyor. Bu büyük bir haksızlık. Sayın Cumhurbaşkanımızın ve Sayın Bahçeli’nin bu konuda verdikleri sözleri hatırlatıyoruz. Bu mağduriyet mutlaka giderilmeli.”

ÇARPICI İKİZLER ÖRNEĞİ

Bal’ın aktardığı gerçek bir hikâye, mağduriyetin ne kadar ağır olduğunu ortaya koyuyor:
“Gelibolu’da tanıştığım ikiz kardeşlerden biri aynı şartlarda çalışmasına rağmen emekli oldu, diğeri olamadı. Çünkü staj başlangıcı emeklilikte sayılmadı. Bu tabloyu nasıl adil görebiliriz?”

ULUSLARARASI ÇİFTE STANDART

Bal’ın en çok tepki gösterdiği noktalardan biri ise yurt dışı uygulamaları:

• Almanya’da yapılan staj Türkiye’ye dönüşte kabul ediliyor.

• Ama Türkiye’de yapılan staj, Türkiye’de geçerli sayılmıyor.

“Hans’ın stajı geçerli, Hasan’ın stajı geçersiz mi? Bu çifte standarttır” diyerek tepkisini dile getirdi.

ÇAĞRI: ÖZLÜK HAKLARIMIZI İSTİYORUZ

Staj mağdurlarının talebi erken emeklilik değil, haklarının iade edilmesi. Bal, “Çalıştık, sigortamız yatı, kartlarımız verildi. Biz yalnızca hakkımız olan özlük haklarımızı istiyoruz. Bu mağduriyet çözülmedikçe Türkiye’de adalet duygusu yara alır” sözleriyle çağrıda bulundu.