ABD’den İran’ın gizli para ağına darbe: Yaptırım listesi genişliyor

ABD yönetimi, İran’a yönelik finansal baskıyı genişleten yeni bir yaptırım hamlesine imza attı. ABD Hazine Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi, İran’ın uluslararası yaptırımları delmek için kurduğu gölge bankacılık sistemine ağır darbe indirdi. Açıklamaya göre toplam 35 kişi ve kurum yaptırım listesine dahil edildi.

İRAN’IN GÖLGE BANKACILIK AĞINA DARBE

ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın yaptırımları aşmak için kurduğu gölge finans ağını hedef alarak 35 kişi ve kuruluşa yaptırım uyguladı. Yetkililere göre bu yapı, İran’ın küresel finans sistemine dolaylı yollarla erişmesini sağlayan karmaşık bir mekanizma olarak işliyor. Söz konusu ağ, özellikle yaptırımları ihlal eden işlemlerle birlikte on milyarlarca dolarlık fon hareketini organize ediyor.

Bu sistemin, İran’ın askeri yapısına doğrudan finansman sağladığı belirtiliyor. Özellikle İran Devrim Muhafızları başta olmak üzere güvenlik birimlerinin bu ağ üzerinden gelir elde ettiği ifade ediliyor. Yasadışı petrol satışlarından elde edilen gelirlerin bu kanallar üzerinden transfer edildiği ve silah programları için kritik bileşenlerin tedarikinde kullanıldığı vurgulanıyor.

TERÖR FİNANSMANI VE SİLAH TEDARİKİ İDDİASI

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, söz konusu yapının İran’ın askeri ve bölgesel operasyonları için “hayati bir finansal damar” işlevi gördüğünü belirtti. Bessent, bu ağ üzerinden sağlanan yasadışı fonların hem bölgesel istikrarsızlığı artırdığını hem de küresel ekonomiyi tehdit ettiğini açıkça dile getirdi.

Washington yönetimi, bu finansal mekanizmanın yalnızca ekonomik değil aynı zamanda güvenlik riski taşıdığı görüşünde. ABD’ye göre İran bağlantılı bu sistem, Orta Doğu’da şiddetin finansmanına katkı sağlıyor ve müttefik ülkeleri doğrudan hedef alan faaliyetleri destekliyor.

YAPTIRIMLAR HANGİ YETKİLERLE UYGULANDI?

Yeni yaptırımlar, İran finans sektörünü hedef alan 13902 sayılı Başkanlık Kararnamesi ile terörle mücadele kapsamında kullanılan 13224 sayılı düzenleme çerçevesinde devreye alındı. Bu adımın, OFAC’ın 15 Ocak 2026’da başlattığı geniş kapsamlı operasyonun devamı olduğu belirtildi.

Söz konusu operasyon kapsamında daha önce Bank Melli ve Bank-e Shahr ile bağlantılı finansal ağlar hedef alınmıştı.

RAHBAR SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIYOR?

Yaptırımlarla uluslararası finans sisteminden dışlanan İran bankalarının, “rahbar” olarak bilinen özel şirketler üzerinden faaliyetlerini sürdürdüğü ifade ediliyor. Bu şirketler, küresel ölçekte binlerce paravan firma kurarak ithalat ve ihracat ödemelerini organize ediyor.

Rahbar şirketleri, paravan hesaplar aracılığıyla yaptırım altındaki İran bankalarının uluslararası finans sistemine gizli erişimini sağlıyor. Bu yapı sayesinde İran, resmi bankacılık kanalları dışında alternatif bir finansal ağ kurmuş durumda.

ÖNE ÇIKAN ŞİRKETLER VE PARA TRAFİĞİ

Yaptırım listesinde yer alan şirketler arasında Farab Soroush Afagh Qeshm Company dikkat çekiyor. Bu şirketin, Bank-e Shahr adına küresel ölçekte fon transferlerini yönettiği belirtiliyor. Ayrıca HMS Trading FZE adlı şirketin de İran petrol sevkiyatlarının finansmanında rol oynadığı ifade ediliyor.

2024 yılı boyunca İngiltere merkezli Shuqun LTD’nin, İran Ulusal Petrol Şirketi adına 70 milyon dolardan fazla ödeme gerçekleştirdiği açıklandı. Bu işlemlerin ham petrol ve petrol türevleri ticaretine ilişkin olduğu bildirildi.

OFAC ayrıca Bank Sina ve Bank Sepah ile bağlantılı çok sayıda rahbar şirketini de yaptırım kapsamına aldı. Bank Sepah’ın özellikle balistik füze programına finansman sağladığı iddiası dikkat çekti.

GENİŞLEYEN YAPTIRIM KAMPANYASI

Şubat 2025’ten bu yana ABD’nin İran bağlantılı yaklaşık 1.000 kişi, gemi ve uçağa yaptırım uyguladığı bildirildi. Son adımla birlikte bu baskının daha da artırıldığı görülüyor.

OFAC ayrıca yayımladığı yeni rehberde, Hürmüz Boğazı geçişlerinde İran veya Devrim Muhafızları’na ödeme yapılmasının ciddi yaptırım riski doğurabileceği konusunda uluslararası şirketleri uyardı.

YAPTIRIMIN ETKİLERİ VE VARLIK BLOKAJI

Yaptırım listesine alınan kişi ve kuruluşların ABD’de bulunan tüm varlıkları donduruldu. ABD vatandaşlarının kontrolünde olan tüm mülk ve finansal haklar da bloke edilerek OFAC’a bildirilmesi zorunlu hale getirildi. Bu adım, İran’ın küresel finans sistemindeki hareket alanını daha da daraltmayı hedefliyor.