ABD’de savaş yetkisi krizi: Kongre devre dışı mı kalıyor?
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran ile yaşanan askeri gerilim ve devam eden süreçle ilgili yaptığı açıklamalarla Washington’da yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. ABD Senatosu’nda düzenlenen bütçe oturumunda konuşan Hegseth, yürürlükteki yasal sınırlamalara rağmen İran’a yönelik askeri angajmanın Kongre onayı olmadan sürdürülebileceğini savundu.
SENATO’DA KRİTİK OTURUM: BÜTÇE GÖRÜŞMELERİ GÖLGEDE KALDI
Savunma Bakanı, Dan Caine ile birlikte Senato Silahlı Kuvvetler Komitesinde 2027 mali yılına ilişkin savunma bütçesi talebini savunurken, oturumun odağı hızla Orta Doğu’daki gelişmelere kaydı. Özellikle ABD ile İran arasında ilan edilen ateşkesin hukuki niteliği ve savaşın statüsü, senatörlerin yoğun sorularına neden oldu.
Hegseth, devam eden ateşkes sürecinin 60 günlük yasal süreyi durdurduğunu öne sürerek, askeri operasyonların Kongre onayı olmaksızın sürdürülebileceğini dile getirdi.
60 GÜNLÜK YASA TARTIŞMASI DERİNLEŞİYOR
ABD’de 1973 yılında yürürlüğe giren War Powers Resolution, başkanın askeri güç kullanımı sonrası Kongre’ye danışmasını zorunlu kılıyor. Bu düzenlemeye göre, Kongre açık bir yetki vermezse ABD güçlerinin 60 gün içinde geri çekilmesi gerekiyor.
Ancak Hegseth, 2 Mart’ta başlayan sürecin ateşkesle birlikte farklı bir hukuki çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Nihai kararın yürütme organına ait olduğunu belirten Bakan, savaşın sona erme zamanlamasının White House tarafından belirleneceğini ifade etti.
Savunma Bakanı, savaşın süresine ilişkin kararın Kongre’den ziyade Beyaz Saray’ın yetki alanında olduğunu açıkça vurguladı.
DEMOKRAT SENATÖRLERDEN SERT TEPKİ
Hegseth’in bu yaklaşımı, özellikle Demokrat senatörler arasında ciddi anayasal tartışmalara yol açtı. Tim Kaine, yürütmenin bu şekilde hareket etmesinin hukuki kriz doğurabileceğini belirterek, “Bu mesele yönetim açısından ciddi bir anayasal sınavdır” değerlendirmesinde bulundu.
Benzer şekilde Elizabeth Warren da ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki askeri varlığına dikkat çekerek, ateşkes döneminde dahi fiili çatışma durumunun sürdüğünü savundu. Warren’a göre, deniz ablukası gibi eylemler de savaş kapsamına giriyor.
Demokrat senatörler, mevcut yasanın ya askerlerin geri çekilmesini ya da Kongre’den açık yetki alınmasını zorunlu kıldığını belirterek yönetimin yaklaşımına sert şekilde karşı çıktı.
ATEŞKES Mİ, FİİLİ SAVAŞ MI?
ABD ile İran arasında ilan edilen ateşkesin hukuki statüsü, tartışmanın merkezinde yer alıyor. Yönetim cephesi, ateşkesin aktif çatışmayı durdurduğu ve bu nedenle yasal sürenin askıya alındığı görüşünü savunurken; muhalif senatörler bunun gerçeği yansıtmadığını, askeri operasyonların farklı biçimlerde sürdüğünü dile getiriyor.
Uzmanlara göre, bu tartışma yalnızca İran politikasıyla sınırlı değil; aynı zamanda ABD’de yürütme ve yasama organları arasındaki güç dengesi açısından da kritik bir test niteliği taşıyor.
