Arjantin’de bireysel kredi krizi büyüyor: Batık oranı 15 yılın zirvesinde

Arjantin’de bireysel kredi borçlarının hızla geri ödenemez hale gelmesi, bankacılık sistemi ile finans teknolojisi şirketlerinde alarm zillerini çaldı. Devlet Başkanı Javier Milei yönetiminin uyguladığı sert ekonomik dönüşüm programı enflasyonu aşağı çekmeyi başarsa da, hane halkının ödeme gücündeki erime finans sektörünü yeni bir kriz dalgasıyla karşı karşıya bıraktı.

Merkez Bankası verilerine göre, vatandaşların geri ödemede geciktiği bireysel kredilerin toplam kredilere oranı mart ayında yüzde 11,5’e yükseldi. Bu oran 2024 sonunda yalnızca yüzde 2,6 seviyesindeydi. Böylece ülkede sorunlu bireysel kredi oranı son 15 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

KREDİ BATIKLARI BANKALARI SARSTI

Borçlarını ödeyemeyen tüketici sayısındaki hızlı artış, bankaların kârlılığını ciddi biçimde zayıflatmaya başladı. Finans kuruluşları bir yandan tahsil edilemeyen krediler için daha fazla karşılık ayırırken, diğer yandan ilk çeyrek bilançolarında zarar açıklamaya başladı.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch’in Arjantin iştiraki FIX SCR’ye göre, son aylarda dört büyük finans kuruluşu sermaye desteği almak zorunda kaldı. Bunlar arasında fintech şirketi Ualá, Banco del Sol, Banco de Servicios Financieros ve tüketici finansmanı şirketi Compañía Financiera Argentina yer aldı.

2024’TE MUSLUKLAR FAZLA AÇILDI

Analistler, sorunun temel nedenlerinden birinin 2024 yılında kredi dağıtımında yaşanan agresif büyüme olduğunu belirtiyor. Ekonomik istikrarın tam oluşmadığı dönemde bankalar ve fintech şirketleri kredi hacmini hızla büyüttü. Ancak enflasyonun sert şekilde düşmesiyle birlikte vatandaşların alıştığı “borcun enflasyonla erimesi” modeli sona erdi.

Yıllık enflasyonun Milei göreve geldiğinde yüzde 290 seviyelerinde olduğu, bugün ise yüzde 33’ün altına gerilediği belirtiliyor. Ancak aynı süreçte enerji ve kamu hizmeti faturalarındaki yükseliş, vatandaşın harcanabilir gelirini ciddi ölçüde azalttı. Reel ücretlerde beklenen toparlanmanın gerçekleşmemesi de ödeme krizini derinleştirdi.

“SORUNLU KREDİLER SON 15 YILIN ZİRVESİNDE”

FIX SCR Direktörü Fernanda López, birçok finans kuruluşunun kredi büyümesinde aşırı risk aldığını belirterek, sektörün bugün bunun bedelini ödediğini söyledi. López’e göre bankalar şu anda müşterilere daha uzun vadeler ve faiz indirimleri sunarak tahsilatı kurtarmaya çalışıyor.

“Vatandaşlarda ödeme isteği var ancak ödeme gücü yok” değerlendirmesi, sektörün içinde bulunduğu tabloyu özetleyen en dikkat çekici yorumlardan biri oldu.

Özellikle düşük gelir grubuna kredi sağlayan şirketlerde durum daha ağır seyrediyor. Carrefour’un Arjantin’deki finans kolu olan Banco de Servicios Financieros’un gecikmiş kredi oranı ilk çeyrekte yüzde 49’un üzerine çıktı.

Fintech devi Ualá ise mart ayında 197 milyon dolarlık sermaye enjeksiyonu almak zorunda kaldı. Şirketin gecikmiş kredi oranı şubat ayında yüzde 39,5 seviyesine kadar yükseldi. Yapılan zarar silme işlemleri sonrasında bu oran yüzde 15 civarına gerilese de piyasadaki baskı devam ediyor.

BANKALAR MALİYET KISMA YOLUNA GİTTİ

Artan kredi riski nedeniyle bankacılık sektörü personel azaltımı ve maliyet düşürme programlarını hızlandırdı. Banco Supervielle’in yaklaşık 500 çalışanı kapsayan gönüllü ayrılık planı başlattığı belirtilirken, son bir yılda ülke genelindeki bankacılık sektöründe toplam 6 bin kişinin işini kaybettiği ifade edildi.

2024 sonunda yaklaşık 96 bin kişinin çalıştığı sektörde küçülme eğiliminin devam etmesi bekleniyor. Finans kuruluşları, sermaye yapılarını koruyabilmek için operasyonel giderleri azaltmaya çalışıyor.

MERKEZ BANKASI FAİZ İNDİRİMİYLE DESTEK VERDİ

Arjantin Merkez Bankası ise finans sistemindeki baskıyı azaltmak amacıyla para politikasında gevşemeye gitti. Nisan ayında politika faizleri yıllık yüzde 20 seviyelerine çekilirken, bankaların likiditesini artırmak için zorunlu karşılık kurallarında da esneklik sağlandı.

Yetkililerin ayrıca bankalara, gecikmeye düşen müşterilere yeniden yapılandırma kolaylığı sunmaları yönünde telkinde bulunduğu belirtiliyor. Daha uzun vadeler, daha düşük faizler ve ceza faizlerinde indirim gibi uygulamalar gündeme geldi.

“ENFLASYON DÜŞTÜ AMA HANE HALKI RAHATLAMADI”

Banco Santander Argentina CEO’su Alejandro Butti, mevcut krizin temelinde yüksek reel faizler ve reel ücretlerdeki durgunluk olduğunu ifade etti. Butti’ye göre ücretlerde başlayan toparlanma ilerleyen aylarda kredi geri ödeme performansını destekleyebilir.

Buna karşın Moody’s yetkilileri temerrüt krizinin henüz zirveye ulaşmadığı görüşünde. Kuruluşun finansal kurumlar başkan yardımcısı Marcelo De Gruttola, kötüleşme hızının yavaşlamaya başladığını ancak sorunlu kredi oranlarında hâlâ yukarı yönlü risk bulunduğunu söyledi.

“Arjantin’de enflasyon gerilerken vatandaşın borç yükünün ağırlaşması, finans sektörünü ekonomik reformların en kırılgan halkası haline getirdi.”

“Bankalar ve fintech şirketleri için başlayan sermaye baskısının, önümüzdeki dönemde birleşme, küçülme ve yeni kurtarma operasyonlarını hızlandırabileceği değerlendiriliyor.”