Çin’den Trump’ın İran hamlesine tepki: “Yaptırım ve baskı çözüm değil”
Çin, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik ekonomik baskı planına karşı çıktı. Pekin yönetimi, krizin diplomatik ve siyasi yollarla çözülmesi çağrısı yaptı.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, Pekin’de düzenlenen basın toplantısında konuştu. Lin, yaptırım ve baskının İran sorununu çözmeye yardımcı olmayacağını söyledi.
Açıklama, Trump’ın İran ve ticaret ortaklarını ekonomik olarak izole etme planının ardından geldi.
Çin, İran krizinde yaptırım yerine diplomatik ve siyasi çözüm yollarının kullanılması çağrısında bulundu.
Çin’den Trump’ın İran planına yanıt
Trump, İran’a karşı geniş kapsamlı bir “ekonomik savaş” yürütüleceğini açıklamıştı. Ayrıca Tahran ile ticaret yapan ülkelere yönelik sonuçların olacağını belirtmişti.
Ancak Trump, açıklamasında doğrudan herhangi bir ülkenin adını vermedi.
Bununla birlikte Çin, İran petrolünün en büyük alıcısı konumunda bulunuyor. Bloomberg’e göre İran’ın petrol ihracatının yüzde 90’dan fazlasını Çin satın alıyor.
Bu nedenle ABD’nin olası yeni yaptırımlarının Çinli şirketleri de kapsaması gündemde bulunuyor.
Çin İran yaptırımlarına karşı çıktı
Lin Jian, yaptırım ve baskının mevcut sorunun çözümüne katkı sağlamayacağını belirtti. Ayrıca ilgili taraflara sorumlu hareket etme çağrısında bulundu.
Pekin yönetimi, tek taraflı yaptırımları tanımadığını uzun süredir belirtiyor.
Buna karşılık Çin’in büyük kamu şirketleri yaptırım listelerindeki petrol ticaretinden genellikle uzak duruyor. Büyük Çin bankaları da ABD finans sistemine erişimi gözetiyor.
Çünkü bu kuruluşlar dolar üzerinden ödeme sistemlerine erişimlerini korumak istiyor.
İran petrolünde Çin’in payı yüzde 90’ı aşıyor
Çin, İran açısından önemli bir petrol müşterisi olmaya devam ediyor. Ayrıca iki ülke arasındaki ticari ilişkiler geniş bir alanı kapsıyor.
Çin, 2025 yılında İran’ın ikinci büyük ticaret ortağı oldu. İlk sırada ise Birleşik Arap Emirlikleri yer aldı.
Ancak BAE bu hafta İran ile ekonomik ilişkilerini askıya aldı. Karar, Tahran’a yönelik balistik füze suçlamalarının ardından geldi.
İran petrol ihracatının yüzde 90’dan fazlasının Çin’e yönelmesi, olası ABD yaptırımlarını kritik hale getiriyor.
ABD Çinli şirketlere yaptırım uygulamıştı
Washington, şubat sonunda başlayan İran savaşı sonrasında bazı Çinli kuruluşlara yaptırım uyguladı. Bu kapsamda bağımsız rafineriler ve çeşitli şirketler hedef alındı.
Ancak ABD yönetimi şimdiye kadar büyük Çin bankalarını doğrudan hedef almadı.
Çin ise mayıs ayında beş rafineriye yönelik ABD yaptırımlarına karşı adım attı. Pekin, yerli şirketlerden bu yaptırımlara uymamalarını istedi.
Buna rağmen Çin bankaları açısından ABD finans sistemine erişim önemini koruyor.
Yeni yaptırımlar İran’ın petrol gelirlerini etkileyebilir
ABD’nin yeni yaptırımları İran-Çin petrol ticaretinin finansmanını da kapsayabilir. Böyle bir durumda İran’ın petrol gelirleri doğrudan etkilenebilir.
Groningen Üniversitesi’nden William Figueroa, Çin’e yaptırım uygulanmasının karmaşık sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
Figueroa’ya göre önceki yaptırım modelinin yeniden uygulanması sınırlı sonuç verebilir. Çinli rafineriler geçmiş yaptırımlara karşı farklı ticaret yöntemleri geliştirdi.
Ayrıca Pekin’in yeni yaptırımlara karşı bazı adımlar atabileceğini ifade etti. Ancak ticaretin tamamen sona ermesi beklenmiyor.
Trump-Xi görüşmesi öncesi yaptırım gerilimi
Yeni yaptırım ihtimali ABD-Çin ilişkileri açısından da önem taşıyor. Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in gelecek ay görüşmesi planlanıyor.
Dolayısıyla İran konusunda yaşanan anlaşmazlık iki ülkenin gündemindeki başlıklardan biri haline geldi.
Çin yönetimi ise İran krizinde yaptırım ve ekonomik baskı yerine diplomatik çözüm çağrısını sürdürüyor.
