Devlet desteklerinde rekor seviye: OECD’den küresel sanayi uyarısı
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), küresel sanayi politikalarına ilişkin yayımladığı son değerlendirmede, devletlerin sanayi şirketlerine sağladığı desteklerin son yıllarda dikkat çekici şekilde arttığını ortaya koydu. Özellikle Çin’in uyguladığı teşvik politikalarının etkisiyle sanayi sübvansiyonlarının küresel finans krizinden bu yana görülen en yüksek seviyelere ulaştığı belirtildi.
OECD’NİN MAGIC VERİ TABANI DESTEKLERİ MERCEK ALTINA ALDI
OECD tarafından kullanılan ve “Manufacturing Groups and Industrial Corporations” (MAGIC) adıyla bilinen veri tabanı, hükümetlerin açıkladığı teşvik paketlerinden ziyade şirketlerin fiilen elde ettiği destekleri ölçüyor. Bu yöntem sayesinde resmi açıklamaların ötesine geçilerek, özellikle destek mekanizmalarının daha az şeffaf olduğu ülkelerdeki gerçek tablo daha net biçimde ortaya konuluyor.
Kuruluş, söz konusu yaklaşımın özellikle Çin’deki sanayi desteklerinin boyutunu anlamak açısından önemli bir referans sunduğunu vurguladı.
SANAYİ SÜBVANSİYONLARI 108 MİLYAR DOLARA YAKLAŞTI
Raporda yer alan verilere göre OECD tarafından takip edilen 15 stratejik sektöre yönelik toplam devlet desteği 2024 yılında 108 milyar dolar seviyesine ulaştı. Bu rakam, 2023 yılında kaydedilen tarihi zirvenin yalnızca sınırlı ölçüde altında kaldı.
Şirket gelirlerine oranlandığında devlet desteklerinin düzeyi, 2009 küresel finans krizinin en yoğun döneminden bu yana görülen en yüksek seviyeler arasında yer aldı.
Uzmanlar, son yıllarda birçok ülkenin stratejik sektörlerde üretim kapasitesini artırmak ve tedarik zincirlerini güvence altına almak amacıyla teşvik politikalarını hızlandırdığına dikkat çekiyor.
EN FAZLA DESTEK ALAN SEKTÖRLER BELLİ OLDU
2005-2024 dönemini kapsayan analizde en yüksek kamu desteği alan sektörler güneş paneli üretimi, yarı iletken sanayisi, alüminyum, çelik ve gemi inşa endüstrisi olarak sıralandı.
Enerji dönüşümü, teknoloji rekabeti ve stratejik üretim kapasitesinin artırılması hedefleri, bu sektörlerin devlet teşviklerinden daha fazla pay almasının temel nedenleri arasında gösterildi.
Özellikle yarı iletken ve yenilenebilir enerji ekipmanları alanlarında ülkeler arasında yoğun bir teşvik yarışı yaşandığı ifade edildi.
ÇİNLİ ŞİRKETLERİN ALDIĞI DESTEKLER DİKKAT ÇEKTİ
OECD’nin hesaplamalarına göre Çin merkezli şirketler, 2005-2024 yılları arasında OECD ülkelerindeki rakiplerine kıyasla ortalama 3 ila 8 kat daha fazla devlet desteğinden yararlandı.
OECD, Çinli şirketlerin aldığı sübvansiyon seviyesinin küresel rekabet dengeleri üzerinde belirleyici bir etki oluşturduğunu değerlendirdi.
Rapor, özellikle ağır sanayi ve ileri teknoloji alanlarında Çinli üreticilerin elde ettiği mali avantajların uluslararası piyasalarda rekabet koşullarını önemli ölçüde etkilediğine işaret etti.
PAZAR PAYI ARTIŞINDA SÜBVANSİYONLARIN ETKİSİ ÖNE ÇIKTI
OECD Genel Sekreteri Mathias Cormann, devlet desteklerinin şirketlerin büyümesindeki rolüne ilişkin dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu.
Cormann’a göre 2005-2024 döneminde pazar payını artıran şirketlerde görülen büyümenin yaklaşık yüzde 22’si sübvansiyonlarla açıklanabiliyor. Bu oran Çinli şirketlerde yüzde 60 seviyesine kadar yükseliyor.
Buna karşın raporda, yüksek seviyedeki devlet desteklerinin verimlilik, yenilikçilik veya şirket kârlılığı üzerinde aynı ölçüde olumlu sonuçlar üretmediği vurgulandı. OECD, sübvansiyonların rekabet avantajı sağlasa da ekonomik etkinlik açısından her zaman beklenen getiriyi oluşturmadığını kaydetti.
KÜRESEL TİCARETTE ADİL REKABET GÜNDEMİ
OECD Bakanlar Konseyi toplantılarında küresel ticaret sisteminin daha dengeli ve adil hale getirilmesine yönelik adımların önümüzdeki günlerde masaya yatırılması bekleniyor.
Çarşamba ve perşembe günü gerçekleştirilecek görüşmelerde, devlet desteklerinin uluslararası rekabet üzerindeki etkileri, sanayi politikaları ve küresel ticaret kurallarının geleceği ana gündem maddeleri arasında yer alacak.
