Yükselen et fiyatları DOJ’u harekete geçirdi: Hem fiyat hem zarar artıyor
ABD’de et işleme sektörüne yönelik rekabet soruşturması resmileşti. Artan dana eti fiyatları ve daralan sığır arzı, sektördeki dengeleri yeniden tartışmaya açarken, ABD Adalet Bakanlığı’nın (DOJ) attığı adım piyasada geniş yankı uyandırdı.
ABD’DE ET SEKTÖRÜNE ANTİTRÖST KISKACI
ABD Adalet Bakanlığı, et işleme sektöründe rekabet kurallarının ihlal edilip edilmediğini incelemeye aldığını duyurdu. Özellikle iç piyasada hızla yükselen dana eti fiyatları ve sığır varlığındaki gerileme, bu adımın temel gerekçesi olarak öne çıkıyor. Soruşturmanın kapsamına ilişkin detaylar sınırlı tutulurken, sürecin hızla ilerletileceği vurgulandı.
“SÜRECİ HIZLANDIRIYORUZ” MESAJI
Geçici Başsavcı Todd Blanche, soruşturmanın detaylarına girmemekle birlikte çalışmaların yoğun şekilde sürdüğünü belirtti. “Yapılan çok sayıda çalışma var ve yapılacak daha çok iş bulunuyor. Süreci mümkün olan en hızlı şekilde ilerletiyoruz” açıklaması, dosyanın öncelikli başlıklar arasında yer aldığını ortaya koydu. Blanche, göreve kısa süre önce gelmiş ve yönetimdeki değişim sonrası DOJ’un başına geçmişti.
DEV ŞİRKETLER MERCEK ALTINDA
Geçtiğimiz ay ortaya çıkan bilgilere göre, soruşturma özellikle büyük et işleme şirketlerinin çiftçilerden sığır alım yöntemlerine odaklanıyor. JBS, Tyson Foods, Cargill ve National Beef gibi sektör devlerinin uygulamaları incelenirken, şirketlerden henüz resmi bir açıklama gelmedi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın geçtiğimiz yıl rekor seviyelere ulaşan et fiyatlarının ardından sektöre yönelik inceleme talimatı verdiği biliniyor. Bu kapsamda başlatılan süreç, hem cezai hem de sivil soruşturmaları içeriyor.
SEKTÖRDE YOĞUNLAŞMA TARTIŞMASI
Sektörde uzun süredir tartışılan konuların başında “alternatif pazarlama anlaşmaları” geliyor. Açık artırma yerine doğrudan sözleşmeler üzerinden yapılan bu alımlar, fiyat oluşum mekanizmasının şeffaflığına yönelik soru işaretleri yaratıyor. ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre, dört büyük şirket ABD’deki sığır alımlarının yaklaşık yüzde 85’ini kontrol ediyor. Bu durum, piyasa rekabetinin sınırlı olduğu yönünde eleştirileri artırıyor.
FİYATLAR REKORDA, ŞİRKETLER ZARARDA
Öte yandan arz daralması nedeniyle sığır fiyatlarında tarihi zirveler görülüyor. Chicago’da işlem gören sığır vadeli kontratları geçen hafta rekor seviyeye ulaştı. Ancak ilginç bir şekilde, artan maliyetler nedeniyle et işleme şirketleri işledikleri her hayvanda zarar ediyor. Verilere göre birçok et işleyici firma, yükselen maliyetler karşısında kârlılığını koruyamıyor ve zararına üretim yapıyor.
Artan talebi karşılamak için ABD’nin dana eti ithalatını artırdığı da dikkat çekiyor. Bu durum, iç piyasadaki arz-talep dengesizliğinin derinleştiğini gösteriyor.
AGRİ STATS DAVASINDA UZLAŞMA
DOJ yetkilileri ayrıca, veri sağlayıcı Agri Stats’e karşı açılan antitröst davasında uzlaşmaya varıldığını açıkladı. 2023 yılında açılan davada, şirketin tavuk ve domuz eti üreticilerinin fiyat belirleme süreçlerinde koordinasyon sağlamasına yardımcı olduğu iddia edilmişti. Dava, perakende zincirlerine yapılan satış fiyatlarının manipüle edildiği gerekçesiyle gündeme gelmişti.
