Petrol ve pamuk zamlandı, iplik fiyatları yükseldi

Ortadoğu’da derinleşen savaş ortamı ve enerji piyasalarında yaşanan sert dalgalanmalar, tekstil sektöründe maliyet krizini yeniden gündemin ilk sırasına taşıdı. Özellikle mart ayından itibaren petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde kalıcı hale gelmesi, polyester başta olmak üzere petrol türevi hammaddelerde ciddi fiyat sıçramalarına neden oldu. Aynı süreçte pamuk piyasasında da güçlü yükseliş yaşanırken, iplik üreticileri hem sentetik hem doğal elyaf tarafında eş zamanlı baskıyla karşı karşıya kaldı.

PETROLDEKİ SIÇRAMA POLYESTERİ YÜZDE 60 PAHALANDIRDI

Enerji fiyatlarındaki yükseliş, tekstil sanayisinin en önemli girdilerinden biri olan polyester hammaddesine doğrudan yansıdı. Sektör temsilcilerine göre petrol bazlı ürünlerde maliyetler yaklaşık yüzde 60 oranında arttı. Bu durum, üretim maliyetlerini hızla yukarı taşırken iplik fiyatlarında da kaçınılmaz zamları beraberinde getirdi. Petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde seyretmesi, polyester bazlı tüm hammaddelerde maliyetleri tarihi seviyelere taşıdı.

Pamuk tarafında da benzer bir tablo ortaya çıktı. Küresel piyasalarda 62-63 sent seviyelerinde işlem gören pamuk, kısa sürede 83-84 sent bandına kadar yükseldi. Yaklaşık yüzde 30’a ulaşan bu artış, özellikle pamuk ipliği üreticilerinin maliyet yükünü ağırlaştırdı.

PAMUKTAKİ YÜKSELİŞİN ARKASINDA ENERJİ MALİYETİ VAR

Yağmur Tekstil Yönetim Kurulu Başkanı Yavuz Bilgin Kaya, petrol fiyatlarındaki yükselişin yalnızca sentetik ürünleri değil, pamuk üretimini de doğrudan etkilediğini söyledi. Kaya’ya göre tarımsal üretimde kullanılan mazot, gübre, sulama sistemleri ve lojistik giderleri tamamen enerji maliyetlerine bağlı olduğu için petrol fiyatlarındaki her artış pamuk fiyatlarını yukarı çekiyor.

Navlun ücretlerinde yaşanan yükselişin de küresel tedarik zinciri maliyetlerini artırdığına dikkat çeken Kaya, üreticilerin artık düşük maliyetli stok avantajını kaybettiğini ifade etti.

STOKLAR TÜKENDİ, GERÇEK MALİYETLER ORTAYA ÇIKTI

2023 yılından bu yana küresel talepte yaşanan zayıflık nedeniyle birçok iplik üreticisi yüksek stokla çalışıyordu. Fabrikalar, ellerindeki ürünleri eritmek için uzun süre maliyetin altında satış yapmak zorunda kaldı. Ancak sektör temsilcilerine göre sonbahar döneminden itibaren stokların büyük bölümü tükendi ve piyasada gerçek maliyetlerle fiyatlama dönemi başladı.

Uzun süre zararına satış yapan üreticiler, stokların erimesiyle birlikte fiyatları gerçek maliyet seviyelerine taşımaya başladı.

Türkiye’de iplik üretiminde kapasite kullanım oranlarının halen yüzde 40 seviyelerinde seyretmesi ise sektörün talep tarafında tam anlamıyla toparlanamadığını gösteriyor. Buna rağmen üreticiler, mevcut atıl kapasite nedeniyle kısa vadede tedarik sorunu yaşanmasını beklemiyor.

KUMAŞ MALİYETLERİ DE HIZLA YÜKSELİYOR

İplik fiyatlarındaki artış yalnızca üreticileri değil, örme ve dokuma kumaş sektörünü de doğrudan etkiliyor. Boya, kimyasal ve enerji maliyetlerindeki yükselişle birlikte kumaş fiyatlarında da yeni zam dalgası oluştu. Özellikle ihracat odaklı çalışan firmalar, Avrupa pazarındaki zayıf talep nedeniyle fiyat baskısını yönetmekte zorlanıyor.

Sektör temsilcileri, Kurban Bayramı’na kadar siparişlerde belirli bir hareketlilik beklerken, haziran ortasından sonra Avrupa’da başlayacak tatil sezonunun talebi yeniden yavaşlatabileceğini öngörüyor. Yüksek enerji maliyetlerinin Avrupa’daki tüketici harcamalarını baskılaması da tekstil siparişleri açısından risk oluşturuyor.

KARDE VE PENYE İPLİKTE ZAMLAR ÇİFT HANEYE ÇIKTI

Pamuk ipliği tarafında en dikkat çekici artışlar karde ve penye gruplarında yaşandı. Uzun süredir arz fazlası nedeniyle baskılanan fiyatlar, İran ile ABD-İsrail hattındaki savaş geriliminin ardından hızla yükseldi. Open-end iplik grubunda fiyat artışları daha sınırlı kalırken, karde ve penye ürünlerde zam oranları yüzde 28’e kadar ulaştı.

Open-end grubunda 10/1 telefsiz iplik kilogram fiyatı 98 TL’den 110 TL’ye yükselirken, 30/1 numara iplik 110 TL’den 130 TL’ye çıktı. Karde iplik grubunda 10/1 ürün 120 TL’den 140 TL’ye, 20/1 karde iplik 122 TL’den 155 TL’ye, 30/1 karde iplik ise 125 TL’den 160 TL’ye yükseldi. 36/1 karde iplik fiyatı da 175 TL seviyesine ulaştı.

Penye grubunda ise artış daha sert hissedildi. 20/1 penye iplik 135 TL’den 170 TL’ye çıkarken, 30/1 penye 175 TL’ye, 36/1 penye 190 TL’ye yükseldi. 40/1 penye iplik fiyatı ise 200 TL seviyesine dayandı. Karde ve penye iplik grubunda yaşanan yüzde 28’e varan artış, tekstil üretim maliyetlerinde yeni zam dalgasının habercisi oldu.