AB’den gübre krizine karşı stok ve destek planı
Avrupa Birliği, Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği enerji ve gübre krizine karşı tarım sektörünü korumak için yeni destek paketleri üzerinde çalışıyor. Brüksel yönetimi, hızla yükselen gübre maliyetlerinin Avrupa’daki tarımsal üretimi tehdit etmeye başlaması üzerine stratejik stok oluşturulması ve çiftçilere doğrudan mali destek sağlanmasını gündemine aldı.
Avrupa Komisyonu’nun gelecek hafta açıklaması beklenen yeni gübre stratejisinin, son beş yıl içinde ikinci kez yaşanan sert fiyat dalgasına karşı acil önlemler içermesi bekleniyor. Avrupa’nın gübre üretiminde yoğun şekilde doğal gaz ve amonyak ithalatına bağımlı olması, enerji fiyatlarındaki yükselişin sektöre doğrudan yansımasına neden oluyor.
AB KOMİSYONU ACİL DESTEK MEKANİZMASI HAZIRLIYOR
Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan taslak belgede, artan maliyetlerin çiftçileri gübre kullanımını azaltmaya zorlayabileceği ve bunun da ürün verimliliği ile kaliteyi ciddi şekilde riske atabileceği vurgulandı.
Özellikle sonbaharda başlayacak kışlık tahıl ekimi öncesinde tedarik konusunda ciddi soru işaretleri oluştuğu belirtilirken, Avrupa’daki çiftçilerin bahar ekimi dönemini şimdilik büyük sorun yaşamadan atlattığı ifade edildi.
Komisyon, üretimin devamlılığını sağlamak için en fazla etkilenen çiftçilere yönelik hedefli mali destek verilmesinin zorunlu hale geldiğini savundu.
Taslak metinde, AB bütçesinin devreye alınarak tarımsal kriz rezervinin büyütülmesinin planlandığı ve çiftçilere hızlı finansal destek sağlanmasının hedeflendiği kaydedildi.
Avrupa Komisyonu ise taslak belgeler hakkında yorum yapmama politikası kapsamında resmi açıklama yapmadı.
GÜBRE FİYATLARINDA SERT YÜKSELİŞ
AB verilerine göre azot bazlı gübre fiyatları, Nisan ayında Aralık seviyelerine kıyasla yaklaşık yüzde 40 arttı. Enerji maliyetlerindeki yükselişin üretim giderlerini artırması, Avrupa’daki gübre üreticilerini de ciddi baskı altında bıraktı.
Birlik yönetimi, hem Avrupa’daki hem de küresel gübre piyasalarındaki gelişmeleri yakından izleyeceğini açıkladı. Ayrıca farklı tedarikçilerden gübre erişimini kolaylaştıracak yeni ticaret adımlarının da masada olduğu belirtildi.
Avrupa Birliği’nin değerlendirdiği seçenekler arasında stratejik gübre stokları oluşturulması ve ortak alım mekanizması kurulması da yer alıyor.
Planlanan adımlar kapsamında mevsimsel veya asgari düzeyde zorunlu stok sistemi oluşturulması gündeme gelirken, kritik tarımsal girdiler için ortak tedarik modeli üzerinde de çalışıldığı ifade edildi.
ORGANİK ATIKLAR DA GÜNDEMDE
AB’nin hazırladığı strateji yalnızca finansal destekle sınırlı kalmıyor. Komisyon, biyogaz üretimi sonrasında ortaya çıkan organik atıkların gübre olarak kullanımını artıracak kısa vadeli düzenlemeleri de değerlendirmeye aldı.
“Digestat” adı verilen ve gıda atıkları, hayvansal gübre veya organik atıkların biyolojik ayrışması sonrası oluşan maddelerin tarımda daha yaygın kullanılmasının hedeflendiği belirtildi.
Bu adımın hem maliyetleri düşürmesi hem de Avrupa’nın dışa bağımlılığını azaltması amaçlanıyor.
EMİSYON SİSTEMİNDE GÜBRE ÜRETİCİLERİNE ESNEKLİK
Öte yandan Avrupa Birliği, gübre üreticilerinin artan maliyet baskısını hafifletmek amacıyla Emisyon Ticaret Sistemi’nde de bazı değişiklikleri değerlendirmeye başladı.
Taslak plana göre sektöre sağlanan ücretsiz karbon izinlerinin kaldırılma süreci yavaşlatılabilir. Ancak bunun karşılığında üreticilerden organik, döngüsel ekonomi odaklı veya düşük karbonlu gübre üretimini artırmaları beklenecek.
Avrupa’daki savaş kaynaklı enerji krizi nedeniyle tarım sektöründe oluşan baskının önümüzdeki aylarda daha da büyümesinden endişe edilirken, Brüksel yönetimi gıda arz güvenliğini korumayı öncelikli hedef olarak öne çıkarıyor.
