ABD’li havayollarında yakıt krizi: Maliyetler bir ayda yüzde 56 arttı
ABD’de havayolu şirketleri, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimin etkisiyle son yılların en sert maliyet baskılarından biriyle karşı karşıya kaldı. ABD Ulaştırma Bakanlığı’na bağlı Ulaşım İstatistikleri Bürosu’nun yayımladığı yeni veriler, mart ayında havacılık yakıt giderlerinde yaşanan sert yükselişi ortaya koydu. Artan petrol fiyatları, hem havayolu şirketlerinin operasyonlarını hem de milyonlarca yolcunun yaz sezonu planlarını doğrudan etkiliyor.
Federal verilere göre ABD’li havayollarının toplam yakıt maliyetleri mart ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 56’dan fazla arttı. Yakıt tüketimindeki yükseliş ve galon başına fiyatların sert şekilde artması, sektörün gider kalemlerinde büyük baskı oluşturdu.
Sektör kaynaklarına göre özellikle ABD ile İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının ardından Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan riskler, küresel enerji piyasasında ciddi dalgalanmalara neden oldu. Dünya petrol taşımacılığının kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar, jet yakıtı fiyatlarını da hızla yukarı taşıdı.
YAKIT TÜKETİMİ VE FİYATLAR AYNI ANDA YÜKSELDİ
ABD Ulaştırma Bakanlığı verilerine göre havayolu şirketlerinin mart ayındaki toplam yakıt tüketimi şubat ayına göre yüzde 19,5 arttı. Aynı dönemde galon başına yakıt maliyeti ise yaklaşık yüzde 31 yükseldi. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla da maliyetlerde dikkat çekici bir sıçrama yaşandığı belirtildi.
Galon başına yakıt fiyatındaki yaklaşık yüzde 31’lik yükseliş, havayolu şirketlerinin kârlılık hesaplarını yeniden değiştirdi. Özellikle düşük maliyetli taşıyıcıların bu süreçten daha sert etkilendiği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre artan enerji giderleri yalnızca şirket bilançolarını değil, bilet fiyatlarından bagaj ücretlerine kadar tüketiciye yansıyan birçok kalemi de etkiliyor. Havayolları son haftalarda bazı hatlarda fiyat artışına giderken, düşük talep görülen rotalarda ise kapasite azaltımına başladı.
YAZ SEZONU ÖNCESİ YOLCULAR ENDİŞELİ
Yakıt maliyetlerindeki yükselişin, yoğun yaz sezonu öncesinde havacılık sektöründe yeni zam dalgalarını tetikleyebileceği konuşuluyor. Özellikle transatlantik ve uzun menzilli uçuşlarda maliyet baskısının daha belirgin hale geldiği belirtiliyor.
Sektör temsilcileri, yüksek petrol fiyatlarının devam etmesi halinde bazı şirketlerin yeni ücret politikaları açıklayabileceğini değerlendiriyor. Buna ek olarak bagaj ücretleri, koltuk seçim bedelleri ve ek hizmet fiyatlarında da artış ihtimali güçleniyor.
Artan yakıt baskısı nedeniyle bazı havayolu şirketleri uçuş rotalarını azaltırken, yolcular yaz sezonunda daha pahalı biletlerle karşılaşabilir.
SPIRIT HAVAYOLLARI KRİZİN İLK KURBANI OLDU
Yakıt fiyatlarındaki sert yükselişin sektördeki ilk büyük etkilerinden biri düşük maliyetli taşıyıcı Spirit Aviation Holdings tarafında görüldü. Şirket, hafta sonu itibarıyla 30 yılı aşkın faaliyetinin ardından operasyonlarını durdurma kararı aldı.
Şirket kaynakları, artan operasyon maliyetlerinin ve enerji fiyatlarındaki sert yükselişin bu karar üzerinde belirleyici olduğunu ifade etti. Uzmanlar, benzer mali baskılar nedeniyle sektörde başka şirketlerin de risk altında olabileceğini değerlendiriyor.
HAVAYOLLARINDA BİRLEŞME SENARYOLARI GÜNDEMDE
Yükselen maliyetler, ABD havacılık sektöründe birleşme ve satın alma ihtimallerini de yeniden gündeme taşıdı. United Airlines CEO’su Scott Kirby’nin geçtiğimiz ay rakibi American Airlines ile olası birleşme konusunda temas kurduğu ortaya çıkmıştı.
Bloomberg’in daha önce yayımladığı haberlere göre Kirby’nin bu öneriyi ABD Başkanı Donald Trump dahil bazı hükümet yetkililerine de ilettiği belirtilmişti. Ancak American Airlines yönetimi birleşme teklifine sıcak yaklaşmazken, Trump’ın da bu fikre destek vermediği ifade edildi.
Analistler, mevcut maliyet ortamının devam etmesi halinde özellikle orta ölçekli havayollarında yeni konsolidasyon adımlarının gündeme gelebileceğini düşünüyor.
