İran krizi İsrail’de ekonomik dengeleri bozdu: Savaşın faturası ağır oldu

İsrail ekonomisi, yılın ilk çeyreğinde İran savaşı nedeniyle yaşanan güvenlik krizleri ve ekonomik kapanmaların etkisiyle beklenenden daha güçlü bir küçülme yaşadı. Açıklanan resmi verilere göre ülke ekonomisi yıllıklandırılmış ve mevsim etkilerinden arındırılmış bazda yüzde 3,3 daraldı.

İsrail Merkez İstatistik Bürosu tarafından yayımlanan veriler, ekonomistlerin beklentilerinin de altında kaldı. Bloomberg anketine katılan ekonomistler ilk çeyrekte yüzde 2’lik daralma beklerken, İsrail Maliye Bakanlığı daha önce yıllık bazda yüzde 9,5’lik sert düşüş öngörmüştü.

Şubat sonunda ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın ardından bölgede yükselen gerilim, İsrail ekonomisinde üretimden tüketime kadar birçok alanı doğrudan etkiledi.

İSRAİL’DE SAVAŞ EKONOMİYİ YAVAŞLATTI

İran’ın misilleme saldırıları kapsamında yüzlerce füze ve insansız hava aracını İsrail’e yönlendirmesi, ülke genelinde olağanüstü güvenlik önlemlerinin devreye alınmasına yol açtı. Özellikle kuzey bölgelerinde Hizbullah kaynaklı saldırı tehdidi ekonomik faaliyetleri ciddi şekilde sekteye uğrattı.

Yaklaşık altı hafta süren çatışmalar boyunca İsrail yönetimi geniş çaplı toplantıları yasakladı, çok sayıda işletme faaliyetlerini geçici olarak durdurdu ve eğitim kurumları yaklaşık bir ay boyunca kapalı kaldı.

İsrail ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yüzde 3,3 küçülerek beklentilerin üzerinde daralma kaydetti.

Savaş sürecinde 100 binden fazla kişinin yedek asker olarak göreve çağrılması da iş gücü piyasasında önemli aksamalara neden oldu.

Ekonomistler, uzun süren güvenlik risklerinin yatırım iştahını zayıflattığını ve tüketici güveninde ciddi düşüş yarattığını belirtiyor.

ÖZEL TÜKETİM VE ŞİRKETLERDE SERT DÜŞÜŞ

İsrail Merkez İstatistik Bürosu verilerine göre savaşın etkisi özellikle iç tüketim ve özel sektör üzerinde hissedildi.

Hane halkı tüketimi ilk çeyrekte yüzde 4,7 gerilerken kamu harcamaları da yüzde 4,8 düşüş kaydetti. İş dünyasını kapsayan sektörlerde ekonomik faaliyet yüzde 3,1 küçülürken kişi başına düşen milli gelirdeki gerileme yüzde 4,5 olarak hesaplandı.

Savaş nedeniyle özel tüketim yüzde 4,7, kamu harcamaları ise yüzde 4,8 geriledi.

Uzmanlar, güvenlik endişeleri nedeniyle turizm, perakende, hizmetler ve teknoloji sektörlerinde ciddi kayıplar yaşandığını ifade ediyor.

Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin savaş dönemindeki kapanmalardan ağır şekilde etkilendiği belirtiliyor.

2025’TEKİ SAVAŞA GÖRE DAHA SINIRLI KALDI

İlk çeyrekte yaşanan ekonomik daralmanın, 2025 yılında İran ile yaşanan 12 günlük savaşın ardından görülen küçülmeye göre daha sınırlı kaldığı dikkat çekti.

2025’in ikinci çeyreğinde İsrail ekonomisi yüzde 4,3 daralmıştı. O dönemde İran’ın balistik füze saldırılarının daha yoğun olduğu ve ülke genelinde daha sert kapanmalar uygulandığı belirtilmişti.

Bununla birlikte İsrail ekonomisi 2025’in son iki çeyreğinde yeniden büyüme göstermiş ve yılı toparlanma sinyalleriyle kapatmıştı.

Ancak son veriler, bölgedeki jeopolitik risklerin ekonomi üzerindeki baskısının sürdüğünü ortaya koydu.

MERKEZ BANKASI BÜYÜME TAHMİNLERİNİ DÜŞÜRDÜ

İsrail Merkez Bankası ve Maliye Bakanlığı, yıl sonu büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize etti. Daha önce yüzde 5’in üzerinde açıklanan beklentiler düşürülürken, ekonominin 2026 yılı genelinde yüzde 3,8 büyümesinin hedeflendiği belirtildi.

Uzmanlara göre bu hedeflerin gerçekleşebilmesi için İran, Lübnan ve Gazze’deki ateşkes süreçlerinin korunması büyük önem taşıyor.

İsrail ekonomisinin yeniden toparlanması büyük ölçüde bölgedeki ateşkeslerin devam etmesine bağlı görülüyor.

Analistler, savaşın uzaması halinde bütçe açığı, kamu borcu ve yatırım çıkışlarının daha büyük ekonomik baskılar yaratabileceği uyarısında bulunuyor.

Öte yandan İsrail ekonomisinin 2025 sonuna kadar süren çatışmalar nedeniyle iki yılda toplam yıllık GSYH’sinin yüzde 8,6’sını kaybettiği hesaplanıyor.

Gazze savaşı sonrası başlayan uzun süreli güvenlik krizinin ülke ekonomisi üzerinde tarihi ölçekte maliyet oluşturduğu ifade ediliyor.