Karadeniz’de tahıl sevkiyatı aksadı, buğday üç yılın zirvesine çıktı

Karadeniz’de yaklaşık iki aydır süren saldırılar tahıl sevkiyatlarını aksattı. Bunun sonucunda buğday vadeli işlemleri üç yılın zirvesine çıktı. Rusya ve Ukrayna, dünya buğday ihracatının dörtte birinden fazlasını karşılıyor. Ayrıca iki ülke mısır, arpa ve ayçiçek yağında önemli üreticiler arasında bulunuyor. Liman saldırıları tahıl arzını azaltırken küresel gıda fiyatları üzerindeki baskıyı artırıyor.

Karadeniz’de tahıl sevkiyatları geriledi

Rusya, Ukrayna’nın limanlarını ve tahıl tesislerini hedef aldı. Özellikle Odesa, Çornomorsk ve Pivdennyi limanları saldırılardan etkilendi.

Ayrıca Tuna Nehri üzerindeki alternatif ihracat noktaları da vuruldu. Bunun yanında düşük su seviyeleri bölgedeki taşımacılığı zorlaştırdı.

Sonuç olarak Ukrayna’nın ağustos ayındaki tahıl ihracatı kapasitesinin beşte birine geriledi. Üstelik sezonluk sevkiyatların önceki tahminin yarısından az kalabileceği bildirildi.

Rusya’nın tahıl ihracatı da darbe aldı

Ukrayna, Rus limanları ve ticari gemilerine yönelik saldırılarını artırdı. Böylece Rus tahılının yüzde 70’inden fazlasını taşıyan güzergâh büyük ölçüde yavaşladı.

Ayrıca Azak Denizi’ndeki iki önemli liman temmuzda hedef alındı. Ardından Novorossiysk’teki bazı tahıl terminalleri ağustos ayında faaliyetlerini durdurdu.

Hasar gören tesislerdeki onarımın aylar sürmesi bekleniyor. Bu nedenle Rusya’nın ağustos ayındaki buğday ihracatı yıllık bazda yarıdan fazla düştü.

SovEcon’a göre eylül sevkiyatları 2010’dan bu yana en düşük seviyeye inebilir.

Buğday fiyatları üç yılın zirvesine çıktı

Karadeniz, küresel tarım ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri. Bölgeden buğday, mısır ve ayçiçek yağı sevkiyatı yapılıyor.

Özellikle Afrika, Orta Doğu ve Asya ülkeleri uygun fiyatlı Karadeniz tahılına bağımlı. Buna karşılık diğer bölgelerden yapılan alımlar daha yüksek maliyet oluşturuyor.

Rusya, dünyada ticareti yapılan her altı ton buğdayın yaklaşık bir tonunu sağlıyor. Dolayısıyla sevkiyatlardaki kesinti küresel fiyatlara doğrudan yansıyor.

Karadeniz’de artan risklerle buğday vadeli işlemleri son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Hürmüz ve sıcaklıklar gıda piyasasını zorluyor

Karadeniz’deki kriz, tarım sektörünün başka sorunlarla karşılaştığı bir dönemde büyüdü. İran savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki geçişler sık sık aksıyor.

Bu nedenle gübre, yakıt ve diğer tarımsal girdilerin sevkiyatı risk altında bulunuyor. Ayrıca Avrupa’daki sıcak hava dalgaları ürün kayıplarına yol açıyor.

Bunun yanında ABD’nin önemli tarım bölgelerinde kuraklık etkisini sürdürüyor. El Niño’nun dönüşü de üretim görünümü üzerindeki belirsizliği artırıyor.

Alternatif tahıl tedarikçileri devreye giriyor

Küresel tahıl stokları önceki yıllardaki güçlü hasatlar sayesinde halen yeterli seviyede bulunuyor. Ayrıca Romanya, Bulgaristan ve Sırbistan alternatif buğday tedarikçileri olarak öne çıkıyor.

Bu nedenle mevcut fiyat artışı 2022’deki rekor seviyelere henüz ulaşmadı. Ancak saldırıların sürmesi küresel arz üzerindeki baskıyı artırıyor.

Ukrayna, tarım ürünleri taşıyan gemiler için ateşkes önerdi. Ancak Rusya, enerji tesislerine yönelik saldırıların durdurulması şartıyla teklifi reddetti.

Bu arada Türkiye, savaş dönemindeki tahıl anlaşmasını yeniden canlandırmak için taraflarla görüşüyor. Ancak girişimin sonucu henüz netleşmedi.