Petrol devlerinin karı arttı: 6 Avrupa ülkesi ek vergi için harekete geçti

Avrupa’da enerji fiyatları yükselirken petrol şirketlerinin artan kârları yeniden gündemde. Orta Doğu’daki kriz, petrol ve işlenmiş ürün arzını etkiliyor. Bunun sonucunda rafineri marjları yüksek seviyelerde seyrediyor. Almanya, İtalya, Avusturya, Polonya, Portekiz ve İspanya ortak girişim başlattı. 6 ülke, petrol şirketlerine yönelik ortak ek kâr vergisini gündeme taşıdı. 6 AB ülkesi, petrol şirketlerine ortak ek kâr vergisi uygulanmasını görüşmek için girişimde bulundu.

Avrupa’da 6 ülke ek kâr vergisi istiyor

Altı ülke, AB dönem başkanı İrlanda’ya ortak mektup gönderdi. Konunun 19 Eylül’deki gayriresmî ECOFIN toplantısında ele alınması istendi.

Gündemde 2022 enerji krizinde kullanılan geçici vergi modelleri de bulunuyor. Ayrıca AB çapında ortak bir çerçeve oluşturulması tartışılıyor.

Bununla birlikte İrlanda’nın bağlayıcı ortak düzenlemeye mesafeli olduğu belirtiliyor. Avrupa Komisyonu ise vergilendirmenin ulusal yetki alanında bulunduğunu savunuyor.

Rafineri marjları petrol şirketlerinin kârını artırdı

Orta Doğu’daki gelişmeler işlenmiş petrol ürünü arzını daralttı. Böylece Batı pazarlarında benzin ve motorin gibi ürünlerde sıkışıklık oluştu.

Ayrıca Brent petrol nisanda kısa süreliğine 126 dolara kadar yükseldi. Hürmüz Boğazı çevresindeki lojistik sorunlar da fiyat hareketlerini artırdı.

Bu gelişmeler büyük enerji şirketlerinin ikinci çeyrek sonuçlarına yansıdı. Shell’in kârı yüzde 130 artarak 9,84 milyar doları aştı.

Bunun yanında bp’nin kârı yüzde 150 yükseldi ve 5,73 milyar dolara çıktı. TotalEnergies’in düzeltilmiş net kârı ise yüzde 67 artarak 6 milyar dolara ulaştı.

S&P 500 enerji sektöründe yıllık kâr büyümesi yüzde 135,3’e ulaşarak diğer sektörlerin üzerine çıktı.

Enerji şirketlerinde yüksek fiyat dalgalanması etkili oldu

Rafineri marjlarındaki yükselişte birkaç piyasa dinamiği öne çıktı. İlk olarak Hürmüz çevresindeki lojistik aksaklıklar petrol fiyatlarını destekledi.

Ayrıca Orta Doğu’dan işlenmiş ürün sevkiyatının azalması hazır yakıt arzını daralttı. Bunun sonucunda rafineri marjları yükseldi.

Öte yandan şirketlerin yatırım politikaları da tartışılıyor. Bazı şirketlerin yeni yatırımlar yerine mevcut fiyat hareketlerinden yararlandığı belirtiliyor.

Avrupa ülkeleri farklı enerji vergileri uyguluyor

AB çapında ortak düzenleme bulunmadığı için ülkeler farklı modeller kullanıyor. İngiltere, Kuzey Denizi üreticilerine yüzde 38 Enerji Kârları Vergisi uyguluyor.

Böylece sektördeki toplam vergi yükü yüzde 65’e ulaşıyor.

İtalya ise enerji şirketlerinin ekstra kârlarına yönelik vergiyi yüzde 25’e çıkardı. Bu yolla 20 milyar avronun üzerinde kaynak toplandığı belirtiliyor.

Yunanistan’da elektrik şirketlerinin kriz kaynaklı kârlarına yüzde 90 vergi uygulanıyor. Bu uygulamadan 6,8 milyar avro gelir sağlandığı ifade ediliyor.

Ayrıca İspanya ve Portekiz, elektrik üretimindeki gaz fiyatını ortalama 50 euro seviyesinde sınırladı. Böylece tüketici faturalarında yüzde 20’ye varan düşüş sağlandı.

Almanya’da enerji vergisi konusunda görüş ayrılığı sürüyor

Almanya’da enerji maliyetlerinin sanayi üzerindeki etkileri de tartışılıyor. Maliye Bakanı Lars Klingbeil ek kâr vergisini destekliyor.

Buna karşılık Başbakan Friedrich Merz liderliğindeki CDU bu tür ek vergilere karşı çıkıyor.

Almanya, 2022-2023 döneminde benzer bir uygulamayı hayata geçirmişti. Vergi 13 şirketi kapsadı ve yaklaşık 2,5 milyar avro gelir sağladı.

Ancak elde edilen gelir ilk beklentilerin altında kaldı.

Türkiye’de akaryakıt fiyatlarında Akdeniz piyasası belirleyici

Küresel rafineri marjlarındaki değişim Türkiye’deki akaryakıt fiyatlarını da etkiliyor. Özellikle motorin fiyatlamasında işlenmiş ürün piyasası önem taşıyor.

Bu kapsamda İtalya’daki CIF MED Akdeniz ürün fiyatları referans alınıyor. Ayrıca dolar kuru, ÖTV ve KDV de nihai fiyatı etkiliyor.

Türkiye’de yerli motorin üretimi iç talebin yaklaşık yüzde 70’ini karşılıyor. Dolayısıyla küresel rafinaj koşulları ve risk primi yakından takip ediliyor.