AB-ABD ticaret anlaşmasında kritik koruma maddeleri kabul edildi
Avrupa Birliği ile ABD arasında uzun süredir müzakere edilen ticaret anlaşmasında önemli bir aşamaya gelindi. Avrupa Parlamentosu müzakerecileri ile AB üyesi ülkelerin temsilcileri, Amerikan ürünlerinin Avrupa pazarında dengesiz artış göstermesi durumunda anlaşmanın askıya alınmasına imkan tanıyacak kritik maddelerde uzlaşı sağladı.
Geçici anlaşmanın ardından taraflar şimdi uygulama takvimi ve koruma mekanizmalarının ayrıntıları üzerinde yoğun pazarlık yürütüyor. Sürecin, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Avrupa’ya yönelik yeni gümrük vergisi baskıları nedeniyle daha da hassas hale geldiği belirtiliyor.
AB PARLAMENTOSU “KORUMA KALKANI” İSTİYOR
Müzakerelere yakın kaynaklardan edinilen bilgilere göre Avrupa Parlamentosu üyeleri, ABD’den gelen ithalatta ani artış yaşanması halinde Avrupa ekonomisinin zarar görmesini önlemek için ticaret anlaşmasının askıya alınabilmesini sağlayacak güvence maddeleri üzerinde uzlaştı.
AB milletvekilleri, Avrupa sanayisinin korunması için gerektiğinde ABD ürünlerine yeniden gümrük vergisi uygulanmasının önünü açacak bir mekanizma talep ediyor.
Anlaşmanın mevcut hali, Avrupa Birliği’nin ABD sanayi mallarına uyguladığı gümrük vergilerini sıfırlarken, ABD’nin Avrupa mallarına uyguladığı tarifelerin önemli ölçüde yükselmesini içeriyor. Bu durum, özellikle Avrupa sanayi çevrelerinde “dengesiz ticaret” eleştirilerine neden olmuştu.
Avrupa Parlamentosu üyeleri, anlaşmanın Avrupa ekonomisini zayıflatacak bir baskı aracına dönüşmemesi gerektiğini savunarak daha güçlü koruma maddeleri eklenmesi için aylardır müzakereleri yavaşlatıyordu.
TRUMP’TAN 4 TEMMUZ BASKISI
Washington yönetiminin, anlaşmanın hızla yürürlüğe girmesi konusunda Avrupa’ya sert baskı yaptığı ifade ediliyor. ABD tarafının, anlaşmanın 4 Temmuz’a kadar Avrupa Parlamentosu’nda onaylanmaması halinde Avrupa otomobillerine uygulanan gümrük vergilerini iki katına çıkarabileceği mesajını ilettiği aktarıldı.
Donald Trump yönetiminin yeni tarife tehdidi, AB içinde anlaşmanın koşulları konusunda tansiyonu yükseltti.
Geçtiğimiz yaz Ursula von der Leyen ile Trump arasında imzalanan ticaret mutabakatı, ilk etapta transatlantik ticarette gerilimi azaltma amacı taşıyordu. Ancak Avrupa Parlamentosu, anlaşmanın mevcut haliyle AB ekonomisini kırılgan hale getirebileceğini savunuyor.
“GÜN BATIMI” MADDESİNDE GEÇİCİ UZLAŞI
Taraflar ayrıca anlaşmaya “gün batımı maddesi” eklenmesi konusunda prensipte mutabakata vardı. Bu düzenleme sayesinde anlaşmanın belirli bir süre sonunda yeniden yenilenmemesi halinde otomatik olarak sona ermesi planlanıyor.
Avrupa Parlamentosu’nun ilk etapta anlaşmanın Mart 2028’de sona ermesini istediği belirtilirken, nihai tarih konusunda görüşmelerin sürdüğü kaydedildi.
Bunun yanında Avrupa tarafı, ABD’den gelen ithalatın Avrupa pazarını bozması halinde yeniden koruma önlemleri alınmasını sağlayacak maddelerin detaylarını netleştirmeye çalışıyor.
“GÜN DOĞUMU” MADDESİ MÜZAKERELERİ TIKADI
Müzakerelerde en büyük anlaşmazlık ise “gün doğumu maddesi” olarak adlandırılan uygulama başlangıç tarihi konusunda yaşanıyor. Avrupa Parlamentosu, anlaşmanın ancak Washington yönetiminin yüzde 15’lik tarife sınırına uyması halinde yürürlüğe girmesini talep ediyor.
Avrupa Komisyonu ise bu şartın süreci geciktireceğini savunarak anlaşmanın vakit kaybetmeden uygulanmasını istiyor.
Söz konusu madde, ABD Yüksek Mahkemesi’nin 2025 yılında uygulamaya alınan bazı Amerikan gümrük tarifelerini yasa dışı ilan etmesinin ardından gündeme gelmişti. Avrupa tarafı, Washington’un ilerleyen dönemde anlaşmada belirlenen tavanların üzerinde yeni vergiler getirmesi ihtimaline karşı güvence arıyor.
AB “TİCARET BAZUKASI” TARTIŞMASI
Avrupa Komisyonu’nun ayrıca AB’nin en sert ekonomik savunma araçlarından biri olarak görülen Zorlama Karşıtı Araç’a yapılan atıfların anlaşmadan çıkarılması için girişimlerde bulunduğu belirtildi.
Bu mekanizma, Avrupa Birliği’ne üçüncü ülkelerden gelen ekonomik baskılara karşı lisans sınırlamaları, fikri mülkiyet önlemleri ve pazar erişim kısıtlamaları uygulama yetkisi veriyor.
Avrupa Parlamentosu üyeleri ayrıca, ABD’nin Avrupa’nın toprak bütünlüğünü tehdit edecek yeni adımlar atması durumunda anlaşmanın askıya alınmasına imkan sağlayacak maddelerin korunmasını istiyor. Bu tartışmaların temelinde Trump’ın yılın başlarında Grönland konusunda yaptığı açıklamalar yer alıyor.
AB müzakerecileri, anlaşmanın Haziran ayına girilmeden sonuçlandırılmasını ve Temmuz ayında Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu’nda oylanmasını hedefliyor.
