Pentagon ile Beyaz Saray arasında nadir toprak krizi: 80 milyon dolarlık kredi tartışması büyüyor

Pentagon ile Beyaz Saray arasında “kritik mineraller” gerilimi derinleşti. ABD Savunma Bakanlığı’nın, nadir toprak elementleri işleyen ReElement Technologies Corp.’a verilmesi planlanan 80 milyon dolarlık koşullu krediyi iptal etmeyi değerlendirmesi Washington’da yeni bir güç mücadelesini gündeme taşıdı. Çin’in kritik mineraller üzerindeki küresel hakimiyetini kırmayı hedefleyen dev planın geleceği ise tartışma konusu oldu.

ABD merkezli Bloomberg’in haberine göre Pentagon bünyesindeki Stratejik Sermaye Ofisi (OSC), ReElement’in teknolojisini büyük ölçeğe taşıyıp taşıyamayacağı konusunda ciddi soru işaretleri taşıyor. Şirketin uzun vadeli gelir projeksiyonlarının da beklentileri karşılayamayabileceği değerlendirilirken, kredi anlaşmasının tamamen iptal edilip edilmeyeceği konusunda henüz nihai karar verilmedi.

PENTAGON’DA “DUE DILIGENCE” TARTIŞMASI BÜYÜYOR

Kasım ayında duyurulan anlaşma, Trump yönetiminin Çin’in nadir toprak elementleri alanındaki baskın konumunu kırmak amacıyla başlattığı milyarlarca dolarlık sanayi hamlesinin önemli parçalarından biri olarak görülüyordu. ReElement ve Vulcan Elements Inc. ortaklığını içeren toplam 1,4 milyar dolarlık kritik mineraller planı, ABD’nin savunma ve enerji güvenliği açısından stratejik önem taşıyor.

Nadir toprak elementleri; füze sistemlerinden savaş teknolojilerine, elektrikli araçlardan mikrodalga cihazlara kadar çok sayıda alanda kullanılıyor. Çin’in küresel tedarik zincirindeki güçlü hakimiyeti ise Washington yönetiminde uzun süredir güvenlik riski olarak değerlendiriliyor.

ABD yönetimi, kritik mineraller alanında Çin’e bağımlılığı azaltmak için son yılların en büyük sanayi yatırımlarından birini yürütüyor.

Pentagon kaynaklarına göre ReElement’e yönelik kredi henüz tamamen iptal edilmedi. Ancak şirketin teknik kapasitesi ve üretim ölçeklendirme sürecine ilişkin incelemeler sürüyor. Savunma Bakanlığı’nın şu ana kadar herhangi bir ödeme yapmadığı belirtiliyor.

BEYAZ SARAY İLE PENTAGON KARŞI KARŞIYA GELDİ

Süreçte dikkat çeken en önemli gelişmelerden biri ise Beyaz Saray ile Pentagon arasındaki görüş ayrılıkları oldu. Bloomberg’in şirketle ilgili sorular yöneltmesinin ardından Beyaz Saray Ticaret ve Üretim Danışmanı Peter Navarro’nun devreye girerek Pentagon’un yaklaşımını açık şekilde eleştirdiği aktarıldı.

Navarro, Pentagon’daki özel sermaye kökenli yöneticilerin kriz dönemlerinde hızlı hareket etmeyi bilmediğini savundu. Aşırı bürokratik inceleme süreçlerinin yenilikçi ve küçük ölçekli şirketleri cezalandırdığını belirten Navarro, ReElement’in tam da ABD’nin desteklemesi gereken “asimetrik yatırım” örneklerinden biri olduğunu söyledi.

Pentagon Sözcüsü Sean Parnell ise anlaşmaları yöneten ekibi savunarak, sürecin hem hızlı hem de titiz şekilde ilerletildiğini ifade etti. Parnell, Stratejik Sermaye Ofisi’nin ABD savunma kapasitesini güçlendirmek adına yüksek etkili anlaşmaları profesyonel şekilde yönettiğini kaydetti.

Beyaz Saray hızlı hareket edilmesini isterken, Pentagon ise teknik ve mali risklerin detaylı incelenmesinde ısrar ediyor.

Kritik mineraller programının başında, Cerberus Capital Management’ın kurucularından milyarder yatırımcı Stephen Feinberg’in yer aldığı da belirtildi.

ÇİN’İN NADİR TOPRAK HAKİMİYETİ ENDİŞE YARATIYOR

ABD yönetimi son dönemde kritik mineraller alanında yalnızca kredi değil; hisse yatırımları, opsiyon anlaşmaları ve doğrudan finansman modelleriyle de agresif bir strateji izliyor. Amaç ise Çin’in yıllardır domine ettiği tedarik zincirini mümkün olduğunca kısa sürede alternatif üreticilerle dengelemek.

ReElement anlaşmasının önemli ayağında, elektronik atıklardan ve kullanım ömrünü tamamlamış mıknatıslardan yüksek saflıkta nadir toprak oksitleri üretilmesi hedefleniyordu. Vulcan Elements ise bu oksitleri kullanarak yeni nesil mıknatıs üretimi gerçekleştirecekti.

Pentagon daha önce yaptığı açıklamada, iki şirketin önümüzdeki birkaç yıl içinde 10 bin metrik tona kadar mıknatıs materyali üretmeyi planladığını duyurmuştu.

Ancak ReElement’in halen ticari ölçekte üretim gerçekleştirememesi, Pentagon içindeki soru işaretlerini artırdı. Şirketin geçen yıl Nasdaq’ta işlem gören American Resources Corp. bünyesinden ayrıldığı ve 2025 yılı itibarıyla “gelir öncesi geliştirme aşamasında” bulunduğu ifade edildi.

Şirket CEO’su Mark Jensen ise ABD hükümetiyle çalışmaların sürdüğünü belirterek, Indiana’daki tesis yatırımlarına devam ettiklerini açıkladı. Jensen, şu anda ReElement’in ürettiği ürünleri ABD’de başka hiçbir şirketin üretemediğini savundu.

Öte yandan ABD Dışişleri Bakanlığı’nın şubat ayında düzenlenen kritik mineraller zirvesinde, ReElement anlaşmasının özel sektörden ek 200 milyon dolarlık yatırım çektiğini vurguladığı da aktarıldı. Söz konusu yatırımın Transition Equity Partners tarafından sağlandığı belirtilmişti.

Pentagon’un kritik tedarik zincirlerini güvence altına almak için yüzlerce yeni anlaşmayı değerlendirdiği belirtilirken, ReElement dosyasının Washington’daki kurumlar arası güç mücadelesinin sembollerinden biri haline geldiği yorumları yapılıyor.