Hürmüz’de mayın belirsizliği devam ediyor: Güvenlik endişesi yüksek
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı tüm ticari gemilere açtığını duyurması küresel enerji piyasalarında kısa vadeli rahatlama yaratsa da, sektör oyuncuları bu açıklamaya temkinli yaklaşıyor. Petrol ve doğalgaz fiyatlarında sert geri çekilme yaşanırken, hisse senedi piyasalarında yükseliş dikkat çekti. Ancak deniz taşımacılığı tarafında belirsizlikler hâlâ güçlü şekilde hissediliyor.
KONTROLLÜ GEÇİŞ DETAYI ENDİŞE YARATTI
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, boğazın tamamen açık olduğunu duyururken, geçişlerin “koordine edilen bir rota” üzerinden yapılacağını vurguladı. Bu ifade, Tahran yönetiminin kontrolünde bir geçiş sistemine işaret ederken, sektör temsilcileri açısından yeni soru işaretleri doğurdu.
“Boğaz açık” mesajına rağmen sahadaki uygulamanın nasıl işleyeceğine dair netlik bulunmaması, gemi sahiplerinin temkinli kalmasına neden oluyor.
ABD Başkanı Donald Trump ise sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada İran’ın boğazdaki mayınları temizlemeye başladığını belirtti. Ancak bu açıklamalar uluslararası denizcilik çevrelerinde tam anlamıyla karşılık bulmuş değil.
PİYASALAR RAHATLADI AMA SAHADA HAREKET YOK
Açıklamaların ardından enerji fiyatlarında düşüş ve borsalarda yükseliş görülse de, gemi trafiğinde beklenen hareketlilik henüz gerçekleşmedi. Bloomberg tarafından derlenen gemi takip verilerine göre, duyurunun ardından boğazdan geçişlerde belirgin bir artış yaşanmadı.
“Hiç kimse ilk geçişi yapan taraf olmak istemiyor” değerlendirmesi, sektörün genel ruh halini özetliyor.
Uzmanlara göre, bölgede halen devam eden güvenlik riskleri ve operasyonel belirsizlikler, taşımacılık şirketlerinin kararlarını geciktiriyor.
135 MİLYON VARİLLİK YÜK BEKLİYOR
Basra Körfezi’nde sıkışan petrol ve türev ürünlerin miktarının en az 135 milyon varil seviyesinde olduğu tahmin ediliyor. Bu yüklerin önemli bir bölümü, Şubat sonu ve Mart başında yüklenen tankerlerde bekliyor.
Boğazın tamamen açılması durumunda bile bu tankerlerin varış noktalarına ulaşması haftalar alacak. Bölgedeki üretim ve sevkiyatın normalleşmesi ise aylar hatta yıllar sürebilir.
GÜVENLİK RİSKİ VE MAYIN BELİRSİZLİĞİ SÜRÜYOR
Denizcilik çevreleri, İran’ın özellikle Umman’a yakın güzergâhlara deniz mayınları yerleştirmiş olabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Bu durum, “boğaz tamamen açık” söylemini tartışmalı hale getiriyor.
Uluslararası denizcilik kuruluşu BIMCO yetkilileri, mevcut riskler nedeniyle şirketlerin bölgeden uzak durmayı değerlendirmesi gerektiğini belirtiyor. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları da güvenlik ortamının “oynak ve riskli” olmaya devam ettiğini vurguluyor.
SIGORTA VE GEÇİŞ ŞARTLARI BELİRLEYİCİ OLACAK
Bir diğer kritik başlık ise sigorta maliyetleri. Gemi sahipleri, boğazdan geçiş için sigorta primlerinin düşmesini bekliyor. Aksi halde yüksek maliyetler, ticari geçişleri sınırlamaya devam edebilir.
Geçmişte İran’ın geçiş için “ücret” talep ettiği iddiaları da yeniden gündeme gelirken, uluslararası denizcilik otoriteleri bu tür uygulamalara karşı çıkıyor.
ANLAŞMA KIRILGAN, RİSK DEVAM EDİYOR
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın açılmasının kalıcı olup olmayacağı konusunda da temkinli. İran tarafı, ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmaması halinde boğazı yeniden kapatabileceğini ima ediyor.
Bölgedeki ateşkesin bozulması halinde, enerji arzı yeniden ciddi bir risk altına girebilir.
