Yeşilay’dan ekonomik uyarı: Bağımlılıklar kalkınmanın önünde engel

07 Ağustos 2025, 16:33

Türkiye Yeşilay Cemiyeti, bağımlılıkların ülke ekonomisine etkisini ortaya koyan kapsamlı bir araştırmayı kamuoyuna sundu. “Bağımlılık Ekonomisi” başlıklı bilimsel çalışmaya göre; sigara, alkol, kumar ve uyuşturucu gibi bağımlılıkların Türkiye’ye yıllık maliyeti 78 milyar dolar seviyesine ulaşmış durumda.

Önleme, savunuculuk ve rehabilitasyon alanlarında yürüttüğü çalışmalarıyla bağımlılıklarla etkin mücadele eden Türkiye Yeşilay Cemiyeti, hazırladığı bilimsel çalışmayla bağımlılıkların Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerini kamuoyunun gündemine taşıdı. Rapor, Yeşilay Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç, Yeşilay Denetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Seyithan Ahmet Ateş ve Yeşilay Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Hüseyin Hayri Nuroğlu’nun katıldığı, Sepetçiler Kasrı’nda düzenlenen bir basın toplantısıyla açıklandı.

TOPLUMSAL SAĞLIKTAN EKONOMİYE DERİN ETKİ

Sepetçiler Kasrı’nda düzenlenen toplantıda konuşan Yeşilay Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç, bağımlılıkların sadece bireylerin değil, tüm toplumun geleceğini tehdit ettiğini belirtti. “Bağımlılıklar, hem sosyal dokuyu sarsıyor hem de ekonomik kalkınmayı sekteye uğratıyor. Önlenmediği takdirde sadece bireysel yıkıma değil, ülke çapında ekonomik çöküşe yol açabilecek zincirleme etkilere neden oluyor,” dedi.

Rapora göre, yalnızca sigaranın Türkiye’ye yıllık maliyeti 24 milyar doları buluyor. Alkol 9 milyar dolar, uyuşturucu 5 milyar dolar ve kumar bağımlılığı ise 40 milyar dolarlık ağır bir yük oluşturuyor. Özellikle dijital ortamda hızla yayılan sanal kumar platformları, maliyetin bu denli artmasında kritik rol oynuyor.

KALKINMA STRATEJİLERİNİ ZAYIFLATAN BİR ENGEL

Yeşilay Denetim Kurulu Başkanı ve Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Seyithan Ahmet Ateş’in öncülüğünde hazırlanan rapor, bağımlılıkların toplumsal ve ekonomik etkilerini bilimsel verilerle ortaya koyuyor. Sağlık sistemine binen yükten iş gücü kayıplarına, aile içi sorunlardan suç oranlarındaki artışa kadar pek çok alanda bağımlılıklar ciddi bir ekonomik risk oluşturuyor.

Sigara kullanımının neden olduğu hastalıkların sağlık harcamalarına etkisi büyük olurken, dolaylı kayıplar da hesaplandığında yalnızca sigara bağımlılığının GSYH’nin %2,2’sine denk gelen bir maliyete ulaştığı dikkat çekiyor.

ÇEVRESEL YIKIM DA KÂRA EKLENİYOR

Raporda yalnızca ekonomik zararlar değil, çevresel tahribat da vurgulandı. Türkiye’de yıllık 150 milyar adede ulaşan sigara tüketimi, doğaya büyük zarar veriyor. Sigara izmaritlerinin oluşturduğu atık hacmi, 5 bin çöp kamyonunu dolduracak seviyeye geldi. Bu atıkların bir kısmı göl ve denizlere karışarak 10 yıla kadar süren su kirliliğine neden oluyor.

Yangınlar da sigaranın sebep olduğu bir diğer yıkıcı etken. İstanbul İtfaiyesi’nin verilerine göre, yılda çıkan 27 bin yangının %40’ı sigaradan kaynaklanıyor. Bu yangınların Türkiye’ye getirdiği ekonomik fatura ise 4 milyar dolara ulaşıyor.

78 MİLYAR DOLARLA NELER YAPILABİLİR?

Raporda dikkat çeken bir diğer bölüm ise bu büyük mali kaybın, kamu yararına nasıl dönüşebileceği üzerine yapılan hesaplamalar oldu. 78 milyar dolarlık yıllık zarar, stratejik yatırımlara dönüştürülseydi Türkiye pek çok alanda büyük atılımlar gerçekleştirebilirdi.

  • 154 yeni şehir hastanesi inşa edilebilirdi

  • 513 bin aile için konut üretilebilirdi

  • 18 milyon öğrenciye ücretsiz tablet ve eğitim desteği sağlanabilirdi

  • 15 bin kilometrelik yüksek hızlı tren hattı kurulabilirdi

  • 40 milyon haneye elektrik sağlanabilirdi

  • 50 bin teknoloji girişimi desteklenebilirdi

  • 1.000 tarihi alan restore edilip turizme kazandırılabilirdi

Yeşilay’ın 2024 Kasım ayında başlattığı “Bağımsızlık Seferberliği”, Marmara ve Ege bölgelerinden başlayarak tüm Türkiye’ye yayılan farkındalık hareketiyle toplumsal dönüşüm hedefliyor.

 BAĞIMLILIKLA MÜCADELE SADECE BİR SAĞLIK POLİTİKASI DEĞİL, EKONOMİK BİR ZORUNLULUKTUR

Bağımlılıklar bireyin hayat kalitesini düşürmekle kalmıyor, tüm ülkenin ekonomik direncini de zayıflatıyor. Bu tabloya karşı verilecek mücadelede önleyici politikaların ve kolektif bilincin artırılması büyük önem taşıyor.