Yabancılara uzaktan hesap açılışında yeni dönem

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarında uzaktan kimlik tespitinin kapsamını genişletti. Yeni düzenlemeyle Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin uygun elektronik pasaportla uzaktan müşteri olabilmesinin önü açılırken, ticaret siciline kayıtlı şirketler için de uzaktan kimlik tespiti ve temsil yetkisinin doğrulanmasına ilişkin esaslar belirlendi.

Resmî Gazete’de yayımlanan Aracı Kurumlar, Portföy Yönetim Şirketleri ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile uzaktan müşteri edinimine ilişkin yeni hükümler getirildi.

Yabancılar pasaportla uzaktan müşteri olabilecek

Düzenlemeye göre aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılar, Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin kimlik tespitini uzaktan gerçekleştirebilecek.

Bunun için ICAO 9303 standardına uygun ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliği bulunan pasaport kullanılması gerekecek. Pasaportun çipindeki kimlik bilgileri ile belge üzerindeki bilgilerin eşleştiği NFC aracılığıyla doğrulanacak. NFC üzerinden doğrulama yapılamaması halinde uzaktan iş ilişkisi kurulamayacak.

Kimlik tespiti, pasaportla uzaktan kimlik konusunda özel eğitim almış personel tarafından görüntülü görüşmeyle gerçekleştirilecek. Canlılık testi veya fotoğraf karşılaştırmasında gerekli şartları sağlayan yapay zekâ tabanlı uygulamalar da kullanılabilecek.

Adres doğrulanmadan transfer yapılamayacak

Yabancı müşterinin adres bilgisinin de en geç üç ay içerisinde doğrulanması gerekecek. Bunun için yerleşim yeri belgesi, son üç aya ait elektrik, su veya doğal gaz gibi bir fatura, kamu kurumu tarafından verilen belge ya da ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları kullanılabilecek.

Adres doğrulaması tamamlanmadan para ve kripto varlık transferi ile sermaye piyasası araçlarının virmanı yapılamayacak.

Ayrıca müşterinin işlem yaptığı cihazdan elde edilen IP, cihaz kimliği, coğrafi konum ve tarayıcı bilgileri gibi teknik veriler ile pasaport bilgileri risk bazlı olarak değerlendirilecek. Şüpheli durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespiti sonlandırılacak.

Yabancı müşteriler yüksek risk grubunda izlenecek

Pasaport kullanılarak uzaktan kimliği tespit edilen kişiler yüksek risk grubunda takip edilecek.

Bu müşterilerin hesaplarına yalnızca yurt dışında kendi adlarına açılmış banka hesaplarından para gönderilebilecek. Hesaptan para çıkışı da yalnızca müşterinin kendi banka hesabına yapılabilecek.

Para transferlerinde ise yalnızca SWIFT sistemi kullanılacak. Transfer mesajlarındaki bilgiler ile uzaktan kimlik tespiti sırasında alınan müşteri bilgilerinin uyuşup uyuşmadığı kontrol edilecek.

Uzaktan müşteri kabul edilen kişilere ilişkin bilgiler ile bu kişilerin portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları da takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) bildirilecek.

Şirketlere de uzaktan kimlik tespiti

Tebliğle ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitine ilişkin esaslar da düzenlendi.

Şirketi temsil eden kişinin kimliği uzaktan tespit edilirken temsil yetkisi MERSİS ve/veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden güncel bilgilerle karşılaştırılarak doğrulanacak.

Birden fazla kişinin şirketi müştereken temsil etmesi halinde kimlik tespitleri aynı oturumda veya farklı zamanlarda gerçekleştirilebilecek.

Gerek görülmesi halinde imza sirküleri de kontrol edilebilecek; belgedeki imza, kimlik belgesi veya MERSİS’teki imza örneğiyle karşılaştırılabilecek.

Gerçek faydalanıcı belirlenemezse süreç duracak

Tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitinde şirketin gerçek faydalanıcısının ortaya çıkarılması için de gerekli kontroller yapılacak.

Gerçek faydalanıcının belirlenememesi, sunulan bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacak.

Düzenleme, Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi.